Οι Κανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας 2023: Πρακτικός Οδηγός
Σύντομη Απάντηση: Οι Κανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας 2023 αντικατέστησαν τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας και εφαρμόζονται σε όλες τις διαδικασίες των Επαρχιακών Δικαστηρίων κατά την άσκηση πολιτικής δικαιοδοσίας. Οι τρεις μεταβολές με τις σοβαρότερες πρακτικές συνέπειες είναι τα προδικαστικά πρωτόκολλα, που γεννούν υποχρεώσεις πριν από την έγερση της αγωγής, η ενεργός διαχείριση της υπόθεσης από το δικαστήριο, και η τυποποιημένη πρόταση διακανονισμού με άμεσο αντίκτυπο στα έξοδα. Οι προθεσμίες είναι στενότερες και ορισμένες δεν παρατείνονται ούτε με συμφωνία των διαδίκων.
Τι άλλαξε
Οι Κανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας του 2023 αντικατέστησαν τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας που είχαν ως βάση τους αγγλικούς κανόνες του 1954. Εφαρμόζονται σε όλες τις διαδικασίες των Επαρχιακών Δικαστηρίων κατά την άσκηση πολιτικής δικαιοδοσίας.
Η αλλαγή δεν είναι απλή ανανέωση ορολογίας. Μεταφέρει τον έλεγχο του ρυθμού της υπόθεσης από τους διαδίκους στο δικαστήριο, εισάγει υποχρεώσεις που γεννώνται πριν καν καταχωριστεί η αγωγή, και συνδέει τη συμπεριφορά κάθε πλευράς με το ζήτημα των εξόδων.
Ο πρωταρχικός σκοπός
Ο κανονισμός 1.2 θέτει ως πρωταρχικό σκοπό τον δίκαιο χειρισμό των υποθέσεων με αναλογικό κόστος. Ο σκοπός αυτός δεν είναι διακήρυξη προθέσεων: το δικαστήριο τον επιδιώκει κατά την άσκηση κάθε εξουσίας του και κατά την ερμηνεία κάθε κανονισμού.
Περιλαμβάνει:
Ίσους όρους μεταξύ των διαδίκων
Εξοικονόμηση δαπανών
Χειρισμό ανάλογο του ποσού, της σοβαρότητας, της πολυπλοκότητας και των οικονομικών συνθηκών κάθε διαδίκου
Ταχύτητα και δίκαιο χειρισμό
Κατανομή των πόρων του δικαστηρίου
Επιβολή συμμόρφωσης με τους κανονισμούς και τα διατάγματα
Κατά τον κανονισμό 1.4, οι διάδικοι οφείλουν να επικουρούν το δικαστήριο στην προαγωγή του σκοπού αυτού. Η υποχρέωση αυτή βαρύνει και τον διάδικο που έχει κατά τα άλλα ισχυρή θέση επί της ουσίας.
Τα προδικαστικά πρωτόκολλα
Είναι η μεταβολή με τις σοβαρότερες πρακτικές συνέπειες. Το Μέρος 3, Ενότητα ΙΙ, σε συνδυασμό με το Παράρτημα Ι, επιβάλλει επαφή μεταξύ των μερών πριν από την έγερση της αγωγής.
Σκοπός των πρωτοκόλλων είναι η έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών, η καλύτερη έρευνα από αμφότερες τις πλευρές και, όπου είναι εφικτό, η αποφυγή της προσφυγής στο δικαστήριο.
Σημεία που χρειάζονται προσοχή:
Η παράλειψη συμμόρφωσης λαμβάνεται υπόψη από το δικαστήριο κατά την άσκηση των εξουσιών του, ιδίως ως προς τα έξοδα (κ. 3.10).
Οι επιστολές απαίτησης και απάντησης δεν έχουν υπόσταση δικογράφων (κ. 3.12).
Η επίδοση εγγράφων βάσει πρωτοκόλλου μπορεί να γίνει και με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Έγγραφο που αποστέλλεται ταχυδρομικώς θεωρείται ότι παραλήφθηκε τη δέκατη ημέρα (κ. 3.15).
Αν η απαίτηση παραμείνει αμφισβητούμενη μετά την ολοκλήρωση του πρωτοκόλλου, τα μέρη οφείλουν να εμπλακούν σε κατάλληλες διαπραγματεύσεις (κ. 3.16).
Έγγραφα που αποκαλύφθηκαν μέσω πρωτοκόλλου δεν χρησιμοποιούνται για άλλο σκοπό πλην της επίλυσης της συγκεκριμένης διαφοράς, εκτός αν υπάρξει συναίνεση (κ. 3.17).
Όπου δεν προβλέπεται πρωτόκολλο, τα μέρη οφείλουν να ενεργούν εύλογα και να ακολουθούν τη διαδικασία του Τύπου ΙΙΙ του Παραρτήματος Ι (κ. 3.13).
Από την έγερση ως την υπεράσπιση
Η διαδικασία εγείρεται με έντυπο απαίτησης. Οι βασικές προθεσμίες:
Επίδοση εντύπου απαίτησης μετά την καταχώριση: εντός 4 μηνών, εντός δικαιοδοσίας (κ. 7.6)
Έκθεση απαίτησης μετά την επίδοση του εντύπου: 14 ημέρες (κ. 7.4(iii))
Ένορκη δήλωση επίδοσης (Έντυπο αρ.1): εντός 7 ημερών από την επίδοση (κ. 6.4)
Σημείωμα εμφάνισης: 14 ημέρες από την επίδοση (κ. 10.4)
Υπεράσπιση: 28 ημέρες από την επίδοση εντύπου και έκθεσης (κ. 17.4)
Παράταση υπεράσπισης με συμφωνία: έως 56 ημέρες από την επίδοση (κ. 17.5)
Αίτηση απόφασης ερήμην: μετά τη λήξη των 14 ημερών (κ. 13.4)
Αποδοχή πρότασης διακανονισμού: 21 ημέρες από τη λήψη (κ. 35.9)
Ειδοποίηση έφεσης: 42 ημέρες από την έκδοση της απόφασης (κ. 41.2)
Ειδοποίηση εφεσίβλητου: 7 ημέρες από την καταχώριση της έφεσης (κ. 41.3)
Η επίδοση γίνεται κατά κανόνα από ιδιώτη επιδότη νόμιμα εξουσιοδοτημένο (κ. 6.3), και μπορεί να διενεργηθεί οποιαδήποτε ώρα και ημέρα (κ. 6.4).
Ο υπολογισμός του χρόνου
Ο κανονισμός 2.8 ορίζει ότι οι ημέρες είναι καθαρές: δεν προσμετρώνται η ημέρα έναρξης ούτε η ημέρα λήξης όταν αυτή ορίζεται με συμβάν. Όταν η προθεσμία δεν υπερβαίνει τις πέντε ημέρες και περιλαμβάνει Σάββατο, Κυριακή ή αργία, η ημέρα αυτή δεν υπολογίζεται. Αν η τελευταία ημέρα συμπίπτει με ημέρα κατά την οποία το πρωτοκολλητείο είναι κλειστό, η προθεσμία παρατείνεται στην επόμενη εργάσιμη.
Οι διάδικοι μπορούν να παρατείνουν προθεσμίες με γραπτή συμφωνία, με εξαίρεση την προθεσμία του καταλόγου προδικαστικού ελέγχου, την ημερομηνία και την περίοδο της δίκης ή της ακρόασης, και κάθε πράξη για την οποία το δικαστήριο έχει καθορίσει κύρωση (κ. 2.11). Ο διάδικος που επωφελείται από παράταση ενημερώνει αμέσως τον πρωτοκολλητή.
Η διαχείριση της υπόθεσης
Μετά την κατάθεση της υπεράσπισης, ή μετά τη λήξη της σχετικής προθεσμίας, ο πρωτοκολλητής αποστέλλει ερωτηματολόγιο οδηγιών (Έντυπο αρ.39) και το δικαστήριο αποφασίζει αν η υπόθεση θα ακολουθήσει τη διαδικασία των μικρών απαιτήσεων του Μέρους 29 ή τη συνήθη διαδικασία του Μέρους 30 (κ. 28.2 ως 28.5).
Στη συνήθη διαδικασία το δικαστήριο εκδίδει οδηγίες και καθορίζει χρονοδιάγραμμα για την ανταλλαγή εγγράφων αποκάλυψης, δηλώσεων μαρτύρων και εκθέσεων πραγματογνωμόνων. Ο κατάλογος προδικαστικού ελέγχου υποβάλλεται εντός της ορισθείσας προθεσμίας και, όπως σημειώθηκε, δεν παρατείνεται με συμφωνία των διαδίκων (κ. 30.4).
Το χρηματικό όριο των μικρών απαιτήσεων καθορίζεται με οδηγίες και ενδέχεται να αναθεωρηθεί.
Αποκάλυψη εγγράφων
Στη γενική αποκάλυψη ο διάδικος αποκαλύπτει τα έγγραφα επί των οποίων στηρίζεται, καθώς και εκείνα που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη θέση οποιουδήποτε διαδίκου, με χρήση του Εντύπου αρ.43 (κ. 31.4). Η ειδική αποκάλυψη αφορά συγκεκριμένα έγγραφα ή κατηγορίες και ζητείται με το Έντυπο αρ.44. Το δικαστήριο εκδίδει διάταγμα εφόσον κρίνει την αποκάλυψη αναλογική και αναγκαία (κ. 31.5).
Ως έγγραφο νοείται κάθε εγγεγραμμένη πληροφορία, περιλαμβανομένης της ηλεκτρονικής (κ. 31.2). Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η αλληλογραφία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τα μηνύματα εμπίπτουν στην υποχρέωση.
Η πρόταση διακανονισμού και τα έξοδα
Το Μέρος 35 εισάγει τυποποιημένη πρόταση διακανονισμού με το Έντυπο αρ.58, η οποία μπορεί να υποβληθεί σε οποιοδήποτε στάδιο και γίνεται δεκτή εντός 21 ημερών από τη λήψη της.
Οι συνέπειες στα έξοδα είναι το κρίσιμο σημείο:
Αν ο εναγόμενος υποβάλει πρόταση και η απαίτηση τελικά δεν την υπερβεί, ο ενάγων επιβαρύνεται με τα έξοδα του εναγόμενου από την ημέρα λήξης της περιόδου αποδοχής (κ. 35.13).
Αν ο ενάγων υποβάλει πρόταση, ο εναγόμενος δεν την αποδεχθεί και η απαίτηση τελικά την υπερβεί, ο ενάγων δικαιούται αυξημένα έξοδα από την ίδια ημέρα.
Η πρόταση διακανονισμού παύει επομένως να είναι απλή διαπραγματευτική κίνηση και γίνεται εργαλείο με μετρήσιμο οικονομικό αποτέλεσμα.
Διαδικαστικά σφάλματα
Ο κανονισμός 3.8 ορίζει ότι σφάλμα δεν ακυρώνει από μόνο του διαδικαστικό βήμα. Το δικαστήριο δεν εκδίδει ακύρωση παρά μόνο εφόσον το σφάλμα είναι σοβαρό και το διάταγμα αναγκαίο για το συμφέρον της δικαιοσύνης. Παράλληλα, το δικαστήριο διαθέτει εξουσία διαγραφής δικογράφου που δεν αποκαλύπτει εύλογη αιτία, συνιστά κατάχρηση ή παρεμποδίζει τη δίκαιη διεκπεραίωση (κ. 3.3).
Τι σημαίνει πρακτικά
Η υπόθεση αρχίζει πριν την αγωγή. Η επιστολή απαίτησης, η απάντηση και η ανταλλαγή εγγράφων επηρεάζουν το αποτέλεσμα ως προς τα έξοδα.
Τα έγγραφα συγκεντρώνονται νωρίς. Η υποχρέωση αποκάλυψης καλύπτει και όσα δεν βολεύουν.
Οι προθεσμίες είναι στενότερες και ορισμένες δεν παρατείνονται ούτε με συμφωνία.
Η άρνηση εύλογης πρότασης διακανονισμού έχει κόστος, ακόμη και για την πλευρά που τελικά κερδίζει.
Ο ρυθμός καθορίζεται από το δικαστήριο. Η καθυστέρηση δεν είναι πλέον τακτική επιλογή.
Σχετικά Άρθρα
Κατασκευαστικές Διαφορές στην Κύπρο
Αγοραπωλησία Ακινήτου στην Κύπρο
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Παρακαλούμε επικοινωνήστε με το γραφείο Κλεάνθους & Πλατής για συμβουλή προσαρμοσμένη στη δική σας υπόθεση.
Του Κλείτου Πλατή, Δικηγόρου | 1 Αυγούστου 2026