Μπορώ να Αποκληρώσω το Παιδί μου; Η Ευθεία Απάντηση

Η ευθεία απάντηση

Στο κυπριακό δίκαιο η ελευθερία της διαθήκης είναι περιορισμένη. Ο περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμος, Κεφ. 195, χωρίζει την περιουσία σε δύο μέρη: τη νόμιμη μοίρα, που προορίζεται για τη στενή οικογένεια, και το διαθέσιμο μέρος, που μπορείτε να το κατευθύνετε με τη διαθήκη σας όπου θέλετε. Το μέγεθος του καθενός εξαρτάται από το ποιοι σας επιζούν.

Το πιο συνηθισμένο παράδειγμα είναι και το πιο περιοριστικό: όταν ο διαθέτης αφήνει σύζυγο και τέκνο, το διαθέσιμο μέρος δεν υπερβαίνει το ένα τέταρτο της περιουσίας. Τα υπόλοιπα τρία τέταρτα ανήκουν στη νόμιμη μοίρα, και καμία διατύπωση στη διαθήκη δεν τα μετακινεί. Το παιδί που θέλετε να αποκληρώσετε θα πάρει το μερίδιό του από εκεί, είτε το γράφει η διαθήκη είτε όχι.

Τι παθαίνει η διαθήκη που το αγνοεί

Διαθήκη που γράφει όλη την περιουσία σε ένα πρόσωπο, όταν υπάρχει νόμιμη μοίρα, δεν είναι άκυρη. Απλώς δεν πετυχαίνει αυτό που γράφει: η νόμιμη μοίρα αποκαθίσταται, και η διαθήκη λειτουργεί σε ό,τι απομένει. Η σύγκρουση αυτή δεν χρειάζεται καν προσβολή της εγκυρότητας της διαθήκης, γιατί η διαθήκη δεν μπορούσε ποτέ να διαθέσει ό,τι δεν ήταν διαθέσιμο.

Ο σχεδιασμός δεν ξεκινά από το τι θέλετε να δώσετε, αλλά από το τι είναι πραγματικά διαθέσιμο. Μετά κατευθύνεται αυτό, σκόπιμα και καθαρά.

Η «αποκλήρωση» που προβλέπει ο ίδιος ο νόμος

Ο νόμος γνωρίζει περιπτώσεις όπου κληρονόμος χάνει το δικαίωμά του, αλλά τις κρατά για τον εαυτό του, όχι για τον διαθέτη: το άρθρο 17 του Κεφ. 195 προβλέπει λόγους αναξιότητας, όπως η αθέμιτη επιρροή πάνω στον διαθέτη, η απάτη και η επέμβαση στη διαθήκη. Είναι ακραίες περιπτώσεις, κρίνονται από το δικαστήριο, και δεν είναι εργαλείο για να αποτυπώσει κανείς μια οικογενειακή πικρία. Η αποξένωση, η απόσταση, ή το «δεν μιλάμε χρόνια» δεν είναι λόγοι που αναγνωρίζει ο νόμος.

Τα περιθώρια που υπάρχουν

Μέσα στο πλαίσιο αυτό, περιθώρια υπάρχουν, και αξίζουν σχεδιασμό. Το διαθέσιμο μέρος κατευθύνεται ελεύθερα: μπορεί να ενισχύσει το ένα παιδί έναντι του άλλου, να προικίσει εγγόνια, να πάει σε τρίτους. Οι εν ζωή διευθετήσεις, δωρεές, μεταβιβάσεις, καταπιστεύματα, έχουν τους δικούς τους κανόνες και τα δικά τους όρια, και το αν και πώς εξυπηρετούν τον σκοπό σας είναι ερώτημα που θέλει συγκεκριμένη συμβουλή πριν από οποιαδήποτε κίνηση, όχι μετά. Και για περιουσίες με στοιχεία σε άλλες χώρες, το ποιο δίκαιο διέπει τη διαδοχή μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την ανάλυση: εκεί η απάντηση δεν δίνεται ποτέ μόνο από το κυπριακό δίκαιο.

Η πλήρης εικόνα για το πώς δουλεύει η νόμιμη μοίρα, και γιατί η κυπριακή διαθήκη αξίζει παρά τους περιορισμούς της, βρίσκεται στη σελίδα Διαθήκες και Κληρονομικά.

Συχνές Ερωτήσεις

Δεν μιλάμε με τον γιο μου είκοσι χρόνια. Δεν μετράει πουθενά;

Ως λόγος στέρησης της νόμιμης μοίρας, όχι. Ο νόμος δεν συνδέει τη μοίρα με τις σχέσεις ή τη συμπεριφορά, πέρα από τις ακραίες περιπτώσεις αναξιότητας που κρίνει το δικαστήριο. Ό,τι ελευθερία υπάρχει βρίσκεται στο διαθέσιμο μέρος και στον εν ζωή σχεδιασμό.

Αν μεταβιβάσω τα ακίνητα όσο ζω;

Οι εν ζωή μεταβιβάσεις έχουν τους δικούς τους κανόνες, κόστη και συνέπειες, και το αποτέλεσμά τους εξαρτάται από το πώς και πότε γίνονται. Είναι το πεδίο όπου ο σχεδιασμός πρέπει να προηγηθεί της κίνησης: μια βιαστική μεταβίβαση μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει.

Ζω στο εξωτερικό αλλά έχω περιουσία στην Κύπρο. Ισχύουν τα ίδια;

Όχι απαραίτητα. Το ποιο δίκαιο διέπει τη διαδοχή σας εξαρτάται από τις περιστάσεις και τους δεσμούς σας με κάθε χώρα, και η απάντηση αλλάζει την έκταση της ελευθερίας σας. Είναι το πρώτο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί, πριν γραφτεί οτιδήποτε.

Σχετικά Άρθρα

Διαθήκες και Κληρονομικά

Κληρονομιά Ακινήτου στην Κύπρο

Contesting a Will in Cyprus: Grounds and Process

Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Παρακαλούμε επικοινωνήστε με το γραφείο Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε. για συμβουλή προσαρμοσμένη στη δική σας υπόθεση.

Του Κλείτου Πλατή, Δικηγόρου

Κλείτος Πλατής

Δικηγόρος, Συνέταιρος

Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 11 Αυγούστου 2026