Αλλαγή επιτρόπου κυπριακού εμπιστεύματος

Ο επίτροπος παραιτείται, διορίζεται νέος, υπογράφεται το έγγραφο, και όλοι θεωρούν το θέμα κλειστό. Δεν είναι. Μέσα σε λίγες ημέρες κάποιος από την άλλη πλευρά μιας συναλλαγής θέτει το ερώτημα που πραγματικά μετρά: έχετε νομικά τη δυνατότητα να υπογράψετε;

Η απάντηση δεν δίνεται δείχνοντας το έγγραφο. Δίνεται δείχνοντας ένα μητρώο, και το να πει το μητρώο το σωστό πράγμα είναι χωριστή άσκηση με δικό της χρονοδιάγραμμα.

Δύο λέξεις για το ίδιο πρόσωπο

Πριν από οτιδήποτε άλλο, μια παγίδα ορολογίας που δημιουργεί σύγχυση σε κάθε φάκελο. Ο περί Διεθνών Εμπιστευμάτων Νόμος του 1992, Ν. 69(Ι)/1992, ονομάζει τον διαχειριστή επίτροπο. Ο περί της Ρύθμισης των Επιχειρήσεων Παροχής Διοικητικών Υπηρεσιών Νόμος του 2012, Ν. 196(Ι)/2012, που θεσπίζει το μητρώο, τον ονομάζει εμπιστευματοδόχο.

Είναι το ίδιο πρόσωπο. Οι δύο νόμοι δεν μιλούν για διαφορετικούς ρόλους, και έγγραφο που χρησιμοποιεί τον έναν όρο δεν είναι ασυμβίβαστο με μητρώο που χρησιμοποιεί τον άλλο.

Ποιος έχει την εξουσία διορισμού

Το έγγραφο διορισμού είναι αυτό που αλλάζει την επιτροπεία, και εκτελείται από όποιον έχει την εξουσία διορισμού και παύσης κατά τους όρους του εμπιστεύματος. Το ερώτημα που τίθεται συχνά είναι αν ο ίδιος ο εμπιστευματοπάροχος μπορεί να κρατήσει την εξουσία αυτή χωρίς να διακυβεύσει το εμπίστευμα.

Το άρθρο 4Α(1) απαντά ευθέως. Η διατήρηση ή παραχώρηση στον εμπιστευματοπάροχο οποιασδήποτε από τις εξουσίες του εδαφίου (2), είτε υπό την ιδιότητά του αυτή είτε ως προστάτη ή επιθεωρητή εφαρμογής, δεν επηρεάζει με οποιονδήποτε τρόπο την εγκυρότητα του εμπιστεύματος ούτε μπορεί να καθυστερεί την εκτέλεσή του. Και το άρθρο 4Α(2)(ε) απαριθμεί ρητά ανάμεσα σε αυτές τις εξουσίες τον διορισμό ή την παύση οποιουδήποτε επιτρόπου, επιθεωρητή εφαρμογής, προστάτη ή δικαιούχου.

Το άρθρο 4Α(3) κλείνει τον κύκλο για τον ίδιο τον επίτροπο: επίτροπος που ενεργεί σύμφωνα με την άσκηση τέτοιας εξουσίας δεν θεωρείται ότι ενεργεί κατά παράβαση εμπιστεύματος. Ο απερχόμενος επίτροπος που εκτελεί οδηγία διορισμού δεν αναλαμβάνει προσωπικό κίνδυνο επειδή την εκτέλεσε.

Ποιο μητρώο, και τι ακριβώς γράφει

Δεν υπάρχει ένα μητρώο εμπιστευμάτων αλλά τρία, και το άρθρο 25Α(1) ονομάζει τους τηρητές τους: η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος και ο Σύνδεσμος Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου.

Ποιο από τα τρία σας αφορά δεν το επιλέγετε. Κατά τα εδάφια (2) και (3), το μητρώο του Δικηγορικού Συλλόγου και εκείνο του ΣΕΛΚ αφορούν εμπιστεύματα που διέπονται από το κυπριακό δίκαιο και έχουν έναν εμπιστευματοδόχο κάτοικο Κύπρου ο οποίος εποπτεύεται από την αντίστοιχη αρχή. Κατά το εδάφιο (4), η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς τηρεί το μητρώο για κάθε άλλο εμπίστευμα κυπριακού δικαίου. Η εποπτική αρχή του επιτρόπου καθορίζει δηλαδή το μητρώο, και αλλαγή επιτρόπου μπορεί να μετακινήσει το εμπίστευμα από το ένα μητρώο στο άλλο.

Το άρθρο 25Α(6)(β) περιορίζει το περιεχόμενο σε πέντε στοιχεία: το όνομα του εμπιστεύματος, τα ονόματα και την πλήρη διεύθυνση κάθε εμπιστευματοδόχου κατά πάντα σχετικό χρόνο, την ημερομηνία δημιουργίας, την ημερομηνία τυχόν αλλαγής του εφαρμοστέου δικαίου, και την ημερομηνία τερματισμού.

Η φράση «κατά πάντα σχετικό χρόνο» σημαίνει ότι το μητρώο κρατά ιστορικό και όχι μόνο την τρέχουσα εικόνα. Ο απερχόμενος επίτροπος δεν σβήνεται, καταγράφεται.

Κατά το άρθρο 25Α(6)(α), τα μητρώα δεν είναι διαθέσιμα στο κοινό και είναι διαθέσιμα προς επιθεώρηση από τις αρμόδιες εποπτικές αρχές. Αυτό απαντά και σε δύο αντίθετες ανησυχίες: δεν δημοσιοποιείται η δομή σας, και ούτε μπορείτε να παραπέμψετε αντισυμβαλλόμενο σε δημόσια αναζήτηση για να αποδείξετε ποιος είναι επίτροπος.

Οι δεκαπέντε ημέρες, και ποιος τις οφείλει

Το άρθρο 25Α(8) είναι η διάταξη που αφορά την αλλαγή επιτρόπου. Σε περίπτωση αλλαγής στις πληροφορίες των υποπαραγράφων (i) και (ii), δηλαδή στο όνομα του εμπιστεύματος και στα ονόματα και τις διευθύνσεις των εμπιστευματοδόχων, κάθε εμπιστευματοδόχος κάτοικος Κύπρου έχει υποχρέωση, εντός δεκαπέντε ημερών από τη σχετική αλλαγή, να γνωστοποιήσει τις αλλαγές στην εποπτική αρχή που τηρεί το μητρώο.

Δύο πράγματα αξίζουν προσοχή στη διατύπωση. Η προθεσμία τρέχει από τη μεταβολή, όχι από την ημερομηνία που θα καταχωρηθεί κάπου το έγγραφο. Και η υποχρέωση βαρύνει κάθε εμπιστευματοδόχο κάτοικο Κύπρου, όχι μόνο έναν ορισμένο, ώστε η παραδοχή ότι θα το κάνει ο άλλος να μην αποτελεί απάντηση.

Οι ίδιες δεκαπέντε ημέρες εμφανίζονται και αλλού. Κατά το άρθρο 25Α(7) για τη δημιουργία του εμπιστεύματος ή την υιοθέτηση του κυπριακού δικαίου, και κατά το άρθρο 25Α(9) για την αλλαγή του εφαρμοστέου δικαίου ή τον τερματισμό. Στην τελευταία περίπτωση το εμπίστευμα φέρει σχετική ένδειξη και οι πληροφορίες τηρούνται για πέντε έτη από το γεγονός.

Κατά το άρθρο 25Α(5), το εμπίστευμα τηρείται στο μητρώο για όσο χρόνο διέπεται από το κυπριακό δίκαιο.

Όταν χρειάζεται το Δικαστήριο

Δεν λύνονται όλες οι αλλαγές με έγγραφο. Όπου η εξουσία διορισμού είναι αμφισβητούμενη, όπου ο απερχόμενος δεν συνεργάζεται, ή όπου η περιουσία δεν μεταβιβάζεται ομαλά, το άρθρο 11Α δίνει τον δρόμο.

Κατά το άρθρο 11Α(2)(α)(ii), το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει διάταγμα που αφορά τον επίτροπο ή τον προστάτη, περιλαμβανομένου διατάγματος για τον διορισμό ή την παύση επιτρόπου ή προστάτη, την αμοιβή, την υποβολή λογαριασμών και τη διαγωγή του.

Κατά το άρθρο 11Α(3), αίτηση μπορεί να υποβληθεί από επίτροπο, δικαιούχο ή προστάτη, από τον εμπιστευματοπάροχο ή τους προσωπικούς του αντιπροσώπους ή από τον επιθεωρητή εφαρμογής, και με την άδεια του Δικαστηρίου από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Ο επίτροπος μπορεί επίσης, κατά το άρθρο 11Α(1), να ζητήσει απλώς οδηγίες για το πώς πρέπει να ενεργήσει, και η αίτηση απευθύνεται σε πρόεδρο επαρχιακού δικαστηρίου.

Η χρησιμότερη διάταξη για την περιουσία είναι το άρθρο 11Α(4): όταν το Δικαστήριο εκδίδει διάταγμα διορισμού επιτρόπου, δύναται να επιβάλει όρους που κρίνει σκόπιμο, περιλαμβανομένων όρων σχετικών με την παραχώρηση της περιουσίας του εμπιστεύματος. Το vesting δηλαδή δεν χρειάζεται να αφεθεί στη συνεργασία του απερχόμενου.

Και κατά το άρθρο 11Α(5), ο επίτροπος που διορίζεται με τον τρόπο αυτό έχει τις ίδιες εξουσίες, διακριτική ευχέρεια και καθήκοντα ως εάν είχε διοριστεί εξ αρχής.

Η σειρά των βημάτων

Πρώτα διαβάζεται το έγγραφο του εμπιστεύματος για να διαπιστωθεί ποιος έχει την εξουσία διορισμού και παύσης, και με ποιες διατυπώσεις. Έπειτα εκτελείται το έγγραφο διορισμού, από το οποίο τρέχει η προθεσμία. Ταυτόχρονα τακτοποιείται η μεταβίβαση της περιουσίας στον νέο επίτροπο, γιατί η επιτροπεία και η περιουσία δεν μετακινούνται αυτόματα μαζί. Μέσα στις δεκαπέντε ημέρες γίνεται η γνωστοποίηση στην εποπτική αρχή, αφού πρώτα κριθεί ποια αρχή είναι αυτή μετά την αλλαγή. Και τέλος τακτοποιούνται οι εταιρείες που κατέχονται από το εμπίστευμα, όπου συνήθως μένει η εκκρεμότητα.

Τι να μας στείλετε

Το έγγραφο σύστασης του εμπιστεύματος με κάθε μεταγενέστερο τροποποιητικό, το σχέδιο εγγράφου διορισμού αν υπάρχει, την ταυτότητα της εποπτικής αρχής που τηρεί σήμερα το μητρώο, και κατάλογο των εταιρειών που κατέχονται από το εμπίστευμα.

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.

Κλείτος Πλατής

Δικηγόρος, Συνέταιρος

Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 16 Αυγούστου 2026