Ο περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμος του 2021, Ν. 130(Ι)/2021, χωρίζει τα έργα σε δύο κόσμους: αυτά που χρειάζονται άδεια της ΡΑΕΚ κατά το άρθρο 26, και αυτά που καλύπτονται από γενική άδεια κατά το άρθρο 27, με κατώφλια 20kW, 30kW και 50kW. Η μετακίνηση από τον δεύτερο κόσμο στον πρώτο γίνεται με ένα γεγονός: τη σύνδεση στο δίκτυο.
Τα ενεργειακά έργα στην Κύπρο σπάνια σκοντάφτουν στη μηχανολογία. Σκοντάφτουν στο ότι η άδεια είχε όρο που το τεμάχιο δεν μπορούσε να ικανοποιήσει, ή στο ότι το σημείο σύνδεσης αποδείχθηκε ανύπαρκτο ή απομακρυσμένο κατά έτη.
Η ρυθμιστική θέση, η θέση στο δίκτυο και η σύμβαση πώλησης δεν είναι τρία χωριστά μέτωπα. Το καθένα περιορίζει τα άλλα δύο, και η σειρά με την οποία λαμβάνονται κρίνει τη βιωσιμότητα.
Πότε χρειάζεται άδεια
Το άρθρο 26(1) απαγορεύει τη διεξαγωγή δεκατεσσάρων δραστηριοτήτων χωρίς άδεια της ΡΑΕΚ. Οι δύο που αφορούν άμεσα έναν αναπτυξιακό φορέα είναι η κατασκευή σταθμού παραγωγής ηλεκτρισμού ή η παραγωγή ηλεκτρισμού, και η προμήθεια ηλεκτρισμού σε τελικούς πελάτες ή σε πελάτες χονδρικής. Οι υπόλοιπες αφορούν τους διαχειριστές και ιδιοκτήτες συστημάτων, τον Λειτουργό της Αγοράς, τον Υπεύθυνο Φορέα Εξισορρόπησης και τους φορείς σωρευτικής εκπροσώπησης.
Δύο από τον κατάλογο εκπλήσσουν και αξίζουν χωριστή αναφορά. Η παράγραφος (ιγ) υπάγει σε άδεια την εγκατάσταση ή λειτουργία εγκατάστασης αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, εξαιρώντας ρητά μόνο τις εγκαταστάσεις που λειτουργούν αποκλειστικά για ιδία χρήση. Και η παράγραφος (ιδ) υπάγει σε άδεια την κατασκευή απευθείας γραμμής κατά το άρθρο 100. Μπαταρία δίπλα σε φωτοβολταϊκό πάρκο, ή ιδιωτική γραμμή προς γειτονική εγκατάσταση, δεν είναι παρελκόμενα του έργου: είναι δικές τους αδειοδοτούμενες δραστηριότητες.
Η γενική άδεια, και τα τρία κατώφλια
Το άρθρο 27(1) ορίζει τις δραστηριότητες για τις οποίες η ΡΑΕΚ χορηγεί γενική άδεια με ρυθμιστική της απόφαση. Τα αριθμητικά όρια είναι τρία και δεν είναι το ίδιο πράγμα:
Κατά την παράγραφο (β), παραγωγή από εγκαταστάσεις μέγιστης ισχύος έως 20kW. Κατά την παράγραφο (γ), παραγωγή για ιδία χρήση από συστήματα ισχύος έως 30kW. Κατά την παράγραφο (δ), παραγωγή από σταθμούς ανανεώσιμων πηγών ισχύος έως 50kW.
Το κατώφλι δηλαδή εξαρτάται από το τι είναι το έργο και ποιον εξυπηρετεί, όχι μόνο από τα κιλοβάτ. Η παράγραφος (ε) καλύπτει τη συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης μικρής κλίμακας, και η παράγραφος (στ) αφήνει περιθώριο για ό,τι κρίνουν σκόπιμο ο Υπουργός ή η ΡΑΕΚ κατόπιν διαβούλευσης.
Η διαδικασία είναι ελαφριά αλλά όχι ανύπαρκτη. Κατά το άρθρο 27(2), η γενική άδεια δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα και στην ιστοσελίδα της ΡΑΕΚ και περιλαμβάνει όρους και προϋποθέσεις, τέλη κοινοποίησης, ετήσια τέλη και έντυπο κοινοποίησης. Κατά το άρθρο 27(3), το ενδιαφερόμενο πρόσωπο ασκεί τη δραστηριότητα μόνο αφού υποβάλει το έντυπο κοινοποίησης, και η ΡΑΕΚ αξιολογεί την κοινοποίηση εντός ενός μηνός από την παραλαβή του.
Η σύνδεση αλλάζει τον χαρακτήρα του έργου
Εδώ βρίσκεται η παγίδα που κοστίζει περισσότερο, και είναι γραμμένη σε μία επιφύλαξη.
Κατά την παράγραφο (α) του άρθρου 27(1), γενική άδεια χορηγείται για παραγωγή από σταθμούς που δεν είναι συνδεδεμένοι με το σύστημα μεταφοράς ή διανομής. Και η επιφύλαξη προσθέτει ότι, σε περίπτωση σύνδεσης του συστήματος με το δίκτυο διανομής ή μεταφοράς, η δραστηριότητα του έργου τροποποιείται και απαιτείται εκ νέου επανάληψη της διαδικασίας: είτε για γενική άδεια, εφόσον το έργο εμπίπτει στις κατηγορίες (β) έως (στ), είτε για εξαίρεση, είτε για άδεια κατά το άρθρο 26.
Το «έχουμε γενική άδεια» παύει να είναι ακριβές τη στιγμή που το έργο συνδέεται. Δεν πρόκειται για ανανέωση χαρτιού αλλά για επανάληψη της διαδικασίας, και το χρονοδιάγραμμα του έργου πρέπει να το προβλέπει από την αρχή αντί να το ανακαλύπτει στο τέλος.
Όταν το δίκτυο είναι γεμάτο
Η συνήθης απάντηση σε αίτημα σύνδεσης σε κορεσμένη περιοχή ήταν ότι δεν υπάρχει δυναμικότητα. Το άρθρο 97Α δίνει πλέον ένα ενδιάμεσο.
Κατά το άρθρο 97Α(1), η ΡΑΕΚ καθορίζει με ρυθμιστική απόφαση το πλαίσιο ώστε ο ΔΣΜΚ και ο ΔΣΔ να μπορούν να προσφέρουν συμφωνίες ευέλικτης σύνδεσης σε περιοχές όπου διατίθεται περιορισμένη ή μηδενική δυναμικότητα για νέες συνδέσεις.
Κατά το άρθρο 97Α(3), η συμφωνία πρέπει να προσδιορίζει τουλάχιστον τέσσερα πράγματα, και τα τέσσερα είναι εμπορικά κρίσιμα: τη μέγιστη σταθερή έγχυση και απόσυρση, μαζί με την πρόσθετη ευέλικτη δυναμικότητα που μπορεί να διαφοροποιείται κατά χρονικές ενότητες μέσα στο έτος· τα τέλη δικτύου που ισχύουν και για τη σταθερή και για την ευέλικτη δυναμικότητα· τη διάρκεια της συμφωνίας και την αναμενόμενη ημερομηνία χορήγησης σύνδεσης στο σύνολο της αιτούμενης σταθερής δυναμικότητας· και τον εξουσιοδοτημένο φορέα πιστοποίησης.
Κατά το άρθρο 97Α(4), ο χρήστης που συνδέεται με ευέλικτη σύνδεση υποχρεούται να εγκαταστήσει σύστημα ελέγχου ισχύος πιστοποιημένο από εξουσιοδοτημένο φορέα. Είναι κόστος του έργου και πρέπει να μπει στο μοντέλο.
Το άρθρο 97Α(2) δίνει και τις εγγυήσεις προς την άλλη κατεύθυνση: κατά γενικό κανόνα οι ευέλικτες συνδέσεις δεν καθυστερούν τις ενισχύσεις δικτύου, και η μετατροπή σε σταθερή σύνδεση μετά την ανάπτυξη του δικτύου διασφαλίζεται βάσει καθορισμένων κριτηρίων. Όπου όμως η ΡΑΕΚ θεωρεί ότι η ανάπτυξη του δικτύου δεν είναι η πλέον αποδοτική λύση, η ευέλικτη σύνδεση επιτρέπεται και ως μόνιμη λύση, μεταξύ άλλων για την αποθήκευση.
Μόνιμη ευέλικτη σύνδεση σημαίνει ότι το έργο δεν θα εγχύσει ποτέ ελεύθερα. Πριν υπογραφεί σύμβαση πώλησης με σταθερή ποσότητα, το ερώτημα δεν είναι αν δόθηκε σύνδεση αλλά ποια από τις δύο δόθηκε.
Ποιος ρυθμίζει, και γιατί μετρά η σειρά
Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου συστάθηκε αρχικά με τον περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμο του 2003, Ν. 122(Ι)/2003, και η σύσταση και λειτουργία της διέπεται σήμερα από τον περί Ίδρυσης και Λειτουργίας της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου Νόμο του 2021, Ν. 129(Ι)/2021.
Η πρακτική συνέπεια για τον φορέα του έργου είναι ότι η ΡΑΕΚ δεν είναι σφραγίδα στο τέλος της διαδικασίας. Οι αποφάσεις της καθορίζουν τι επιτρέπεται να κάνει το έργο και με ποιους όρους μπορεί να συνδεθεί, και πρέπει να είναι κατανοητές πριν δεσμευτεί γη και πριν δαπανηθεί κεφάλαιο.
Τι να μας στείλετε
Την ισχύ και την τεχνολογία του έργου, το αν προορίζεται για ιδία χρήση ή για έγχυση, την αλληλογραφία με τον διαχειριστή για το σημείο σύνδεσης, και κάθε άδεια ή κοινοποίηση που έχει ήδη υποβληθεί. Αν υπάρχει προσχέδιο σύμβασης πώλησης, στείλτε το μαζί: οι όροι ποσότητας διαβάζονται δίπλα στους όρους της σύνδεσης και όχι χωριστά.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 16 Αυγούστου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Στείλτε μας τα έγγραφα και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.