Δικαστηριακή εκπροσώπηση και διαιτησία

Στην αρχή εντοπίζουμε τα νομικά και πραγματικά ζητήματα, τη μαρτυρία που ήδη υπάρχει, τη μαρτυρία που πρέπει να διαφυλαχθεί ή να εξασφαλιστεί, τις σχετικές προθεσμίες και τις θεραπείες που είναι ρεαλιστικά διαθέσιμες. Ξεχωρίζουμε όσα έχουν νομική σημασία από το υλικό που δεν προωθεί την υπόθεση, ώστε η πρώτη συμβουλή να είναι πιο χρήσιμη και να αποφεύγεται περιττό κόστος.

Ανάλογα με την υπόθεση, το πρώτο βήμα μπορεί να είναι εξώδικη επιστολή, απαίτηση πληρωμής, συμβατική ειδοποίηση, αίτημα για έγγραφα ή πρόσκληση σε διαπραγμάτευση. Το Μέρος 3 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας του 2023 (13/2023) αφιερώνει ολόκληρη ενότητα στην προδικαστηριακή συμπεριφορά. Ο κανονισμός 3.9 ορίζει ότι τα εγκεκριμένα προδικαστηριακά πρωτόκολλα του Παραρτήματος Ι αποτελούν τη συνήθη και εύλογη προσέγγιση και αναμένεται να ακολουθούνται, ο δε κανονισμός 3.10(1) απαιτεί ουσιώδη συμμόρφωση με αυτά.

Η συνέπεια είναι κατά κύριο λόγο θέμα εξόδων. Κατά τον κανονισμό 3.10(2) το δικαστήριο δύναται να λάβει υπόψη την παράλειψη συμμόρφωσης κατά την άσκηση των εξουσιών του δυνάμει του Μέρους 28 ή του Μέρους 39, ή όταν αποφασίζει αν πρέπει να επιβληθούν κυρώσεις, ενώ κατά τον κανονισμό 3.10(4), όταν η μη συμμόρφωση οδήγησε σε διαδικασία που διαφορετικά δεν θα χρειαζόταν, ή σε έξοδα που διαφορετικά δεν θα είχαν δημιουργηθεί, το δικαστήριο δύναται να διατάξει το μέρος που βρίσκεται σε παράβαση να καταβάλει το σύνολο ή μέρος των εξόδων. Ο κανονισμός 3.10(5) απαριθμεί τι συνιστά μη συμμόρφωση: για τον απαιτητή, η παράλειψη επαρκούς πληροφόρησης ή τήρησης της διαδικασίας του πρωτοκόλλου· για τον εναγόμενο, η παράλειψη προκαταρκτικής απάντησης στην επιστολή απαίτησης εντός του χρόνου του πρωτοκόλλου, η παράλειψη πλήρους απάντησης, ή η παράλειψη αποκάλυψης εγγράφων που το πρωτόκολλο απαιτεί.

Τρεις περιπτώσεις μένουν εκτός. Ο κανονισμός 3.11(1) απαλλάσσει από τη συμμόρφωση τις επείγουσες απαιτήσεις, την περίπτωση όπου πλησιάζει η εκπνοή περιόδου παραγραφής και ο χρόνος μέχρι την ανάθεση σε δικηγόρο είναι πολύ βραχύς ώστε να επιτρέπει συμμόρφωση, και την περίπτωση όπου υπάρχουν εύλογοι και επαρκείς λόγοι μη συμμόρφωσης, οι οποίοι εκτίθενται πλήρως στο έντυπο απαίτησης ή στο δικόγραφο. Στην περίπτωση της παραγραφής, ο κανονισμός 3.11(2)(α) εξακολουθεί να απαιτεί από τον δικηγόρο του απαιτητή επαρκή ειδοποίηση της πρόθεσης έγερσης διαδικασίας, και επιτρέπει στο δικαστήριο να παρατείνει χρόνο ή να αναστείλει τη διαδικασία ενόσω ακολουθούνται τα προδικαστηριακά βήματα. Δύο ακόμη σημεία: κατά τον κανονισμό 3.12(1) οι επιστολές απαίτησης και απάντησης δεν έχουν υπόσταση δικογράφων, και κατά τον κανονισμό 3.13(1), όταν η υπόθεση δεν καλύπτεται από εγκεκριμένο πρωτόκολλο, τα μέρη οφείλουν και πάλι να ενεργήσουν εύλογα ως προς την ανταλλαγή πληροφόρησης και εγγράφων ώστε να αποφευχθεί η διαδικασία.

Ορισμένες υποθέσεις δεν αντέχουν το συνηθισμένο χρονοδιάγραμμα. Όπου η μαρτυρία και οι νομικές προϋποθέσεις το επιτρέπουν, ζητούμε ενδιάμεσα μέτρα για τη διαφύλαξη περιουσίας, μαρτυρίας ή της υφιστάμενης κατάστασης. Περιλαμβάνονται διατάγματα παγοποίησης περιουσιακών στοιχείων, διατάγματα αποκάλυψης, απαγορευτικά ή προστακτικά διατάγματα, και διαδικασίες κατάσχεσης εις χείρας τρίτου.

Μόλις αρχίσει η διαδικασία, η εργασία περιλαμβάνει σύνταξη δικογράφων, απάντηση σε ενδιάμεσες αιτήσεις, αποκάλυψη και έλεγχο εγγράφων, γραπτές δηλώσεις μαρτύρων, εκθέσεις πραγματογνωμόνων και προετοιμασία ακρόασης. Το δικόγραφο πρέπει να εκθέτει τα ουσιώδη γεγονότα και τις αιτούμενες θεραπείες με σαφήνεια, χωρίς να μετατρέπεται σε κατάθεση μάρτυρα, και η μαρτυρία στη συνέχεια πρέπει να στηρίζει όσα δικογραφήθηκαν.

Οι προθεσμίες του εναγομένου είναι από τα πρώτα πράγματα που ελέγχουμε, και δύο από αυτές παρανοούνται συχνά. Κατά τον κανονισμό 10.4(1) των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας του 2023, το σημείωμα εμφάνισης καταχωρίζεται εντός δεκατεσσάρων ημερών από την επίδοση του εντύπου απαίτησης, ή, αν το έντυπο δηλώνει ότι θα ακολουθήσει έκθεση απαίτησης, εντός δεκατεσσάρων ημερών από την επίδοση της έκθεσης. Κατά τον κανονισμό 17.4(1) η υπεράσπιση καταχωρίζεται εντός εικοσιοκτώ ημερών από την καταχώριση του σημειώματος εμφάνισης, και όχι από την επίδοση, διαφορά που μετακινεί ολόκληρο το χρονοδιάγραμμα. Κατά τον κανονισμό 17.5(1) τα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν παράταση της περιόδου υπεράσπισης μέχρι σαράντα δύο ημέρες συνολικά, με γραπτή ενημέρωση του δικαστηρίου κατά το εδάφιο (2).

Κρατούμε τον πελάτη ενήμερο για το δικονομικό στάδιο, την επόμενη απόφαση που απαιτείται και την επίδραση κάθε νέας μαρτυρίας. Η στρατηγική επανεξετάζεται καθώς η υπόθεση εξελίσσεται.

Η διαιτησία εφαρμόζεται είτε επειδή τα μέρη συμφώνησαν ρήτρα διαιτησίας είτε επειδή συμφωνούν να διαιτητεύσουν μετά τη γέννηση της διαφοράς, και είναι συνήθης σε κατασκευαστικές και εμπορικές συμβάσεις. Συμβουλεύουμε για την έκταση και την εγκυρότητα της συμφωνίας διαιτησίας, τον διορισμό του διαιτητικού οργάνου, τα ενδιάμεσα μέτρα, τις γραπτές αγορεύσεις, τη μαρτυρία και την ακρόαση.

Η διαιτησία δεν είναι αυτομάτως ταχύτερη ή φθηνότερη από τη δικαστική οδό. Εξαρτάται από τη σύμβαση, το διαιτητικό όργανο, τις δικονομικές επιλογές, τον όγκο της μαρτυρίας και την τεχνική πολυπλοκότητα.

Η διαδρομή αναγνώρισης και εκτέλεσης εξαρτάται από τη χώρα προέλευσης και το εφαρμοστέο καθεστώς: ενωσιακοί κανονισμοί, διμερείς συμβάσεις ή η Σύμβαση της Νέας Υόρκης για τις διαιτητικές αποφάσεις. Εξετάζουμε ποια διαδρομή ισχύει και τι απαιτείται πριν καταχωριστεί οτιδήποτε.

Οι πελάτες προσέρχονται με ένα παράπονο, όχι με βάση αγωγής, και τα δύο δεν έχουν το ίδιο σχήμα. Το ίδιο σύνολο γεγονότων μπορεί να στηρίζει απαίτηση εκ συμβάσεως, απαίτηση για χρέος, απαίτηση εναντίον διοικητικού συμβούλου προσωπικά, αίτηση εκκαθάρισης εταιρείας, ή κανένα από αυτά, και καθένα φέρει διαφορετικό βάρος απόδειξης, διαφορετική θεραπεία και διαφορετικό κόστος. Η ταξινόμηση του παραπόνου σε απαιτήσεις, και η απόρριψη εκείνων που ακούγονται ικανοποιητικές αλλά δεν μπορούν να αποδειχθούν, είναι η πρώτη χρήσιμη εργασία σε κάθε φάκελο. Μια ισχυρή απαίτηση που δικογραφείται μαζί με δύο αδύναμες δίνει ασθενέστερη υπόθεση, όχι ευρύτερη.

Μια απαίτηση που δεν θα αξίζει τίποτε όταν πλέον κερδηθεί χρειάζεται άμεση προσοχή. Όπου περιουσιακά στοιχεία μετακινούνται, όπου πληροφορίες πρόκειται να χαθούν, ή όπου το πρόσωπο που κατέχει τα χρήματα δεν είναι το πρόσωπο που ενάγεται, το ερώτημα είναι αν τα ενδιάμεσα μέτρα είναι ρεαλιστικά διαθέσιμα με βάση τη μαρτυρία που υπάρχει σήμερα. Πρόκειται για απόφαση υψηλού κόστους και υψηλής αξίας, η οποία δεν αντέχει αναβολή. Λειτουργεί επίσης προς αμφότερες τις κατευθύνσεις: αιτήσεις αυτού του είδους συνεπάγονται υποχρεώσεις και συνέπειες για το μέρος που τις καταχωρίζει, και αίτηση που υποβάλλεται χωρίς το υλικό που τη στηρίζει είναι χειρότερη από καμία.

Το βήμα επίλυσης καθορίζεται από τη σύμβαση προτού καθοριστεί από οτιδήποτε άλλο. Πολλές εμπορικές συμφωνίες προβλέπουν διαιτησία, ορισμένες προβλέπουν προκαταρκτικό στάδιο πριν καν μπορεί να εγερθεί διαδικασία, και ορισμένες προβλέπουν αλλοδαπό δικαστήριο. Ρήτρα τέτοιου είδους δεν είναι τυπικότητα, και η έγερση διαδικασίας κατά παράβλεψή της μπορεί να στοιχίσει έναν ολόκληρο χρόνο. Όπου τα μέρη ή τα περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται σε περισσότερες από μία χώρες, το ερώτημα πού θα εγερθεί η απαίτηση είναι στρατηγικό και όχι διεκπεραιωτικό, και απαντάται ρωτώντας πού θα εκτελεστεί πράγματι μια απόφαση.

Μια καλά προετοιμασμένη απαίτηση, που τίθεται στην άλλη πλευρά μαζί με τα έγγραφα που τη στηρίζουν, επιλύει σημαντικό ποσοστό των διαφορών χωρίς δικαστική διαδικασία, και κοστίζει κλάσμα όσων κοστίζει η διαδικασία. Δεν είναι πάντοτε το ορθό: όπου η παραγραφή πλησιάζει, όπου η άλλη πλευρά έχει δείξει ότι η αλληλογραφία δεν αλλάζει τίποτε, ή όπου απαιτείται άμεση θεραπεία, η προηγούμενη επιστολή απλώς χαρίζει χρόνο. Εκείνο που το κρίνει δεν είναι η ιδιοσυγκρασία αλλά ο φάκελος, και θα σας δώσουμε άποψη και όχι κατάλογο επιλογών.

• Η σύμβαση, και κάθε εκδοχή της, περιλαμβανομένων των όρων που κανείς δεν διάβασε.
• Η αλληλογραφία με τη σειρά της και με ημερομηνίες, περιλαμβανομένων των μηνυμάτων που στάλθηκαν από προσωπικούς λογαριασμούς και τηλέφωνα.
• Ό,τι έγινε και όχι ό,τι συμφωνήθηκε: τιμολόγια που εκδόθηκαν, πληρωμές που έγιναν, παραδόσεις που έγιναν δεκτές, και η συμπεριφορά των μερών με την πάροδο του χρόνου.
• Πρακτικά διοικητικού συμβουλίου, αποφάσεις και καταχωρίσεις, όπου εμπλέκεται εταιρεία.
• Τραπεζικά αρχεία, και η διαδρομή του πού κατέληξαν πράγματι τα χρήματα.
• Κάθε παραδοχή, όσο ανεπίσημη και αν είναι, κάθε παράπονο, και ό,τι λέχθηκε προς απάντησή του.
• Μαρτυρία πραγματογνώμονα, όπου το ζήτημα δεν μπορεί να επιλυθεί από το δικαστήριο χωρίς αυτήν.

Μόλις μια διαφορά καταστεί προβλέψιμη, η συνήθης καταστροφή υλικού παύει να είναι συνήθης. Τα ηλεκτρονικά γραμματοκιβώτια δεν πρέπει να κλείνουν, οι συσκευές δεν πρέπει να διαγράφονται όταν αντικαθίστανται, τα λογιστικά συστήματα δεν πρέπει να μεταφέρονται χωρίς εξαγωγή αρχείου, και οι εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων πρέπει να αντιγράφονται πριν αλλάξει ένα τηλέφωνο. Η συμβουλή αυτή είναι ανιαρή και είναι η συμβουλή που πιο συχνά σώζει μια υπόθεση, διότι το μέρος που μπορεί να προσκομίσει πλήρες και χρονολογημένο αρχείο βρίσκεται σε ουσιωδώς ισχυρότερη θέση από το μέρος που εξηγεί γιατί δεν μπορεί.

Η ίδια πειθαρχία ισχύει και για όσα δημιουργούνται μετά την έναρξη της διαφοράς. Εσωτερικά ηλεκτρονικά μηνύματα γραμμένα με αγανάκτηση διαβάζονται αργότερα, και σημείωμα φακέλου που καταγράφει τι πράγματι λέχθηκε σε τηλεφωνική συνομιλία αξίζει περισσότερο από την ανάμνησή της δύο χρόνια αργότερα.