Η έναρξη διαμεσολάβησης κατά τον Νόμο 159(I)/2012 αναστέλλει την παραγραφή για όλη τη διάρκειά της, και ο χρόνος συνεχίζει από τον τερματισμό. Όσα λέγονται προστατεύονται δύο φορές: το άρθρο 24 καθιστά τη δήλωση ενώπιον διαμεσολαβητή μη δεκτή ως μαρτυρία εναντίον οποιουδήποτε, και το άρθρο 23 εμποδίζει τον διαμεσολαβητή να προσκομίσει στοιχεία. Η συμφωνία μπορεί να κηρυχθεί εκτελεστή όπως δικαστική απόφαση κατά το άρθρο 32. Οι μη διασυνοριακές εργατικές διαφορές είναι εκτός Νόμου.
Η διαμεσολάβηση περιγράφεται συχνά ως εναλλακτική της δικαστικής οδού, που υποτιμά αυτό που πράγματι κάνει ο νόμος. Ο περί Ορισμένων Θεμάτων Διαμεσολάβησης σε Αστικές Διαφορές Νόμος, 159(I)/2012, δίνει στη διαμεσολάβηση τρία πράγματα που δεν έχει μια ιδιωτική συνάντηση διακανονισμού: ρολόι που σταματά, μαρτυρία που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί μετά, και συμφωνία που το δικαστήριο μπορεί να κληθεί να εκτελέσει σαν να ήταν απόφαση.
Πού εφαρμόζεται, και οι εξαιρέσεις που ξαφνιάζουν
Το άρθρο 3(1) εφαρμόζει τον Νόμο σε αστικές διαφορές, περιλαμβανομένων των διασυνοριακών. Το άρθρο 3(2) βγάζει μετά τρεις κατηγορίες, και η δεύτερη πιάνει τακτικά τους ανθρώπους στον ύπνο:
- αστικές διαφορές, διασυνοριακές ή μη, που αφορούν δικαιώματα και υποχρεώσεις για τα οποία τα μέρη δεν έχουν την ελευθερία να αποφασίζουν βάσει του εφαρμοστέου δικαίου·
- εργατικές διαφορές που δεν είναι διασυνοριακές, και το εδάφιο είναι κατηγορηματικό: εξαιρούνται ανεξάρτητα από το αν εγείρονται σε αυτές δικαιώματα για τα οποία τα μέρη δεν έχουν την ελευθερία να αποφασίζουν·
- φορολογικές, τελωνειακές ή διοικητικές διαφορές, και διαφορές που αφορούν την ευθύνη του κράτους λόγω πράξεων ή παραλείψεων κατά την άσκηση της κρατικής εξουσίας.
Το άρθρο 4(1) ορίζει τη διασυνοριακή διαφορά ως εκείνη στην οποία τουλάχιστον ένα μέρος έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του, ή εμπορεύεται ή εργάζεται, σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο οποιουδήποτε άλλου μέρους, κατά μία από τέσσερις ημερομηνίες που το ίδιο άρθρο απαριθμεί.
Ποιος μπορεί να διαμεσολαβήσει
Το άρθρο 5(1) επιτρέπει τη διαμεσολάβηση οποτεδήποτε, και στο πλαίσιο δικαστικής διαδικασίας, και μόνο από πρόσωπο εγγεγραμμένο στο Μητρώο Διαμεσολαβητών. Ο Νόμος διακρίνει: για εμπορική διαφορά ο διαμεσολαβητής πρέπει να είναι εγγεγραμμένος δυνάμει των υποπαραγράφων (i) ή (ii) της παραγράφου (α) του άρθρου 7· για αστική διαφορά άλλη από εμπορική, δυνάμει της υποπαραγράφου (i) και με βεβαίωση παρακολούθησης προγράμματος κατάρτισης και βεβαίωση συνέχισης της επαγγελματικής κατάρτισης κατά το άρθρο 12.
Το άρθρο 5(3) προσθέτει σημείο που αξίζει να χρησιμοποιείται: η διαμεσολάβηση μπορεί να διενεργείται για μέρος της διαφοράς και όχι για το σύνολό της. Το Μητρώο τηρείται από τον Υπουργό κατά το άρθρο 6 και δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης κατά το άρθρο 7(2), οπότε η ιδιότητα του διαμεσολαβητή ελέγχεται πριν υπογραφεί οτιδήποτε.
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει το δικαστήριο
Το άρθρο 15(1) δίνει στο δικαστήριο ενώπιον του οποίου εκκρεμεί διαδικασία, σε οποιοδήποτε στάδιο πριν από την έκδοση απόφασης, δύο εξουσίες. Μπορεί να καλέσει τους διαδίκους να παραστούν για ενημέρωση σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής της διαμεσολάβησης και τη δυνατότητα επίλυσης της διαφοράς τους έτσι. Και, κατόπιν κοινής αίτησης όλων, ή αίτησης ενός με τη ρητή συναίνεση των υπολοίπων, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις περιστάσεις, μπορεί να αναβάλει τη δικαστική διαδικασία για να λάβει χώρα διαμεσολάβηση.
Το άρθρο 15(2) ορίζει το όριο της εξουσίας αυτής σε μία γραμμή: όταν οποιοσδήποτε από τους διαδίκους δεν συμφωνεί, το δικαστήριο προχωρεί με τη δικαστική διαδικασία. Ο διάδικος μπορεί να υποχρεωθεί να ακούσει για τη διαμεσολάβηση. Δεν μπορεί να διαταχθεί να τη ζήσει.
Το ρολόι σταματά
Το άρθρο 17 ορίζει τη στιγμή: η ημερομηνία έναρξης της διαδικασίας είναι η ημερομηνία κατά την οποία υπογράφεται η συμφωνία διαμεσολάβησης.
Το άρθρο 27(1) είναι η διάταξη που καθιστά ασφαλή την απόπειρα. Η έναρξη της διαδικασίας κατά το άρθρο 17 επάγεται αναστολή του χρόνου παραγραφής ή της αποσβεστικής προθεσμίας καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Κατά το άρθρο 27(2), σε περίπτωση αποτυχίας, ο χρόνος που ανεστάλη συνεχίζει να τρέχει από την ημερομηνία τερματισμού. Το άρθρο 27(3) δεν θίγει τις διατάξεις διεθνών συμφωνιών στις οποίες είναι συμβαλλόμενη η Δημοκρατία.
Αυτή είναι η απάντηση στον πελάτη που θέλει να μιλήσει αλλά βλέπει μια προθεσμία. Το σχήμα δουλεύει μαζί με το γενικό δίκαιο: το άρθρο 13(δ) του περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου 66(I)/2012 αναστέλλει την παραγραφή για όσο διαρκεί διαδικασία διαμεσολάβησης που θεωρείται ότι άρχισε κατά τον εφαρμοστέο νόμο, και το άρθρο 27 εδώ είναι εκεί όπου ορίζεται αυτή η έναρξη. Οι ίδιοι οι χρόνοι εκτίθενται στην παραγραφή αγώγιμων δικαιωμάτων.
Τι δεν μπορεί να βγει μετά
Δύο διατάξεις προστατεύουν τη διαδικασία, και κάνουν διαφορετική δουλειά.
Το άρθρο 23(1) δεσμεύει τον διαμεσολαβητή και κάθε άλλο πρόσωπο που εμπλέκεται διοικητικά ή άλλως πως, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν διαφορετικά: υποχρεούνται να μην προσκομίσουν, σε οποιαδήποτε αστική δικαστική διαδικασία ή διαιτησία, οποιοδήποτε στοιχείο προέκυψε από τη διαμεσολάβηση ή σχετίζεται με αυτήν. Οι εξαιρέσεις είναι δύο μόνο: όταν είναι αναγκαίο για επιτακτικούς λόγους δημόσιας τάξης της Δημοκρατίας, κυρίως για την προστασία των πρωταρχικών συμφερόντων των παιδιών ή για να αποφευχθεί κίνδυνος να θιγεί η σωματική ή ψυχολογική ακεραιότητα προσώπου· και όταν η κοινολόγηση του περιεχομένου της συμφωνίας είναι απαραίτητη για την εφαρμογή ή την εκτέλεσή της.
Το άρθρο 23(2) κάνει την υποχρέωση να επιβιώνει του ρόλου: υφίσταται και μετά τον τερματισμό των επαγγελματικών δραστηριοτήτων του διαμεσολαβητή, τόσο όσο είναι εγγεγραμμένος όσο και μετά τη διαγραφή του για οποιονδήποτε λόγο.
Το άρθρο 24 είναι ευρύτερο και είναι εκείνο που εξηγείται σε έναν ανήσυχο πελάτη. Ανεξάρτητα από τις πρόνοιες οποιουδήποτε άλλου νόμου, και τηρουμένου του άρθρου 23, δήλωση που γίνεται ενώπιον διαμεσολαβητή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας δεν είναι δεκτή ως μαρτυρία εναντίον οποιουδήποτε προσώπου ενώπιον του δικαστηρίου. Δεν είναι κανόνας για το τι μπορεί να πει ο διαμεσολαβητής· είναι κανόνας για την ίδια τη δήλωση.
Το άρθρο 25(2) κλείνει συγγενικό κενό. Η παραίτηση του διαμεσολαβητή, η συμφωνία των μερών για τερματισμό της εντολής, ή η απόφαση του ενός μέρους να την τερματίσει, δεν επάγεται παραδοχή των προβαλλόμενων ισχυρισμών.
Πώς τελειώνει
Το άρθρο 28(1) απαριθμεί επτά τρόπους τερματισμού: με τη σύναψη συμφωνίας συμβιβασμού· με τη σύνταξη πρακτικού περί μη επίτευξης συμφωνίας· με συμφωνία των μερών για διακοπή· όταν ένα μέρος παύσει να συναινεί στη συνέχισή της· αν ο διαμεσολαβητής κρίνει ότι η συνέχιση κατέστη περιττή ή αδύνατη· αν κρίνει ότι η συμφωνία στην οποία κατέληξαν τα μέρη είναι παράνομη· και αν κρίνει ότι η επερχόμενη διευθέτηση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από το δικαστήριο. Κατά το άρθρο 28(2) ο τερματισμός της διαδικασίας επάγεται τον τερματισμό της εντολής του διαμεσολαβητή.
Το άρθρο 29 επιβάλλει υποχρέωση φύλαξης που μετράει για μεταγενέστερες διαφορές: όλα τα έγγραφα φυλάσσονται από τον διαμεσολαβητή για τουλάχιστον επτά έτη από τον τερματισμό.
Η συμφωνία, και πώς αποκτά δόντια
Το άρθρο 30(1) απαιτεί από τον διαμεσολαβητή, όταν επιτευχθεί συμφωνία για το σύνολο ή μέρος της διαφοράς, να συντάξει γραπτή συμφωνία συμβιβασμού που περιλαμβάνει τα στοιχεία του διαμεσολαβητή, τον τόπο και τον χρόνο, τα στοιχεία των μερών, τα στοιχεία όσων έλαβαν μέρος, τη συμφωνία διαμεσολάβησης ως προς τα ζητήματα του άρθρου 16, τους όρους στους οποίους κατέληξαν τα μέρη, και την ημερομηνία σύναψης.
Το άρθρο 30(2) περιέχει τη ρήτρα που αξίζει να απαιτείται: η συμφωνία συμβιβασμού μπορεί επίσης να προβλέπει ότι τα μέρη συγκατατίθενται στην κατάθεση από οποιοδήποτε μέρος αίτησης εκτέλεσης δυνάμει του άρθρου 32. Η ενσωμάτωση της συγκατάθεσης αυτής στη συμφωνία αφαιρεί την ανάγκη να ζητηθεί αργότερα. Κατά το άρθρο 30(3) η συμφωνία υπογράφεται ιδιοχείρως από τον διαμεσολαβητή και τα μέρη, και κατά το άρθρο 30(4) ο διαμεσολαβητής παρέχει αντίγραφο στα μέρη.
Όταν δεν επιτευχθεί συμφωνία, το άρθρο 31 απαιτεί τη σύνταξη πρακτικού που το καταγράφει, υπογραμμένου από τον διαμεσολαβητή και, αν το επιθυμούν, από τα μέρη, με αντίγραφο στον καθένα.
Εκτέλεση όπως δικαστική απόφαση
Το άρθρο 32(1) επιτρέπει την κατάθεση αίτησης εκτέλεσης από κοινού από όλα τα μέρη, ή από ένα με τη ρητή συγκατάθεση των υπολοίπων, εκτός αν η συγκατάθεση δόθηκε ήδη μέσα στην ίδια τη συμφωνία συμβιβασμού.
Το άρθρο 32(3) δίνει στο δικαστήριο δύο επιλογές. Μπορεί να κηρύξει το σύνολο ή μέρος της συμφωνίας εκτελεστό κατά τον ίδιο τρόπο που εκτελείται δικαστική απόφαση ή διάταγμα, με την ίδια ισχύ, και τότε μπορεί να εκδοθεί απόφαση με περιεχόμενο εκείνο της συμφωνίας. Ή μπορεί να απορρίψει την αίτηση αν κρίνει ότι το περιεχόμενο αντίκειται στον νόμο, ή δεν είναι εκτελεστό, ή ότι η διαφορά δεν μπορεί να επιλυθεί με διαμεσολάβηση. Η απόρριψη για τους λόγους αυτούς εφεσιβάλλεται όπως δικαστική απόφαση, κατά το άρθρο 32(4).
Το άρθρο 32(5) απαντά στο ερώτημα του δικαστηρίου: αρμόδιο είναι εκείνο στη δικαιοδοσία του οποίου εμπίπτει η συγκεκριμένη διαφορά κατά τους νόμους της Δημοκρατίας, ανεξαρτήτως του τόπου διεξαγωγής της διαμεσολάβησης. Κατά το άρθρο 32(2) το δικαστήριο μπορεί να ζητήσει δεόντως κεκυρωμένη μετάφραση στα ελληνικά όταν η συμφωνία είναι σε άλλη γλώσσα.
Ερωτήσεις που μας γίνονται
Θα μου κοστίσει η διαμεσολάβηση την προθεσμία μου;
Όχι, και αυτό είναι το νόημα του άρθρου 27. Η έναρξη της διαδικασίας, που κατά το άρθρο 17 είναι η ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας διαμεσολάβησης, αναστέλλει τον χρόνο παραγραφής ή την αποσβεστική προθεσμία για όλη τη διάρκειά της. Αν η διαμεσολάβηση αποτύχει, ο χρόνος συνεχίζει να τρέχει από την ημερομηνία τερματισμού. Δεν ξεκινά από την αρχή, οπότε ο χρόνος που ήδη πέρασε μετρά, αλλά η ίδια η διαμεσολάβηση δεν σας κοστίζει ημέρες.
Μπορεί η άλλη πλευρά να χρησιμοποιήσει όσα πω εναντίον μου;
Το άρθρο 24 λέει όχι: ανεξάρτητα από οποιονδήποτε άλλο νόμο, δήλωση που γίνεται ενώπιον διαμεσολαβητή κατά τη διαδικασία δεν είναι δεκτή ως μαρτυρία εναντίον οποιουδήποτε προσώπου ενώπιον του δικαστηρίου. Το άρθρο 23 χωριστά εμποδίζει τον διαμεσολαβητή και κάθε εμπλεκόμενο να προσκομίσει στοιχεία σε αστική διαδικασία ή διαιτησία, με δύο μόνο εξαιρέσεις: επιτακτικούς λόγους δημόσιας τάξης που αφορούν κυρίως παιδιά ή τη σωματική ή ψυχολογική ακεραιότητα, και κοινολόγηση απαραίτητη για την εφαρμογή ή εκτέλεση της συμφωνίας.
Μπορεί το δικαστήριο να μας διατάξει να πάμε σε διαμεσολάβηση;
Μπορεί να σας διατάξει να ενημερωθείτε, όχι να τη ζήσετε. Το άρθρο 15(1) επιτρέπει στο δικαστήριο, σε οποιοδήποτε στάδιο πριν από την απόφαση, να καλέσει τους διαδίκους για ενημέρωση και να αναβάλει τη διαδικασία για διαμεσολάβηση κατόπιν κοινής αίτησης όλων ή αίτησης ενός με τη ρητή συναίνεση των υπολοίπων. Το άρθρο 15(2) ορίζει μετά ότι όταν οποιοσδήποτε διάδικος δεν συμφωνεί, το δικαστήριο προχωρεί με τη διαδικασία.
Έχουμε εργατική διαφορά. Εφαρμόζεται ο Νόμος;
Μόνο αν είναι διασυνοριακή. Το άρθρο 3(2)(β) εξαιρεί τις εργατικές διαφορές που δεν περιλαμβάνονται στις διασυνοριακές, και το λέει ανεξάρτητα από το αν εγείρονται σε αυτές δικαιώματα για τα οποία τα μέρη έχουν την ελευθερία να αποφασίζουν. Η διασυνοριακή διαφορά ορίζεται στο άρθρο 4(1).
Η συμφωνία είναι απλώς σύμβαση, ή εκτελείται;
Εκτελείται. Κατά το άρθρο 32(3) το δικαστήριο μπορεί να κηρύξει το σύνολο ή μέρος της συμφωνίας εκτελεστό κατά τον ίδιο τρόπο και με την ίδια ισχύ με δικαστική απόφαση, και να εκδώσει απόφαση με το περιεχόμενό της. Η αίτηση κατατίθεται από κοινού, ή από ένα μέρος με τη ρητή συγκατάθεση των υπολοίπων, και το άρθρο 30(2) επιτρέπει η συγκατάθεση αυτή να ενσωματωθεί στην ίδια τη συμφωνία, που αξίζει να γίνει τότε αντί να διαπραγματευτεί αργότερα.
Μπορεί το δικαστήριο να αρνηθεί την εκτέλεση;
Ναι, για τρεις λόγους στο άρθρο 32(3)(β): ότι το περιεχόμενο αντίκειται στον νόμο, ότι δεν είναι εκτελεστό, ή ότι η διαφορά δεν μπορεί να επιλυθεί με διαμεσολάβηση. Η απόρριψη εφεσιβάλλεται όπως δικαστική απόφαση κατά το άρθρο 32(4). Ο διαμεσολαβητής έχει συναφές καθήκον κατά το άρθρο 28(1): η διαδικασία τερματίζεται αν κρίνει τη συμφωνία παράνομη ή κρίνει ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από το δικαστήριο.
Τι γίνεται αν η άλλη πλευρά αποχωρήσει;
Η διαδικασία τερματίζεται κατά το άρθρο 28(1)(δ), που καλύπτει το μέρος που παύει να συναινεί στη συνέχισή της, και κατά το άρθρο 28(2) τερματίζεται μαζί και η εντολή του διαμεσολαβητή. Δεν παραχωρείται τίποτε με αυτό: το άρθρο 25(2) ορίζει ότι η παραίτηση του διαμεσολαβητή, η συμφωνία των μερών ή η απόφαση του ενός μέρους να τερματίσει την εντολή δεν επάγεται παραδοχή των προβαλλόμενων ισχυρισμών. Το ρολόι της παραγραφής συνεχίζει από τον τερματισμό κατά το άρθρο 27(2).
Μπορούμε να διαμεσολαβήσουμε μόνο για μέρος της υπόθεσης;
Ναι. Το άρθρο 5(3) προβλέπει ότι η διαμεσολάβηση μπορεί να διενεργείται για μέρος ή για το σύνολο της διαφοράς, και το άρθρο 30(1) προβλέπει συμφωνία συμβιβασμού που επιλύει το σύνολο ή μέρος. Ο περιορισμός μιας υπόθεσης με συμφωνία στα σημεία που δεν αμφισβητούνται πραγματικά αξίζει συχνά περισσότερο από την απόπειρα για το σύνολο.
Πώς ξέρουμε ότι ο διαμεσολαβητής είναι κατάλληλος;
Ελέγξτε το Μητρώο. Το άρθρο 5(1) επιτρέπει τη διεξαγωγή διαμεσολάβησης μόνο από πρόσωπο εγγεγραμμένο στο Μητρώο Διαμεσολαβητών, με διαφορετικές οδούς εγγραφής για εμπορικές και άλλες αστικές διαφορές, και το άρθρο 6 καθιστά τον Υπουργό υπεύθυνο για την τήρησή του. Το άρθρο 7(2) απαιτεί τη δημοσίευσή του στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.
Πόσο κρατά ο διαμεσολαβητής τα έγγραφα;
Τουλάχιστον επτά έτη από τον τερματισμό της διαδικασίας, κατά το άρθρο 29. Αυτό μετράει όταν μια συμφωνία πρέπει αργότερα να εφαρμοστεί ή να εκτελεστεί, αφού το άρθρο 23(1)(β) επιτρέπει την κοινολόγηση του περιεχομένου της συμφωνίας όταν είναι απαραίτητη για την εφαρμογή ή την εκτέλεσή της.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 22 Αυγούστου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Γράψτε μας ποιοι εμπλέκονται και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας. Τα έγγραφα θα σας τα ζητήσουμε μόλις επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο.