Φωτιά σε εστιατόριο στη Λεμεσό επεκτάθηκε στο διπλανό κατάστημα. Το Εφετείο έκρινε ότι η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου όφειλε να αποδείξει ότι δεν ήταν αμελής, και απέτυχε.
Στις 7 Μαρτίου 2008 εκδηλώθηκε πυρκαγιά σε εστιατόριο επί της Λεωφόρου Αμαθούντος στη Λεμεσό, η οποία επεκτάθηκε στο διπλανό κατάστημα ειδών δώρων. Το εστιατόριο ήταν τότε εκτός λειτουργίας, και οι εμπειρογνώμονες δεν συμφώνησαν ποτέ για την αιτία της φωτιάς. Στις 23 Σεπτεμβρίου 2026 το Εφετείο έκρινε ομόφωνα ότι αυτό δεν είχε σημασία: η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου όφειλε να αποδείξει ότι δεν ήταν αμελής, και δεν το απέδειξε.
Η υπόθεση κρίθηκε με βάση το ποιος φέρει το βάρος απόδειξης, και την απάντηση τη δίνει ένα μόνο άρθρο του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου.
Τι συνέβη
Τα δύο υποστατικά ήταν εφαπτόμενα, σε πολυκατοικία επί της Λεωφόρου Αμαθούντος. Τα καταστήματα 3 και 4, κατάστημα ειδών δώρων (souvenir shop), ανήκαν στην Marie-Nellie Enterprises Limited. Τα καταστήματα 1 και 2, εστιατόριο, ανήκαν στην Ν. & Γ. Αγαπητός Λτδ και τελούσαν υπό την κατοχή της. Η φωτιά προκάλεσε ζημιές στο κατάστημα ειδών δώρων, τις οποίες η ιδιοκτήτριά του υπολόγισε σε 17.061,44 ευρώ. Είχε ασφαλιστική κάλυψη, υπέβαλε απαίτηση στην ασφαλιστική της εταιρεία και έλαβε αποζημίωση 15.945 ευρώ.
Στη συνέχεια την ανάκτηση της ζημιάς την ανέλαβε η ίδια η ασφαλιστική εταιρεία, με αγωγή εξ ονόματος της ιδιοκτήτριας του καταστήματος, δυνάμει της αρχής της αποκατάστασης (subrogation). Ύστερα από κάποιες αμφιταλαντεύσεις ως προς την αιτία αγωγής, στήριξε την απαίτηση αποκλειστικά στο άρθρο 53 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, ισχυριζόμενη ότι τη φωτιά την προκάλεσε βραχυκύκλωμα στο εστιατόριο. Η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου παραδέχθηκε την ιδιοκτησία, όχι όμως τη διαχείρισή του, την οποία κατά τη θέση της ασκούσαν τρίτα πρόσωπα. Παραδέχθηκε ότι εκδηλώθηκε πυρκαγιά, όχι όμως ότι ξεκίνησε από το δικό της υποστατικό, και αρνήθηκε τόσο την ευθύνη όσο και τις ζημιές.
Στη δίκη έδωσαν μαρτυρία έξι πρόσωπα, τρία για κάθε πλευρά, ανάμεσά τους εκτιμητής ζημιών, αξιωματικός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Λεμεσού, επιθεωρητής εγκαταστάσεων της Αρχής Ηλεκτρισμού και επιστάτης της Ηλεκτρομηχανολογικής Υπηρεσίας. Το πρωτόδικο Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση για ολόκληρο το ποσό των 17.061,44 ευρώ, πλέον τόκους και έξοδα.
Τι απαιτεί το άρθρο 53
Όταν φωτιά ξεκινήσει από το ακίνητό σας και προκαλέσει ζημιά στον γείτονα, το βάρος να αποδείξετε ότι δεν ήσασταν αμελείς το φέρετε εσείς. Το άρθρο 53 εφαρμόζεται σε αγωγή για ζημιά στην οποία αποδεικνύεται ότι η ζημιά προκλήθηκε από φωτιά ή λόγω φωτιάς, και ότι ο εναγόμενος άναψε τη φωτιά, ή ευθύνεται για το άναμμά της, ή ήταν ο κάτοχος της ακίνητης ιδιοκτησίας ή ο ιδιοκτήτης της κινητής ιδιοκτησίας από την οποία άρχισε η φωτιά. Όταν αποδειχθούν αυτά τα δύο, ο εναγόμενος φέρει το βάρος να αποδείξει ότι δεν υφίστατο αμέλεια για την οποία ευθύνεται σε σχέση με την έναρξη ή την επέκταση της φωτιάς.
Το Εφετείο σημείωσε ότι το άρθρο κωδικοποίησε τις αρχές της θεμελιώδους αγγλικής υπόθεσης Rylands v Fletcher. Η φιλοσοφία και ο σκοπός του, κατά το Εφετείο, είναι να απαλλάξει τον ενάγοντα που ζημιώθηκε από φωτιά η οποία ξεκίνησε από γειτνιάζουσα ιδιοκτησία από την ευθύνη να αποδείξει τα ακριβή αίτια της φωτιάς, εγχείρημα που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι από πολύ δύσκολο έως ακατόρθωτο, κυρίως επειδή ο ενάγων δεν έχει εξουσία επί του ακινήτου αυτού.
Ο γείτονας αποδεικνύει τη φωτιά και το σημείο από το οποίο ξεκίνησε. Ο κάτοχος οφείλει στη συνέχεια να αποδείξει ότι δεν ήταν αμελής.
Στην προκειμένη περίπτωση αρκούσε η ιδιοκτήτρια του καταστήματος να αποδείξει ότι η ζημιά προκλήθηκε από φωτιά που ξεκίνησε από ακίνητο το οποίο βρισκόταν υπό την κατοχή της ιδιοκτήτριας του εστιατορίου. Τη ζημιά την απέδειξε η μαρτυρία του εκτιμητή. Η κατοχή του ακινήτου ήταν παραδεκτή. Ως προς την εστία, όλες οι εκθέσεις και όλη η εξειδικευμένη μαρτυρία, και εκείνη του μάρτυρα της ίδιας της ιδιοκτήτριας του εστιατορίου, συνέκλιναν στο ότι η φωτιά ξεκίνησε από το εστιατόριο, ανεξάρτητα από την ακριβή αιτία. Κανείς δεν υποστήριξε ότι ξεκίνησε από το κατάστημα ή από αλλού.
Η άγνωστη αιτία ευνόησε την ενάγουσα
Η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου στήριξε την υπεράσπισή της στη μαρτυρία του δικού της μάρτυρα, ο οποίος υποστήριξε ότι δεν υπήρχαν θετικά στοιχεία για βραχυκύκλωμα, απέναντι στον αξιωματικό της Πυροσβεστικής, ο οποίος υποστήριξε ότι υπήρχαν. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι η εναγόμενη θα έχανε σε κάθε περίπτωση. Αν η αιτία ήταν βραχυκύκλωμα, το απλό κλείσιμο του διακόπτη, στο οποίο είχε προβεί, δεν εξουδετέρωνε τον κίνδυνο βραχυκυκλώματος. Αν η αιτία ήταν άλλη, όφειλε να την αποδείξει, ώστε να φανεί ότι δεν είχε ευθύνη, και όχι να επικαλείται άγνωστη αιτία.
Το Εφετείο συμφώνησε. Με το βάρος απόδειξης πλέον μετατεθειμένο, η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου όφειλε να αποδείξει αιτία της φωτιάς για την οποία δεν είχε καμία ευθύνη, ή τουλάχιστον να αποδείξει γενικά ότι δεν υπήρξε αμελής. Η άγνωστη αιτία, σημείωσε το Εφετείο, ούτε την εξυπηρετούσε ούτε έπληττε την υπόθεση της ενάγουσας.
Το Εφετείο σημείωσε επίσης ότι τόσο ο κανόνας της Rylands v Fletcher όσο και το άρθρο 53 υπόκεινται στην εξαίρεση της ανεξάρτητης πράξης τρίτου. Η έκθεση του εκτιμητή ζημιών ανέφερε, ως μία πιθανότητα, αναμμένο τσιγάρο που ίσως ρίχτηκε από την πολυκατοικία στο στέγαστρο. Ο ίδιος διευκρίνισε στη δίκη ότι τα αίτια της πυρκαγιάς δεν ήταν της αρμοδιότητάς του και ότι επρόκειτο απλώς για υπόθεση. Ο αξιωματικός της Πυροσβεστικής απέκλεισε την πράξη τρίτου, την κακόβουλη ενέργεια και το αναμμένο τσιγάρο, και η μαρτυρία του έμεινε χωρίς αντίλογο.
Οι παράνομες προεκτάσεις του γείτονα δεν μέτρησαν
Η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου υποστήριξε επίσης ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο έπρεπε να σταθμίσει ως συντρέχουσα αμέλεια το παραδεκτό γεγονός ότι στο κατάστημα υπήρχαν παράνομες οικοδομικές προεκτάσεις, οι οποίες εξακολουθούσαν να υφίστανται κατά τον χρόνο της πυρκαγιάς παρά την ύπαρξη δικαστικού διατάγματος κατεδάφισης. Το Εφετείο απέρριψε τη θέση. Καμία μαρτυρία δεν προσκομίστηκε πρωτόδικα ότι οι κατασκευές αυτές συνέτειναν πράγματι στην πρόκληση της ζημιάς, και παρανομία ασύνδετη με τις ζημιές δεν μπορούσε να κλονίσει τη μαρτυρία του εκτιμητή ή το εύρημα για τη ζημιά.
Οι υπόλοιποι λόγοι έφεσης στρέφονταν κατά της πρωτόδικης αξιολόγησης των μαρτύρων και απορρίφθηκαν με βάση την πάγια αρχή ότι το Εφετείο επεμβαίνει στην αξιολόγηση αυτή μόνο σε πολύ περιορισμένες περιπτώσεις. Η έφεση απορρίφθηκε με έξοδα 2.400 ευρώ πλέον ΦΠΑ υπέρ της ιδιοκτήτριας του καταστήματος.
Τι σημαίνει στην πράξη
Για όποιον κατέχει κατάστημα, εστιατόριο, διαμέρισμα ή οποιοδήποτε επαγγελματικό υποστατικό, το άρθρο 53 αντιστρέφει τη συνήθη σειρά απόδειξης της αμέλειας. Αν ξεσπάσει φωτιά στο υποστατικό σας και φτάσει στον γείτονα, θα κληθείτε να δείξετε ότι δεν ήσασταν αμελείς σε σχέση με την έναρξη ή την επέκτασή της. Τα στοιχεία για το πώς συντηρούνταν το υποστατικό και η ηλεκτρική του εγκατάσταση είναι το υλικό από το οποίο φτιάχνεται μια τέτοια υπεράσπιση, και πρέπει να υπάρχουν πριν από τη φωτιά.
Η αβεβαιότητα δεν σας προστατεύει. Μια έρευνα πυρκαγιάς χωρίς σαφές πόρισμα μοιάζει με υπεράσπιση. Κατά το άρθρο 53 δεν είναι: ο κάτοχος που δεν μπορεί να πει τι προκάλεσε τη φωτιά δεν έχει αποσείσει το βάρος. Εδώ, στην εκδοχή του βραχυκυκλώματος, το κλείσιμο του διακόπτη κρίθηκε ανεπαρκές.
Για τον γείτονα που υπέστη ζημιά, η απαίτηση είναι στενότερη απ' ό,τι φαίνεται. Δεν χρειάζεται να αποδείξετε την αιτία. Χρειάζεστε αξιόπιστη μαρτυρία για τη ζημιά και για το σημείο από το οποίο ξεκίνησε η φωτιά. Εδώ αυτή ήταν η μαρτυρία του εκτιμητή και οι εκθέσεις όσων διερεύνησαν την πυρκαγιά. Η ασφαλιστική σας εταιρεία μπορεί να σας αποζημιώσει και να επιδιώξει στη συνέχεια την απαίτηση στο όνομά σας, όπως έγινε σε αυτή την υπόθεση.
Η παγίδα είναι η επίθεση σε άσχετα σφάλματα της άλλης πλευράς. Οι παράνομες προεκτάσεις του γείτονα ήταν πραγματικές και παραδεκτές, όμως χωρίς μαρτυρία που να τις συνδέει με τη ζημιά δεν μέτρησαν καθόλου. Η υπεράσπιση σε απαίτηση βάσει του άρθρου 53 πρέπει να απαντά στο ερώτημα που θέτει το άρθρο, δηλαδή αν ο κάτοχος ήταν αμελής, και από αυτό το ερώτημα ξεκινά η δικαστηριακή εκπροσώπηση του γραφείου σε τέτοιες υποθέσεις. Όπου η διαφορά εντάσσεται σε ευρύτερο πρόβλημα με το διπλανό ακίνητο, το σημείωμά μας για τις διαφορές γειτόνων περιγράφει τις υπόλοιπες θεραπείες.
Ερωτήσεις που μας γίνονται
Αν ξεσπάσει φωτιά στο υποστατικό μου και προκαλέσει ζημιά στον γείτονα, ποιος αποδεικνύει τι;
Κατά το άρθρο 53 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, ο γείτονας πρέπει να αποδείξει δύο πράγματα: ότι η ζημιά προκλήθηκε από φωτιά, και ότι η φωτιά άρχισε από ακίνητο που κατείχατε (ή ότι σας συνδέει με την έναρξή της με έναν από τους άλλους τρόπους που απαριθμεί το άρθρο). Μόλις αποδειχθούν αυτά, το βάρος μετατίθεται σε εσάς να αποδείξετε ότι δεν υπήρξε αμέλεια για την οποία ευθύνεστε σε σχέση με την έναρξη ή την επέκταση της φωτιάς. Στις 23 Σεπτεμβρίου 2026 το Εφετείο εφάρμοσε το άρθρο ακριβώς με αυτόν τον τρόπο.
Πρέπει ο γείτονας να αποδείξει πώς ξεκίνησε η φωτιά;
Όχι. Το Εφετείο σημείωσε ότι σκοπός του άρθρου 53 είναι να απαλλάξει τον ενάγοντα που ζημιώθηκε από φωτιά η οποία ξεκίνησε από γειτονική ιδιοκτησία από την ευθύνη να αποδείξει τα ακριβή αίτιά της, εγχείρημα συνήθως πολύ δύσκολο ή ακατόρθωτο, κυρίως επειδή ο ενάγων δεν έχει εξουσία επί της ιδιοκτησίας αυτής. Εδώ αρκούσε να αποδειχθούν η ζημιά και το ότι η φωτιά ξεκίνησε από το εστιατόριο.
Και αν κανείς δεν ξέρει τι προκάλεσε τη φωτιά;
Αυτό λειτουργεί εις βάρος του κατόχου, όχι του γείτονα. Οι εμπειρογνώμονες διαφώνησαν για το αν έφταιγε βραχυκύκλωμα, και η ιδιοκτήτρια του εστιατορίου υποστήριξε ότι η αιτία ήταν άγνωστη. Το Εφετείο επικύρωσε την κρίση του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η άγνωστη αιτία δεν την εξυπηρετούσε: με το βάρος πλέον στους δικούς της ώμους, όφειλε να αποδείξει αιτία της φωτιάς για την οποία δεν είχε καμία ευθύνη, ή τουλάχιστον να αποδείξει γενικά ότι δεν υπήρξε αμελής.
Υπάρχει άλλη υπεράσπιση πέρα από την απόδειξη ότι ήμουν προσεκτικός;
Το Εφετείο σημείωσε ότι τόσο ο κανόνας της υπόθεσης Rylands v Fletcher, τον οποίο κωδικοποίησε το άρθρο 53, όσο και το ίδιο το άρθρο υπόκεινται στην εξαίρεση της ανεξάρτητης πράξης τρίτου. Η εξαίρεση δεν τέθηκε εδώ σε εφαρμογή: ο αξιωματικός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας απέκλεισε πράξη τρίτου, κακόβουλη ενέργεια και αναμμένο τσιγάρο, και η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε.
Το κατάστημα του γείτονα είχε παράνομες προεκτάσεις. Μειώνεται η αποζημίωση;
Όχι χωρίς μαρτυρία ότι οι προεκτάσεις συνέβαλαν στη ζημιά. Στο υποστατικό του γείτονα υπήρχαν παράνομες οικοδομικές προεκτάσεις που εξακολουθούσαν να υφίστανται παρά το δικαστικό διάταγμα κατεδάφισης. Το Εφετείο έκρινε ότι καμία μαρτυρία δεν έδειξε ότι συνέτειναν στην πρόκληση της ζημιάς, και ότι παρανομία ασύνδετη με τη ζημιά δεν μπορούσε να επηρεάσει την κατάληξη.
Μπορεί να με εναγάγει η ασφαλιστική εταιρεία του γείτονα;
Ναι. Εδώ η ασφαλιστική εταιρεία του καταστήματος κατέβαλε στην ασφαλισμένη της 15.945 ευρώ και στη συνέχεια, δυνάμει της αρχής της αποκατάστασης (subrogation), κίνησε η ίδια την αγωγή εξ ονόματός της. Η απόφαση εκδόθηκε για ολόκληρο το ποσό των 17.061,44 ευρώ που διεκδικήθηκε, πλέον τόκους και έξοδα, και η έφεση απορρίφθηκε με επιπλέον έξοδα 2.400 ευρώ πλέον ΦΠΑ.
Πηγές
- Ν. & Γ. Αγαπητός Λτδ ν. Marie-Nellie Enterprises Limited, Πολιτική Έφεση αρ. 390/2019, Εφετείο Κύπρου, 23 Σεπτεμβρίου 2026
- Ο περί Αστικών Αδικημάτων Νόμος, Κεφ. 148, CyLaw
Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για σκοπούς γενικής ενημέρωσης και δεν συνιστά νομική συμβουλή.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 26 Σεπτεμβρίου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Γράψτε μας ποιοι εμπλέκονται και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.
Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.
Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.