Αγωγές φίμωσης στην Κύπρο: τι δίνει ο νέος Ν. 24(Ι)/2026

Αγωγή που εγείρεται για να φιμώσει και όχι για να κερδίσει ήταν πάντοτε δυνατή στην Κύπρο, και μέχρι τώρα η απάντηση σε αυτήν ήταν η συνήθης απάντηση σε κάθε αδύναμη αγωγή: υπεράσπιση, νίκη, και ανάκτηση μέρους των εξόδων τρία χρόνια αργότερα. Δεν ήταν ποτέ σοβαρή απάντηση, γιατί ο σκοπός μιας τέτοιας αγωγής δεν είναι η απόφαση. Είναι το κόστος, ο χρόνος και η αγωνία του να βρίσκεσαι μέσα σε αυτήν.

Αυτό αλλάζει στις 7 Μαΐου 2026, όταν τίθεται σε ισχύ, δυνάμει του άρθρου 23, ο περί της Προστασίας των Προσώπων που Προβαίνουν σε Ενέργειες Συμμετοχής του Κοινού από Προδήλως Αβάσιμες Αγωγές ή Καταχρηστικές Δικαστικές Διαδικασίες Νόμος του 2026, Ν. 24(Ι)/2026. Δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 20 Μαρτίου 2026 και ενσωματώνει την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069. Αξίζει να γνωρίζει κανείς τη δομή του πριν αρχίσει να εφαρμόζεται, γιατί λειτουργεί στην αρχή της υπόθεσης και όχι στην απόφαση.

Τι προστατεύει ο Νόμος, και πώς ονομάζει το πρόβλημα

Το άρθρο 3 δηλώνει τον σκοπό: δικονομικές εγγυήσεις σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που προβαίνουν σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού, έναντι προδήλως αβάσιμων αγωγών ή καταχρηστικών δικαστικών διαδικασιών σε αστικές υποθέσεις.

Η συμμετοχή του κοινού ορίζεται στο άρθρο 2 ευρέως και σκόπιμα. Είναι η διατύπωση οποιασδήποτε δήλωσης ή η πραγματοποίηση οποιασδήποτε δραστηριότητας φυσικού ή νομικού προσώπου κατά την άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία έκφρασης και γνώμης, στην πληροφόρηση, στην ελευθερία των τεχνών και των επιστημών ή στην ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, καθώς και οποιεσδήποτε προπαρασκευαστικές, υποστηρικτικές ή υποβοηθητικές δράσεις συνδέονται άμεσα με αυτές, οι οποίες αφορούν θέμα δημόσιου συμφέροντος.

Το θέμα δημόσιου συμφέροντος έχει έπειτα πέντε σκέλη, και είναι ευρύτερα από τη δημοσιογραφία:

• τα θεμελιώδη δικαιώματα, η δημόσια υγεία, η ασφάλεια, το περιβάλλον ή το κλίμα·
• οι δραστηριότητες φυσικού ή νομικού προσώπου με δημόσια προβολή στον ιδιωτικό ή στον δημόσιο τομέα·
• υποθέσεις που βρίσκονται υπό εξέταση από νομοθετικό, εκτελεστικό ή δικαστικό όργανο ή στο πλαίσιο οποιασδήποτε άλλης επίσημης διαδικασίας·
• ισχυρισμοί περί διαφθοράς, απάτης ή οποιωνδήποτε άλλων ποινικών αδικημάτων, ή περί διοικητικών παραβάσεων που αφορούν τέτοια θέματα·
• δράσεις που αποσκοπούν στην προστασία των αξιών του Άρθρου 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, περιλαμβανομένης της προστασίας των δημοκρατικών διαδικασιών από αδικαιολόγητες παρεμβάσεις, ιδίως με την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης.

Σύνδεσμος κατοίκων που αντιδρά σε ανάπτυξη, εργαζόμενος που περιγράφει συνθήκες σε εποπτευόμενο εργοδότη, πελάτης που κρίνει εταιρεία με δημόσια προβολή: καθένα από αυτά μπορεί να είναι συμμετοχή του κοινού σε θέμα δημόσιου συμφέροντος. Ο Νόμος δεν περιορίζεται στα μέσα ενημέρωσης.

Τα τέσσερα σημάδια της κατάχρησης

Το άρθρο 2 ορίζει τις καταχρηστικές διαδικασίες ως εκείνες κατά τις οποίες ασκούνται αβάσιμες αγωγές που δεν έχουν ως κύριο σκοπό την πραγματική άσκηση ή προστασία ενός δικαιώματος, αλλά την αποτροπή, τον περιορισμό ή την τιμωρία της συμμετοχής του κοινού, μεταξύ άλλων με εκμετάλλευση της ανισορροπίας ισχύος μεταξύ των διαδίκων. Απαριθμεί έπειτα τέσσερις ενδείξεις του σκοπού αυτού:

• δυσανάλογο, υπερβολικό ή παράλογο αντικείμενο της αγωγής ή μέρους της, περιλαμβανομένης της υπέρμετρης αξίας της διαφοράς·
• κατάθεση πολλαπλών αγωγών για παρόμοιες υποθέσεις από τον ίδιο ενάγοντα ή από συνδεδεμένα με αυτόν πρόσωπα·
• εκφοβιστική, παρενοχλητική ή απειλητική συμπεριφορά του ενάγοντα ή των εκπροσώπων του, πριν ή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ή σε παρόμοιες ή παράλληλες υποθέσεις·
• κακόπιστη ή παρελκυστική χρήση της διαδικασίας, που περιλαμβάνει καθυστέρηση, δόλια ή καταχρηστική άγρα δικαστηρίου, και κακόπιστη διακοπή της υπόθεσης σε μεταγενέστερο στάδιο.

Διαβασμένη ως κατάλογος όσων θα εξετάσει το δικαστήριο, είναι ταυτόχρονα κατάλογος όσων πρέπει να καταγράφει ο φάκελος του εναγόμενου από την πρώτη επιστολή.

Πού πιάνει ο Νόμος, και πού όχι

Το άρθρο 4(1) εφαρμόζει τον Νόμο, ανεξαρτήτως οποιουδήποτε άλλου νόμου ή Κανονισμών, σε υποθέσεις αστικής ή εμπορικής φύσης με διασυνοριακές επιπτώσεις που εκδικάζονται σε αστικές διαδικασίες, και λέει ρητά ότι περιλαμβάνονται οι διαδικασίες για έκδοση προσωρινών διαταγμάτων και ανταπαιτήσεων, ανεξάρτητα από το είδος του δικαστηρίου.

Το άρθρο 4(2) βγάζει τρία πράγματα έξω: φορολογικές, τελωνειακές και διοικητικές διαφορές, καθώς και διαφορές για την ευθύνη του κράτους από πράξεις ή παραλείψεις κατά την άσκηση κρατικής εξουσίας· ποινικές υποθέσεις· και διαιτησία. Το άρθρο 4(4) διατηρεί ευνοϊκότερες διατάξεις άλλης νομοθεσίας, και το άρθρο 4(5) ορίζει ότι τίποτε εδώ δεν περιορίζει συνταγματικό ή άλλο δικαίωμα ή δικονομική εγγύηση.

Η προϋπόθεση της διασυνοριακότητας είναι εκείνη που παρανοείται ευκολότερα, γιατί το άρθρο 5(1) την ορίζει αρνητικά. Υπόθεση δεν θεωρείται ότι έχει διασυνοριακές επιπτώσεις μόνο όταν συντρέχουν και τα τρία:

• και οι δύο διάδικοι έχουν την κατοικία τους στη Δημοκρατία·
• το αρμόδιο προς εκδίκαση δικαστήριο εδράζεται στη Δημοκρατία· και
• όλα τα στοιχεία που σχετίζονται με την υπόθεση βρίσκονται στη Δημοκρατία.

Η κατοικία λαμβάνει την έννοιά της από τον Κανονισμό (ΕΕ) 1215/2012. Αλλοδαπός ενάγων, αλλοδαπό δημοσίευμα, ιστοσελίδα που διαβάζεται στο εξωτερικό, μαρτυρία που βρίσκεται εκτός Κύπρου: καθένα από αυτά αρκεί για να βγει η υπόθεση από την καθαρά εσωτερική κατηγορία και να μπει στον Νόμο.

Οι τρεις αιτήσεις του εναγόμενου

Το άρθρο 6 δίνει σε εναγόμενο που μηνύθηκε επειδή προέβη σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού τρεις αιτήσεις, διαθέσιμες κατά την έναρξη της διαδικασίας.

Χρηματική εγγύηση, κατά το άρθρο 10. Το Δικαστήριο δύναται, με την επιφύλαξη του δικαιώματος πρόσβασης στη δικαιοσύνη, να διατάξει τον ενάγοντα να καταθέσει χρηματικό ποσό ως εγγύηση για τα δικαστικά έξοδα στα οποία εκτιμάται ότι θα υποβληθεί ο εναγόμενος. Ενάγων που έφερε την υπόθεση για το κόστος της και όχι για την ουσία της αντιμετωπίζει πλέον πρώτος το κόστος.

Απόρριψη σε πρώιμο στάδιο, κατά το άρθρο 11. Το Δικαστήριο δύναται, κατόπιν αίτησης και έπειτα από κατάλληλη εξέταση, να απορρίπτει αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού ως προδήλως αβάσιμες σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο της διαδικασίας, τηρουμένων των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας.

Τα μέσα του Μέρους IV, πιο κάτω.

Το άρθρο 7 επιτρέπει στο Δικαστήριο να εκδώσει συνοπτική απόφαση επί οποιασδήποτε από τις αιτήσεις αυτές, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις της υπόθεσης και το δικαίωμα αποτελεσματικής θεραπείας και αμερόληπτου δικαστηρίου.

Το άρθρο 9 προσθέτει κάτι που δεν έχει καμία συνήθης υπεράσπιση. Ο εναγόμενος δύναται να αποταθεί στο Δικαστήριο για προσθήκη διαδίκων, να καλέσει μάρτυρες, ή άλλως πώς, ως προβλέπεται στους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας, εκπροσώπους ενώσεων, οργανώσεων, συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων οντοτήτων με έννομο συμφέρον να προασπίζονται ή να προωθούν τα δικαιώματα προσώπων που προβαίνουν σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού, ώστε να τον υποστηρίξουν ή να του παράσχουν πληροφορίες κατά τη διαδικασία.

Ποιος αποδεικνύει τι

Το άρθρο 12(1) διατυπώνει τον συνήθη κανόνα με ασυνήθιστη σαφήνεια: το βάρος απόδειξης του βασίμου της αγωγής φέρει ο ενάγων που την άσκησε.

Το άρθρο 12(2) είναι το ενεργό. Όταν ο εναγόμενος καταχωρίσει αίτηση για συνοπτική απόφαση απόρριψης σε πρώιμο στάδιο κατά το άρθρο 11, ο ενάγων έχει το βάρος να παραθέσει τα απαραίτητα στοιχεία ώστε το Δικαστήριο να αξιολογήσει αν η απαίτηση είναι προδήλως αβάσιμη. Ο εναγόμενος δεν χρειάζεται να χτίσει υπόθεση· ο ενάγων πρέπει να δείξει ότι έχει, από την αρχή.

Το άρθρο 13 ορίζει ότι η απόφαση απόρριψης σε πρώιμο στάδιο θεωρείται τελική και υπόκειται σε έφεση κατά τους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας.

Η διάταξη που αλλάζει την αριθμητική

Ο συνήθης τρόπος με τον οποίο τελειώνει μια τέτοια αγωγή είναι να αποσυρθεί αθόρυβα μόλις κάνει τη δουλειά της. Το άρθρο 8 κλείνει αυτή την έξοδο. Κατά τη διάρκεια διαδικασιών δυνάμει του Νόμου, οποιεσδήποτε μεταγενέστερες τροποποιήσεις της αγωγής ή των δικογράφων από τον ενάγοντα, περιλαμβανομένης της απόσυρσης της αγωγής, δεν θίγουν τη δυνατότητα του εναγόμενου να ζητήσει τα μέσα του Μέρους IV. Ενάγων που καταχωρίζει, πιέζει για έναν χρόνο και μετά αποχωρεί παραμένει εκτεθειμένος σε διαταγή εξόδων και σε αποζημίωση.

Τα μέσα αυτά είναι δύο. Κατά το άρθρο 14(1) το Δικαστήριο δύναται να διατάξει τον ενάγοντα που κίνησε καταχρηστική διαδικασία να καταβάλει τα έξοδα στον εναγόμενο. Κατά το άρθρο 14(3) τα έξοδα αυτά περιλαμβάνουν το σύνολο των εξόδων νομικής εκπροσώπησης του εναγόμενου, εκτός αν κριθούν υπερβολικά, που είναι απόκλιση από τη συνήθη κυπριακή θέση όπου ο νικητής ανακτά ένα ποσοστό μετά από υπολογισμό. Το άρθρο 14(2) επιτρέπει συνοπτικό υπολογισμό των εξόδων ή λεπτομερή υπολογισμό από τον Πρωτοκολλητή, υπό την έγκριση του Δικαστηρίου.

Το άρθρο 15 πηγαίνει παραπέρα: το Δικαστήριο δύναται να επιβάλει οποιαδήποτε άλλα αποτελεσματικά, αναλογικά και αποτρεπτικά μέτρα, ιδίως την καταβολή αποζημίωσης από τον ενάγοντα, εφόσον ο εναγόμενος την έχει περιλάβει στην ανταπαίτησή του.

Αγωγές που εγείρονται στο εξωτερικό

Το Μέρος V αφορά τον ενάγοντα που μηνύει αλλού. Το άρθρο 16 υποχρεώνει το Δικαστήριο να απορρίψει αίτημα αναγνώρισης ή εκτέλεσης απόφασης τρίτης χώρας, αν κρίνει τη διαδικασία που την παρήγαγε προδήλως αβάσιμη ή καταχρηστική.

Το άρθρο 17(1) δημιουργεί δική του αξίωση. Όταν πρόσωπο που δεν διαμένει σε κράτος μέλος της Ένωσης κινεί καταχρηστική διαδικασία σε τρίτη χώρα κατά φυσικού ή νομικού προσώπου με κατοικία στη Δημοκρατία, το πρόσωπο αυτό δύναται να αξιώσει ενώπιον του Δικαστηρίου αποζημίωση για τη ζημιά και τα έξοδα που υπέστη ενώπιον του δικαστηρίου της τρίτης χώρας. Κατά το άρθρο 17(2) το Δικαστήριο δύναται να αναστείλει την άσκηση της δικαιοδοσίας του ενόσω εκκρεμεί η αλλοδαπή διαδικασία.

Τι δεν αλλάζει

Ο Νόμος είναι δικονομικός. Δεν μεταβάλλει τι είναι η δυσφήμηση, ποιες είναι οι υπερασπίσεις, ούτε πότε πρέπει να εγερθεί η αγωγή. Η επιζήμια ψευδολογία παραμένει το άρθρο 25 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, ΚΕΦ. 148, με την κακοβουλία να πρέπει να αποδειχθεί. Η παραγραφή παραμένει ένας χρόνος κατά το άρθρο 6(4) του περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου, Ν. 66(Ι)/2012, η συντομότερη σε συνήθη χρήση και η πρώτη ημερομηνία που ελέγχεται σε κάθε φάκελο φήμης.

Δύο ακόμη τελικές διατάξεις μετρούν πρακτικά. Το άρθρο 22 ορίζει ότι διαδικασία που εμπίπτει στον Νόμο και εκκρεμεί ή είχε καταχωριστεί πριν από την έναρξη ισχύος συνεχίζεται και αποπερατώνεται από το δικαστήριο ενώπιον του οποίου εκκρεμεί, άνευ επηρεασμού των διατάξεων του Νόμου. Και τα άρθρα 20 και 21 αφήνουν τη λεπτομέρεια για αργότερα: το Υπουργικό Συμβούλιο δύναται να εκδίδει Κανονισμούς και το Ανώτατο Δικαστήριο Διαδικαστικό Κανονισμό για την καλύτερη εφαρμογή του.

Μια πρακτική σημείωση για το πού καταχωρίζεται η αίτηση: το άρθρο 2 ορίζει ως «Δικαστήριο», για τους σκοπούς του Νόμου, το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας, περιλαμβανομένου οποιουδήποτε δικαστή του με δικαιοδοσία επί του θέματος. Η δικαιοδοσία συγκεντρώνεται σε ένα δικαστήριο, όποια κι αν είναι η επαρχία της υποκείμενης διαφοράς.

Τι να κάνετε τώρα

Αν σας απείλησαν με αγωγή για κάτι που δημοσιεύσατε, αναρτήσατε, καταγγείλατε ή είπατε για θέμα δημόσιου συμφέροντος, ο φάκελος που θα κρίνει μια αίτηση των άρθρων 11 ή 14 είναι εκείνος που χτίζετε σήμερα: η αλληλογραφία, οι απαιτήσεις, η αξία που δόθηκε στη διαφορά, και κάθε μοτίβο παρόμοιων αγωγών από το ίδιο πρόσωπο. Αν σκέφτεστε να εγείρετε αγωγή για κάτι που δημοσιεύτηκε για εσάς, οι ίδιες διατάξεις είναι ο λόγος να βεβαιωθείτε ότι η αγωγή είναι τεκμηριώσιμη από την αρχή κατά το άρθρο 12(2), και όχι κάτι που ελπίζετε να αναπτύξετε αργότερα.

Σε κάθε περίπτωση, η ημερομηνία που σημειώνεται είναι η 7η Μαΐου 2026.

Τι να μας στείλετε

Το δημοσίευμα ή τη δήλωση για την οποία πρόκειται, με ημερομηνία και τόπο εμφάνισης. Την επιστολή ή την αγωγή που λάβατε, με το ποσό που ζητείται. Κάθε προηγούμενη επικοινωνία με τον ενάγοντα. Και ό,τι γνωρίζετε για παρόμοιες αγωγές του ίδιου προσώπου, γιατί το άρθρο 2 τις κάνει ένδειξη.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

• Ο περί της Προστασίας των Προσώπων που Προβαίνουν σε Ενέργειες Συμμετοχής του Κοινού από Προδήλως Αβάσιμες Αγωγές ή Καταχρηστικές Δικαστικές Διαδικασίες Νόμος του 2026, Ν. 24(Ι)/2026, Επίσημη Εφημερίδα αρ. 5079, 20 Μαρτίου 2026
• Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Απριλίου 2024
• Ο περί Αστικών Αδικημάτων Νόμος, ΚΕΦ. 148, ενοποιημένο κείμενο
• Ο περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμος του 2012, Ν. 66(Ι)/2012, ενοποιημένο κείμενο

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.

Κλείτος Πλατής

Δικηγόρος, Συνέταιρος

Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 24 Αυγούστου 2026

Περισσότερα για αυτό: Διαφορές Γειτόνων στην Κύπρο: Οχληρία, Θόρυβος, το Εργοτάξιο Δίπλα, Ελαττωματικό Προϊόν στην Κύπρο: τα Δύο Χρόνια, οι 25 Ημέρες και οι 30 Ημέρες, Ακάλυπτη Επιταγή στην Κύπρο: τα Δικαιώματα του Κατόχου, και το Ένα Καθήκον που τα Χάνει, Επαγγελματική αμέλεια στην Κύπρο, Αγωγή αμέλειας: τα τέσσερα στοιχεία, με τη σειρά.