Ενέργεια

Ποιους εκπροσωπούμε

Επενδυτές, χρηματοδότες, ρυθμιστικές αρχές

Δύο νομοθετήματα βρίσκονται κάτω από το μεγαλύτερο μέρος αυτής της εργασίας. Το άρθρο 38(1) του περί Προώθησης και Ενθάρρυνσης της Χρήσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Νόμου, Ν. 107(Ι)/2022, δίνει στους καταναλωτές δικαίωμα να ενεργούν ως αυτοκαταναλωτές, μεμονωμένα ή μέσω φορέων σωρευτικής εκπροσώπησης. Τα άρθρα 9 και 122 των περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμων, Ν. 130(Ι)/2021, δίνουν στη ΡΑΕΚ την εξουσία να το εφαρμόσει. Η λεπτομέρεια για συγκεκριμένη εγκατάσταση βρίσκεται στην αυτοκατανάλωση και τους κανόνες της.

Με λίγα λόγια

• Ρυθμιστική συμμόρφωση, αδειοδότηση, χρηματοδότηση έργων και διαφορές.
• Ανανεώσιμες, ιδίως φωτοβολταϊκά και υδρογόνο: ανάπτυξη, χρηματοδότηση, σύνδεση με το δίκτυο, συμβάσεις πώλησης ενέργειας.
• Εμπορία δικαιωμάτων άνθρακα, και ενεργειακή πολιτική καθώς μεταβάλλεται.

Ενεργούμε για επενδυτές, χρηματοδότες και ρυθμιστικά όργανα σε ρυθμιστική συμμόρφωση, αδειοδότηση, χρηματοδότηση έργων και διαφορές, υπό το κυπριακό και το διεθνές ενεργειακό δίκαιο.

Στις ανανεώσιμες, η δουλειά είναι η ανάπτυξη του έργου, η χρηματοδότηση, η σύνδεση με το δίκτυο, οι συμβάσεις πώλησης ενέργειας, και τα ρυθμιστικά κίνητρα που κρίνουν αν ένα έργο είναι καν βιώσιμο.

Η αλληλουχία είναι το έργο

Γη, αδειοδότηση, δίκτυο, διάθεση. Με λάθος σειρά, το έργο πληρώνει δύο φορές.

Το πρώτο ερώτημα σε κάθε φάκελο δεν είναι νομικό αλλά χρονικό: αν τα δικαιώματα επί της γης, η αδειοδότηση, η σύνδεση με το δίκτυο και η διάθεση της παραγωγής βρίσκονται στη σωστή σειρά μεταξύ τους.

Μίσθωση γης που υπογράφεται πριν εξασφαλιστεί η προοπτική σύνδεσης δεσμεύει κεφάλαιο σε έργο που ίσως δεν συνδεθεί ποτέ. Σύμβαση πώλησης ενέργειας που διαπραγματεύεται πριν είναι γνωστό το κόστος σύνδεσης τιμολογεί άγνωστο κίνδυνο.

Η δουλειά μας είναι η διαπραγμάτευση των συμβάσεων γης, σύνδεσης και διάθεσης ώστε καθεμία να εξαρτάται από την προηγούμενη, αντί να στέκεται μόνη της και να ελπίζει.

Για την πρώτη επικοινωνία

Από την πρώτη επαφή ως την εφαρμογή

Κάθε υπόθεση διαφέρει, αλλά η διαδρομή είναι σε γενικές γραμμές η ίδια. Το να τη γνωρίζετε εκ των προτέρων κάνει το κόστος και το χρονοδιάγραμμα ευκολότερα να κριθούν.

Σε ποιο επίπεδο εμπίπτει το έργο σας

Όλα τα υπόλοιπα ακολουθούν από αυτό. Ο περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμος του 2021, Ν. 130(Ι)/2021, θέτει τρία καθεστώτα μπροστά σε έναν παραγωγό, και η ισχύς κρίνει ποιο.

Το άρθρο 26(1) είναι ο κανόνας: απαγορεύεται χωρίς άδεια της ΡΑΕΚ η κατασκευή σταθμού παραγωγής ή η παραγωγή ηλεκτρισμού, η προμήθεια σε τελικούς ή σε πελάτες χονδρικής, η άσκηση των αρμοδιοτήτων του ΔΣΜΚ, του ΔΣΔ ή του ΔΚΣΔ, του Ιδιοκτήτη Συστήματος Μεταφοράς ή Διανομής, του Λειτουργού της Αγοράς, του Υπεύθυνου Φορέα Εξισορρόπησης, του Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης, του Ιδιοκτήτη ή Διαχειριστή Γραμμής Διασύνδεσης, καθώς και η εγκατάσταση ή λειτουργία εγκατάστασης αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Εξαιρούνται οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης που λειτουργούν αποκλειστικά για ιδία χρήση, και προστίθεται η κατασκευή απευθείας γραμμής κατά το άρθρο 100.

Το άρθρο 27(1) αντικαθιστά την άδεια με γενική άδεια, η οποία λαμβάνεται με κοινοποίηση και όχι με αίτηση, για πέντε κατηγορίες: παραγωγή από σταθμούς μη συνδεδεμένους με το σύστημα μεταφοράς ή διανομής· παραγωγή μέγιστης ισχύος έως 20kW· παραγωγή για ιδία χρήση από συστήματα έως 30kW· παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ισχύος έως 50kW· και συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας υψηλής απόδοσης μικρής κλίμακας. Επιφύλαξη κλείνει τη φανερή παράκαμψη: αν συνδεθεί με το δίκτυο εγκατάσταση που δεν ήταν συνδεδεμένη, η δραστηριότητα τροποποιείται και η διαδικασία επαναλαμβάνεται από την αρχή.

Το άρθρο 27(4)(α) στέκεται ανάμεσα στα δύο. Η ΡΑΕΚ δύναται να χορηγήσει εξαίρεση από την υποχρέωση κατοχής άδειας, υπό όρους που η ίδια θέτει, για παραγωγή για ιδία χρήση άνω των 30kW έως 1MW, και για παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές άνω των 50kW έως 8MW. Πάνω από τα 8MW δεν υπάρχει οδός εξαίρεσης, και εφαρμόζεται το άρθρο 26.

Ένας μήνας, και τι τον ξεκινά

Κατά το άρθρο 27(3)(α), πρόσωπο που πληροί τους όρους της γενικής άδειας δύναται να ασκήσει τη δραστηριότητα κατόπιν υποβολής στη ΡΑΕΚ του εντύπου κοινοποίησης. Το άρθρο 27(3)(β) δίνει στη ΡΑΕΚ έναν μήνα από την παραλαβή για να το αξιολογήσει και, αν οι όροι δεν πληρούνται, να ζητήσει γραπτώς διορθωτικές ενέργειες ή πρόσθετες πληροφορίες. Το άρθρο 27(3)(γ) κάνει έπειτα το χρήσιμο: η γενική άδεια τίθεται σε ισχύ έναν μήνα μετά την παραλαβή του εντύπου από τη ΡΑΕΚ, εφόσον η ΡΑΕΚ δεν ενήργησε κατά την παράγραφο (β). Όπου ενήργησε, τίθεται σε ισχύ όταν η ΡΑΕΚ κρίνει ότι λήφθηκαν επαρκείς διορθωτικές ενέργειες ή υποβλήθηκαν επαρκείς πρόσθετες πληροφορίες.

Αυτό είναι όλο το ρολόι, και αξίζει να διαβαστεί προτού τεθεί πρόγραμμα κατασκευής πάνω σε μια εικασία.

Η άδεια δεν είναι έγκριση για κατασκευή

Χωρίς άδεια από τη ΡΑΕΚ δεν κατασκευάζετε και δεν λειτουργείτε τίποτε. Το άρθρο 25(1) είναι ρητό: ουδείς κατασκευάζει και λειτουργεί εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ή εγκατάσταση αποθήκευσης χωρίς να εξασφαλίσει άδεια από τη ΡΑΕΚ κατά τα άρθρα 26 και 27, καθώς και οποιεσδήποτε άλλες άδειες, εγκρίσεις και γνωμοδοτήσεις απαιτούνται από οποιονδήποτε άλλο Νόμο. Το άρθρο 25(2) κατονομάζει τι σταθμίζουν οι άλλες αρχές: την προστασία της δημόσιας υγείας και ασφάλειας, την προστασία του περιβάλλοντος, τη χρήση γης και τη χωροθέτηση, τη χρήση δημοσίων εκτάσεων, και τη συνεισφορά της δυναμικότητας παραγωγής στη μείωση των εκπομπών.

Η σειρά είναι εκεί όπου τα έργα χάνουν χρόνο. Δικαιώματα γης που λαμβάνονται πριν είναι γνωστή η θέση του δικτύου, ή πολεοδομική αίτηση πριν κριθεί το επίπεδο αδειοδότησης, παράγουν έργο συμμορφούμενο σε κάθε μέρος του και μη κατασκευάσιμο ως σύνολο.

Από τον Απρίλιο του 2026 το δίκτυο έχει ουρά με γραπτό κανόνα. Το άρθρο 95Α του Νόμου 130(Ι)/2021, που προστέθηκε με τον Νόμο 70(Ι)/2026, εμποδίζει τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου εκτός αν έχουν εξασφαλιστεί όλες οι απαιτούμενες άδειες και εγκρίσεις, επεκτείνει τον κανόνα και στις συμφωνίες ευέλικτης σύνδεσης, και κατατάσσει τα υπόλοιπα με κριτήρια ωριμότητας που δημοσιεύει ο Υπουργός, τα οποία δύνανται να δίνουν προτεραιότητα σε παραγωγή συνδυασμένη με αποθήκευση. Ο ίδιος νόμος λέει ρητά ότι οι προκαταρκτικοί όροι σύνδεσης δεν δημιουργούν δέσμευση φορτίου, και απαιτεί από τη ΡΑΕΚ να επανεξετάσει όσους εκδόθηκαν πριν από τις 14 Απριλίου 2026. Η αλληλουχία και η ουρά αναλύονται στο φωτοβολταϊκό έργο στην Κύπρο.

Άδεια που εκπνέει παρατείνεται, αλλά με όρους. Το εδάφιο (2) του άρθρου 32, που προστέθηκε με τον ίδιο Νόμο, επιτρέπει στη ΡΑΕΚ να παρατείνει άδεια ή εξαίρεση με αιτιολογημένη απόφαση όταν τεκμηριώνεται η καθυστέρηση, αποδεικνύεται η πρόθεση και η τεχνική, οικονομική και χρηματοδοτική δυνατότητα του κατόχου, έχει γίνει προσφυγή στην Υπηρεσία Ενιαίας Εξυπηρέτησης και ο διαχειριστής έχει βεβαιώσει εκκρεμή αίτηση σύνδεσης. Σε δεύτερο αίτημα απαιτείται πιστοποίηση διαθεσιμότητας κεφαλαίων, καμία παράταση δεν υπερβαίνει το ένα έτος και το σύνολο δεν υπερβαίνει τα πέντε.

Όπου η δυσκολία είναι πολεοδομική, αυτό εκτίθεται στις πολεοδομικές άδειες και προσφυγές.

Η απόρριψη πρέπει να αιτιολογείται, και προσβάλλεται

Απόρριψη με την οποία διαφωνείτε προσβάλλεται, και οι λόγοι πρέπει να υπάρχουν για να προσβληθούν. Το άρθρο 31(1) υποχρεώνει τη ΡΑΕΚ, όταν απορρίπτει αίτηση, να ειδοποιεί γραπτώς τον αιτητή για τους λόγους, οι οποίοι πρέπει να είναι αντικειμενικοί, ακριβοδίκαιοι, βάσιμοι και τεκμηριωμένοι. Το άρθρο 31(2) δίνει στον αιτητή δικαίωμα προσφυγής στο Διοικητικό Δικαστήριο κατά το Άρθρο 146 του Συντάγματος και το άρθρο 20 του περί της Σύστασης και Λειτουργίας της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου Νόμου, Ν. 129(Ι)/2021.

Η προθεσμία της προσφυγής τρέχει από τότε που η απόφαση περιήλθε σε εσάς, γι' αυτό η ημερομηνία της επιστολής μετρά όσο και το περιεχόμενό της. Τι κάνει και τι δεν κάνει το Διοικητικό Δικαστήριο με διοικητική απόφαση βρίσκεται στο δημόσιο και διοικητικό δίκαιο.

Ούτε η ήδη χορηγηθείσα άδεια ή εξαίρεση είναι παγιωμένη. Το άρθρο 32(1) την καθιστά υποκείμενη σε τροποποίηση, αναστολή, ανάκληση, τερματισμό, μεταβίβαση ή παράταση κατά τους Κανονισμούς της ΡΑΕΚ, και το άρθρο 32(2)(α) ορίζει τι απαιτεί η παράταση για σταθμό παραγωγής ή εγκατάσταση αποθήκευσης: αίτημα με όλα τα έγγραφα που το δικαιολογούν και τεκμηριώνουν τους λόγους της καθυστέρησης, ικανοποίηση ότι οι ενέργειες του κατόχου τεκμηριώνουν πρόθεση υλοποίησης, ικανοποίηση ότι διαθέτει την τεχνική, οικονομική και χρηματοδοτική δυνατότητα, και ότι ο αιτητής απευθύνθηκε στην Υπηρεσία Ενιαίας Εξυπηρέτησης.

Αλλαγή προμηθευτή, σταθερές τιμές, και πάνω από μία σύμβαση

Η αλλαγή προμηθευτή δεν επιτρέπεται να σας κρατήσει πάνω από τρεις εβδομάδες. Το άρθρο 119(1)(α) απαιτεί η αλλαγή προμηθευτή ή φορέα σωρευτικής εκπροσώπησης να πραγματοποιείται εντός του συντομότερου δυνατού διαστήματος και κατά μέγιστο εντός τριών εβδομάδων από την ημερομηνία της αίτησης. Το άρθρο 119(1)(β) προχωρά περισσότερο: από τον Ιανουάριο του 2026 η τεχνική διαδικασία αλλαγής διαρκεί έως είκοσι τέσσερις ώρες και είναι δυνατή οποιαδήποτε εργάσιμη ημέρα. Το άρθρο 119(2) απαιτεί το δικαίωμα να παρέχεται χωρίς διακρίσεις ως προς το κόστος, την προσπάθεια και τον χρόνο.

Το άρθρο 118(1)(β) υποχρεώνει τους προμηθευτές να προσφέρουν σε κάθε τελικό πελάτη σύμβαση ορισμένου χρόνου σε σταθερή τιμή διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, και ορίζει ότι δεν τροποποιούν μονομερώς τους όρους της ούτε την καταγγέλλουν πριν από τη λήξη της. Οι πελάτες με τέτοια σύμβαση δεν αποκλείονται από την απόκριση ζήτησης και την κοινή χρήση ενέργειας.

Το άρθρο 116(β) επιτρέπει σε πελάτη να συνάπτει ταυτόχρονα περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ή συμφωνίες κοινής χρήσης ενέργειας, με περισσότερα από ένα σημεία μέτρησης και τιμολόγησης που καλύπτονται από το ενιαίο σημείο σύνδεσης, όπου τα έξυπνα συστήματα μέτρησης του άρθρου 125 το καθιστούν τεχνικά εφικτό.

Τι φέρει η μη συμμόρφωση

Ισχύουν δύο ανώτατα όρια, και το υψηλότερο επιφυλάσσεται για συναλλαγές με εμπιστευτική πληροφορία. Το άρθρο 133(1) καθιστά αδίκημα την παραβίαση ή μη συμμόρφωση με όρο άδειας, εξαίρεσης, Διατάγματος ή προηγούμενης άδειας, την παραβίαση ρυθμιστικής απόφασης ή απόφασης της ΡΑΕΚ, τη δυσμενή διάκριση μεταξύ προσώπων ή χρηστών του συστήματος, την παράλειψη παροχής πληροφοριών που ζητά η ΡΑΕΚ ή ο Υπουργός, την παρακώλυση εξουσιοδοτημένου λειτουργού, και την εσκεμμένη ή αμελή αναληθή ή παραπλανητική δήλωση προς αυτόν. Φέρει φυλάκιση μέχρι τρία έτη ή χρηματική ποινή μέχρι €90.000, ή και τα δύο.

Το άρθρο 133(2)(α) είναι εκείνο που διαβάζεται πριν από κάθε συναλλαγή. Το άρθρο 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 1227/2011, για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στη χονδρική αγορά ενέργειας, απαγορεύει σε πρόσωπο που κατέχει εμπιστευτική πληροφορία για ενεργειακό προϊόν χονδρικής να συναλλάσσεται επ' αυτού, να την αποκαλύπτει εκτός της συνήθους άσκησης της εργασίας, του επαγγέλματος ή των καθηκόντων του, και να συνιστά ή να παροτρύνει άλλον να συναλλαγεί βάσει αυτής. Η παράβαση φέρει μέχρι πέντε έτη ή χρηματική ποινή μέχρι €350.000, ή και τα δύο.