Δάνειο με τη μορφή γραμματίου: μετρά τι πραγματικά συμφωνήθηκε

Τον Φεβρουάριο του 2006 χρηματοδοτική εταιρεία παραχώρησε σε εταιρεία ανάπτυξης ακινήτων 80.000 λίρες Κύπρου, δηλαδή 136.681,11 ευρώ. Το κεντρικό έγγραφο της συναλλαγής ονομαζόταν γραμμάτιο σε διαταγή, με αποπληρωμή σε δύο μήνες και τόκο που υπολογιζόταν ανά μήνα. Δύο διευθυντές της εταιρείας το εγγυήθηκαν προσωπικά, και η εταιρεία υποθήκευσε διαμερίσματά της ως πρόσθετη εξασφάλιση. Όταν το χρέος δεν εξοφλήθηκε και η χρηματοδοτική εταιρεία καταχώρισε αγωγή, οι οφειλέτες υποστήριξαν ότι το μόνο που υπέγραψαν ήταν γραμμάτιο, ενώ η ενάγουσα δικογράφησε και απέδειξε δάνειο. Στις 23 Σεπτεμβρίου 2026 το Εφετείο απέρριψε την έφεσή τους και επικύρωσε την απόφαση για 135.468,24 ευρώ, με τόκο 1,25% τον μήνα από τις 15 Δεκεμβρίου 2011, καθώς και διάταγμα πώλησης των υποθηκευμένων διαμερισμάτων.

Η υπόθεση κρίθηκε σε μια απλή ιδέα: το δικαστήριο αποφασίζει τι ήταν η συναλλαγή από όσα συμφώνησαν και έπραξαν τα μέρη, όχι από τον τίτλο ενός εγγράφου.

Ο τίτλος του εγγράφου δεν έκρινε την υπόθεση

Οι οφειλέτες υποστήριξαν ότι τα έγγραφα της ενάγουσας μιλούσαν για γραμμάτιο και όχι για δάνειο, άρα η απαίτηση δεν συμβάδιζε με το δικόγραφο. Το Δικαστήριο διαφώνησε. Η έκθεση απαίτησης είχε δικογραφήσει το χρέος διαζευκτικά: ως δάνειο, ως αναγνώριση χρέους, ως γραμμάτιο, ως εγγύηση και ως άλλες βάσεις. Σύμφωνα με την Alexandros Evangelou Camera House Ltd ν. Minerva Finance & Investments Ltd (2004) 1 Α.Α.Δ. 1734, το αγώγιμο δικαίωμα συναρτάται με τα γεγονότα που το στοιχειοθετούν και όχι με τον χαρακτηρισμό που του δίνεται στα δικόγραφα, και το δικαστήριο μπορεί να παραχωρήσει όποια θεραπεία δικαιολογούν τα γεγονότα αυτά.

Τα γεγονότα έδειχναν προς μία κατεύθυνση. Πέρα από το έγγραφο που έφερε τον τίτλο του γραμματίου, κάθε άλλο έγγραφο που υπέγραψαν τα μέρη μιλούσε για δάνειο: η ίδια η αίτηση της εταιρείας για εξασφάλιση δανείου, οι επιστολές προς κάθε εγγυητή για το ποσό που θα εγγυόταν «δυνάμει συμφωνίας δανείου», και μεταγενέστερη συμφωνία για παράταση του χρόνου αποπληρωμής του δανείου. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι πρόθεση των μερών ήταν η παροχή δανείου, το οποίο εγγυήθηκαν οι διευθυντές και εξασφάλιζαν τα διαμερίσματα, και το Εφετείο έκρινε το εύρημα αυτό ορθό.

Τη φύση του χρέους την καθόρισαν όσα υπέγραψαν μαζί τα μέρη, διαβασμένα ως σύνολο. Όχι ο τίτλος ενός εγγράφου.

Γιατί δεν ήταν ούτε γραμμάτιο συνήθους τύπου

Το κυπριακό δίκαιο έχει δικό του θεσμό, το γραμμάτιο συνήθους τύπου, στο Μέρος Χ του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149. Το άρθρο 78 το ορίζει ως γραπτή υπόσχεση πληρωμής, υπογραμμένη στην παρουσία δύο τουλάχιστον μαρτύρων, με τόκο κατά ανώτατο όριο εννέα τοις εκατό τον χρόνο. Το έγγραφο εδώ όριζε τόκο ανά μήνα, με επιτόκιο που σε ετήσια βάση ξεπερνούσε κατά πολύ το εννέα τοις εκατό. Το Εφετείο συμφώνησε με το πρωτόδικο Δικαστήριο ότι γι' αυτόν και μόνο τον λόγο το έγγραφο δεν μπορούσε να είναι γραμμάτιο συνήθους τύπου.

Όσα είχαν ήδη παραδεχθεί οι οφειλέτες

Η έφεση για το ποσό απέτυχε για άλλο λόγο. Στη δίκη, ο δικηγόρος των οφειλετών απέσυρε την ανταπαίτηση και συμφώνησε με την ενάγουσα παραδεκτά γεγονότα: αν το Δικαστήριο έκρινε ότι επρόκειτο για γραμμάτιο, η απόφαση θα ακολουθούσε μία κατάσταση της ενάγουσας· αν έκρινε ότι επρόκειτο για δάνειο, θα ακολουθούσε άλλη. Η δεύτερη κατάσταση έδειχνε υπόλοιπο δανείου 98.399,66 ευρώ και τόκους 37.068,58 ευρώ, σύνολο 135.468,24 ευρώ. Οι οφειλέτες είχαν πληρώσει με τα χρόνια 100.903,07 ευρώ, όμως οι πληρωμές αυτές πήγαν τόσο έναντι του κεφαλαίου όσο και έναντι των τόκων.

Αφού είχαν αποδεχθεί το ποσό, δεν μπορούσαν να το αμφισβητήσουν στην έφεση. Τα παραδεκτά γεγονότα δεσμεύουν το δικαστήριο ως ευρήματα. Για τον ίδιο λόγο ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο θεώρησε τη μαρτυρία του δικού τους μάρτυρα χωρίς αποδεικτική αξία: ο δικηγόρος τους έκλεισε την υπόθεση χωρίς να αντεξεταστεί ο μάρτυρας, δηλώνοντας ότι «δεν υπάρχει λόγος», και αν το Δικαστήριο στηριζόταν σε αυτή τη μαρτυρία θα ανέτρεπε τα γεγονότα που οι ίδιοι οι οφειλέτες είχαν δεχθεί.

Οι εγγυητές και η ανεξάρτητη νομική συμβουλή

Οι εγγυητές υποστήριξαν ότι η ενάγουσα όφειλε να τους πει να συμβουλευτούν ανεξάρτητο δικηγόρο πριν υπογράψουν. Πριν από την υπογραφή, ο καθένας είχε λάβει επιστολή που του γνωστοποιούσε τα βασικά στοιχεία της εγγύησης, και είχε δηλώσει ότι κατανόησε το περιεχόμενό της. Ως διευθυντές, γνώριζαν τα οικονομικά της εταιρείας. Σύμφωνα με τη Μαυροσκούφη ν. Τράπεζας Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ (2014) 1 Α.Α.Δ. 839, ο δανειστής που έδωσε στον εγγυητή τα έγγραφα για να τα μελετήσει πριν υπογράψει δεν έχει επιπλέον υποχρέωση να βεβαιωθεί ότι ο εγγυητής πήρε ανεξάρτητη νομική συμβουλή. Η έφεση απορρίφθηκε με έξοδα 4.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ αν υπάρχει.

Τι σημαίνει στην πράξη

Η απόφαση αφορά όποιον δανείζεται από χρηματοδοτική εταιρεία με σύντομα και απλά έγγραφα, και κυρίως διευθυντές από τους οποίους ζητείται προσωπική εγγύηση για το χρέος της εταιρείας τους.

• Ο τίτλος ενός εγγράφου δεν αλλάζει τη φύση της συναλλαγής. Αν η αίτηση, οι επιστολές και η παράταση μιλούν για δάνειο, το δικαστήριο θα δει δάνειο, όπως κι αν ονομάζεται το κύριο έγγραφο. Διαβάστε κάθε έγγραφο ως μέρος μίας συναλλαγής.
• Η εγγύηση του διευθυντή είναι προσωπική. Οι διευθυντές εδώ δεσμεύτηκαν μαζί με την εταιρεία. Πριν υπογράψετε, διαβάστε την επιστολή του δανειστή που αναφέρει το ποσό της εγγύησης, και κρατήστε την.
• Μην περιμένετε από τον δανειστή να σας στείλει σε δικηγόρο. Από τη στιγμή που σας έδωσε τα έγγραφα για να τα μελετήσετε, η απόφαση να πάρετε συμβουλή είναι δική σας. Πάρτε την πριν υπογράψετε, όχι όταν έρθει η αγωγή.
• Κάθε παραδοχή στη δίκη είναι οριστική. Ένα συμφωνημένο ποσό, μια ανταπαίτηση που αποσύρεται, ένας μάρτυρας που μένει χωρίς αντεξέταση: το καθένα περιορίζει όσα θα εξετάσει το Εφετείο. Συμφωνείτε γεγονότα μόνο αφού ελεγχθούν οι υπολογισμοί.
• Οι πληρωμές δεν αφαιρούνται απλώς από το κεφάλαιο. Όταν το δάνειο φέρει τόκο, όσα πληρώσατε μπορεί να πήγαν κυρίως σε τόκους. Ζητήστε κατάσταση που τα ξεχωρίζει πριν αμφισβητήσετε το υπόλοιπο.

Η σελίδα μας για τις τραπεζικές διαφορές εξηγεί πώς χειριζόμαστε διαφορές μεταξύ δανειοληπτών και δανειστών, και ο τομέας της δικαστηριακής εκπροσώπησης τις αναλαμβάνει από την πρώτη επιστολή ως την έφεση.

Πηγές

• D&L Developments Ltd κ.ά. ν. Ellinas Finance Public Company Ltd, Πολιτική Έφεση αρ. 193/2020, Εφετείο Κύπρου, 23 Σεπτεμβρίου 2026
• Ο περί Συμβάσεων Νόμος, Κεφ. 149, Μέρος Χ, CyLaw

Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για σκοπούς γενικής ενημέρωσης και δεν συνιστά νομική συμβουλή.

Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email

Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς

Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.

Αφήστε το κενό

Εγγραφή

Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.

Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.

Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.

Περισσότερα από τη βιβλιοθήκη