Από τον Νοέμβριο του 2024 η αυτοκατανάλωση στην Κύπρο έχει δικό της ρυθμιστικό πλαίσιο. Δύο σημεία κρίνουν τα περισσότερα έργα: όσοι ενεργούν από κοινού πρέπει να είναι στο ίδιο κτίριο, και ο αυτοκαταναλωτής με μηδενική έγχυση έχει δικαίωμα να μην περικόπτεται.
Τα φωτοβολταϊκά στη στέγη ήταν κάποτε ερώτημα για σχέδιο χορηγιών. Τώρα είναι ερώτημα για ρυθμιστικό πλαίσιο, και η διαφορά μετρά, γιατί ένα σχέδιο είναι διακριτικής ευχέρειας ενώ ένα πλαίσιο απονέμει δικαιώματα.
Τα δικαιώματα προέρχονται από δύο νόμους. Το άρθρο 38(1) του περί Προώθησης και Ενθάρρυνσης της Χρήσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Νόμου, Ν. 107(Ι)/2022, δίνει στους καταναλωτές δικαίωμα να ενεργούν ως αυτοκαταναλωτές, μεμονωμένα ή μέσω φορέων σωρευτικής εκπροσώπησης, χωρίς να υποβάλλονται σε μεροληπτικές ή δυσανάλογα επαχθείς διαδικασίες. Τα άρθρα 9 και 122 των περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμων, Ν. 130(Ι)/2021, δίνουν στη ΡΑΕΚ την εξουσία να το εφαρμόσει.
Πού βρίσκονται πραγματικά οι κανόνες
Δεν βρίσκονται στους νόμους. Βρίσκονται σε δύο ρυθμιστικές αποφάσεις της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου, δημοσιευμένες ως κανονιστικές διοικητικές πράξεις:
- Ρυθμιστική Απόφαση 02/2024, το Ρυθμιστικό Πλαίσιο για τη Δραστηριοποίηση των Ενεργών Πελατών και των Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, ΚΔΠ 375/2024, Επίσημη Εφημερίδα Παράρτημα ΙΙΙ(Ι) αρ. 5907 της 15ης Νοεμβρίου 2024
- Ρυθμιστική Απόφαση 01/2025, η τροποποιητική, ΚΔΠ 243/2025, αρ. 5961 της 1ης Αυγούστου 2025
Η τροποποιητική απόφαση λέει η ίδια πώς διαβάζονται: μαζί, και αναφέρονται ως Ρυθμιστικές Αποφάσεις 02/2024 και 01/2025. Όποιος διαβάσει μόνο το πλαίσιο του 2024 παίρνει ελλιπή απάντηση.
Γι' αυτό απαντώνται τόσο άσχημα τα ενεργειακά ερωτήματα στην Κύπρο. Οι λειτουργικοί κανόνες βρίσκονται σε πράξεις που δεν είναι στα βιβλία της νομοθεσίας και δεν ευρετηριάζονται μαζί με τους νόμους, και όποιος σταματήσει στον νόμο βρίσκει μόνο την εξουσία έκδοσής τους.
Δύο ρόλοι, όχι ένας
Το πλαίσιο διακρίνει τον ενεργό πελάτη από τον αυτοκαταναλωτή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, και εφαρμόζεται και στους δύο. Συμμετέχουν στην αγορά ηλεκτρισμού, και το πλαίσιο απαιτεί να εφαρμόζουν τους Κανόνες Αγοράς Ηλεκτρισμού και τους κανόνες μεταφοράς και διανομής αντί να βρίσκονται εκτός τους.
Το πλαίσιο συστήνει επίσης Μητρώα ενεργών πελατών και αυτοκαταναλωτών.
Από κοινού σημαίνει ίδιο κτίριο
Οι αυτοκαταναλωτές μπορούν να ενεργούν από κοινού, που είναι η διάταξη που θέλουν οι περισσότεροι ιδιοκτήτες σε πολυκατοικία ή σε ανάμεικτη ανάπτυξη. Το πλαίσιο ορίζει τη γεωγραφική εγγύτητα που το επιτρέπει, και ο ορισμός είναι σύντομος και σκληρός: ως γεωγραφική εγγύτητα ορίζονται τα όρια του ίδιου κτιρίου.
Αυτή η μία πρόταση ακυρώνει πολλά σχήματα. Δύο γειτονικά κτίρια σε κοινή ιδιοκτησία δεν εμπίπτουν. Ανάπτυξη με χωριστά μπλοκ δεν εμπίπτει. Όπου τα μέρη θέλουν να μοιραστούν παραγωγή σε περισσότερα από ένα κτίρια, η διάταξη πρέπει να στηριχθεί σε κάτι άλλο, και το πλαίσιο προβλέπει χωριστά τον εικονικό συμψηφισμό λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Το πλαίσιο απαιτεί επίσης να οριστεί υπεύθυνος εκπρόσωπος για όσους ενεργούν από κοινού, και καλεί τον Διαχειριστή Συστήματος Διανομής να καταρτίσει σχετικό Οδηγό.
Το δικαίωμα να μην περικόπτεσαι
Η πιο πολύτιμη διάταξη για όποιον διαστασιολογεί εγκατάσταση είναι αυτή που ήρθε να εφαρμόσει η τροποποίηση του 2025.
Το άρθρο 38(2)(δ) του Ν. 107(Ι)/2022 ορίζει ότι οι αυτοκαταναλωτές που έχουν την τεχνική δυνατότητα μηδενικής έγχυσης ενέργειας στο δίκτυο έχουν δικαίωμα η ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν και παραμένει στις εγκαταστάσεις τους να μην περικόπτεται στις περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται περικοπή για λόγους διασφάλισης του συστήματος.
Διαβάστε το απέναντι στο πώς βιώνεται συνήθως η περικοπή. Όταν το δίκτυο περιορίζεται, η παραγωγή κόβεται. Ο αυτοκαταναλωτής που μπορεί να αποδείξει μηδενική έγχυση ζητά να συνεχίσει να λειτουργεί με δική του ενέργεια χωρίς να εξάγει τίποτα, και η διάταξη λέει ότι η κατανάλωσή του δεν κόβεται για λόγο δικτύου στον οποίο η δική του παραγωγή δεν συμβάλλει.
Το αν μια εγκατάσταση πληροί την προϋπόθεση είναι μηχανολογικό ερώτημα πριν γίνει νομικό, και η απάντηση σχεδιάζεται από την αρχή αντί να επιχειρηματολογείται μετά.
Όρια ισχύος, και τα σχήματα που προηγήθηκαν
Το πλαίσιο προβλέπει ότι δύνανται να τίθενται όρια ως προς τη μέγιστη ισχύ της εγκατάστασης παραγωγής, με τον Διαχειριστή Συστήματος Διανομής να υποβάλλει εισήγηση. Όποιος διαστασιολογεί έργο θεωρώντας ότι η ισχύς είναι ζήτημα μόνο του ιδιοκτήτη πρέπει να ελέγξει πού βρίσκεται αυτό κατά τον χρόνο του.
Τα υφιστάμενα σχήματα συμψηφισμού δεν καταργούνται. Το πλαίσιο ορίζει ότι συνεχίζουν να εφαρμόζουν τους δικούς τους όρους, οπότε εγκατάσταση που ήδη λειτουργεί υπό ρύθμιση συμψηφισμού διέπεται από εκείνη και όχι αυτομάτως από το νέο πλαίσιο. Σε ποιο καθεστώς βρίσκεται μια εγκατάσταση είναι επομένως ζήτημα πραγματικό, για το πότε και υπό τι συνδέθηκε.
Τι στέκεται δίπλα του
Τρεις ακόμη ρυθμιστικές αποφάσεις της ίδιας περιόδου αφορούν τα ίδια έργα: η Ρυθμιστική Απόφαση 03/2024 για την απόκριση ζήτησης μέσω σωρευτικής εκπροσώπησης, ΚΔΠ 376/2024, η Ρυθμιστική Απόφαση 04/2024 για τις ενεργειακές κοινότητες πολιτών και τις κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας, ΚΔΠ 377/2024, και η Ρυθμιστική Απόφαση 02/2025 για τις συμφωνίες ευέλικτης σύνδεσης στο σύστημα μεταφοράς και διανομής, ΚΔΠ 260/2025.
Η τελευταία είναι αυτή που κοιτά κανείς όταν η σύνδεση απορρίπτεται ή προσφέρεται με όρους, γιατί η ευέλικτη σύνδεση είναι η εναλλακτική στο να σας πουν ότι δεν υπάρχει χωρητικότητα.
Τι να μας στείλετε
Την αίτηση σύνδεσης και κάθε απάντηση του διαχειριστή, το μονογραμμικό διάγραμμα και την προτεινόμενη ισχύ, τη θέση ιδιοκτησίας της στέγης ή του τεμαχίου, και αν εμπλέκονται περισσότεροι ιδιοκτήτες, το κτίριο. Το πρώτο ερώτημα είναι σε ποιο καθεστώς εμπίπτει η εγκατάσταση, γιατί το πλαίσιο, ένα υφιστάμενο σχήμα συμψηφισμού και μια ενεργειακή κοινότητα είναι τρεις διαφορετικές απαντήσεις με τρία διαφορετικά σύνολα κανόνων.
Συχνές ερωτήσεις
Πού είναι γραμμένοι οι κανόνες για την αυτοκατανάλωση;
Όχι στους νόμους. Στη Ρυθμιστική Απόφαση 02/2024 της ΡΑΕΚ, ΚΔΠ 375/2024 της 15ης Νοεμβρίου 2024, όπως τροποποιήθηκε με τη Ρυθμιστική Απόφαση 01/2025, ΚΔΠ 243/2025 της 1ης Αυγούστου 2025. Οι δύο διαβάζονται μαζί.
Μπορούν γείτονες να μοιραστούν μια εγκατάσταση;
Μόνο εντός του ίδιου κτιρίου. Το πλαίσιο ορίζει τη γεωγραφική εγγύτητα που απαιτείται για αυτοκαταναλωτές που ενεργούν από κοινού ως τα όρια του ίδιου κτιρίου. Ο διαμοιρασμός σε χωριστά κτίρια πρέπει να δομηθεί διαφορετικά.
Μπορεί να περικοπεί η παραγωγή μου όταν το δίκτυο περιορίζεται;
Το άρθρο 38(2)(δ) του Ν. 107(Ι)/2022 δίνει στους αυτοκαταναλωτές με τεχνική δυνατότητα μηδενικής έγχυσης δικαίωμα να μην περικόπτεται η ενέργεια που παράγουν και παραμένει στις εγκαταστάσεις τους, όταν η περικοπή γίνεται για διασφάλιση του συστήματος.
Αλλάζει το πλαίσιο την υφιστάμενη ρύθμιση συμψηφισμού μου;
Όχι αυτομάτως. Το πλαίσιο ορίζει ότι τα υφιστάμενα σχήματα συμψηφισμού συνεχίζουν να εφαρμόζουν τους δικούς τους όρους, οπότε το ποιο καθεστώς διέπει μια εγκατάσταση εξαρτάται από το πότε και υπό τι συνδέθηκε.
Υπάρχει όριο στο μέγεθος της εγκατάστασης;
Το πλαίσιο προβλέπει ότι δύνανται να τίθενται όρια μέγιστης ισχύος, με εισήγηση του Διαχειριστή Συστήματος Διανομής. Είναι σημείο προς έλεγχο κατά τον χρόνο του, όχι προς υπόθεση.
Σχετική αρθρογραφία
Για μεγαλύτερο έργο, η αδειοδοτική και δικτυακή αλληλουχία εκτίθεται στο developing a solar project in Cyprus. Για σημεία φόρτισης αντί για παραγωγή, δείτε τα σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 16 Αυγούστου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Στείλτε μας τα έγγραφα και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.
Υποβολή ερωτήματος · +357 22 680 330 · office@kleanthousplatis.com