Η δυσφήμηση στην Κύπρο είναι νομοθετημένη: το άρθρο 17 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, ΚΕΦ. 148, απαριθμεί πέντε είδη καταλογισμού, και η δημοσίευση σε έναν και μόνο τρίτο συμπληρώνει το αδίκημα. Η επανάληψη όσων είπαν άλλοι, και η κατονομασία της πηγής, ρητά δεν σώζουν. Οι υπερασπίσεις που μετρούν είναι η αλήθεια, το έντιμο σχόλιο και το προνόμιο, και η προθεσμία παραγραφής είναι ένας χρόνος, η συντομότερη της αστικής πλευράς.
Οι υποθέσεις φήμης φθάνουν στο γραφείο πιο θυμωμένες από κάθε άλλη αστική διαφορά, και από τις δύο πλευρές του φακέλου. Η ανάρτηση που ονόμασε μια επιχείρηση απατεώνες, το μήνυμα στην ομάδα της κοινότητας, η κριτική που πέρασε από τη γνώμη στην επινόηση, η επιστολή που στάλθηκε στον εργοδότη. Ο νόμος που τις κρίνει δεν είναι αόριστη στάθμιση συναισθημάτων: είναι άρθρα του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, ΚΕΦ. 148, γραμμένα με ασυνήθιστη ακρίβεια, και η υπόθεση συνήθως κερδίζεται ή χάνεται από το ποια πλευρά τα έχει διαβάσει προσεκτικότερα.
Ο οδηγός αυτός γράφεται και για τα δύο άκρα του προβλήματος: για εκείνον του οποίου το όνομα βλάφθηκε, και για εκείνον που παρέλαβε επιστολή που τον κατηγορεί για δυσφήμηση.
Τι λογίζεται δυσφημηστικό
Το άρθρο 17(1) ορίζει το αδίκημα από το αποτέλεσμά του. Δημοσίευμα είναι δυσφημηστικό αν αποδίδει σε άλλον έγκλημα· αν του αποδίδει ανάρμοστη συμπεριφορά σε δημόσια θέση· αν εκ φύσεως τείνει να βλάψει την υπόληψή του στο επάγγελμα, το επιτήδευμα, την εργασία ή τη θέση του· αν ενδέχεται να τον εκθέσει σε γενικό μίσος, περιφρόνηση ή χλεύη· ή αν ενδέχεται να προκαλέσει την αποστροφή ή την αποφυγή του από άλλους. Το μέσο δεν έχει σημασία: το άρθρο φθάνει το έντυπο, το γραπτό, την εικόνα, τις χειρονομίες, τον προφορικό λόγο και κάθε άλλο μέσο, γι' αυτό και εφαρμόζεται στην ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο φυσικά και στη στήλη εφημερίδας.
Το άρθρο 17(2) αφαιρεί τις τρεις δικαιολογίες που σκέφτεται πρώτες ο καθένας. Η ευθύνη δεν είναι μικρότερη επειδή η δήλωση ήταν επανάληψη όσων λέγονταν, επειδή κατονομάστηκε η πηγή, ή επειδή ο δημοσιεύσας την πίστευε αληθινή. Το «απλώς το κοινοποίησα» δεν είναι υπεράσπιση· η αλήθεια, δεόντως αποδεδειγμένη, είναι.
Η δημοσίευση έχει δικό της ορισμό στο άρθρο 18, στενότερο και ευρύτερο από ό,τι περιμένει κανείς. Το δυσφημηστικό νόημα πρέπει να περιέλθει, ή να ενδέχεται να περιέλθει, σε γνώση τουλάχιστον ενός προσώπου άλλου από τον δυσφημούμενο ή τον ή τη σύζυγο του δημοσιεύσαντος: η προσβολή που εκφέρεται μόνο κατά πρόσωπο δεν είναι δημοσίευση. Όμως η ανοικτή επιστολή και το ταχυδρομικό δελτάριο λογίζονται δημοσίευση ακόμη και αν στάλθηκαν στον ίδιο τον δυσφημούμενο, γιατί διαβάζονται στη διαδρομή.
Οι υπερασπίσεις, με τη σειρά που πράγματι προβάλλονται
Αλήθεια. Κατά το άρθρο 19(α), αποτελεί υπεράσπιση ότι το δημοσίευμα ήταν αληθές. Το άρθρο είναι πρακτικό απέναντι στις πολλαπλές κατηγορίες: όταν διατυπώθηκαν δύο ή περισσότερες ξεχωριστές, η υπεράσπιση δεν καταρρίπτεται μόνο επειδή δεν αποδείχθηκε το αληθές καθεμιάς, αν ό,τι έμεινε αναπόδεικτο δεν βλάπτει ουσιωδώς την υπόληψη υπό το φως όσων αποδείχθηκαν. Το βάρος της απόδειξης της αλήθειας το φέρει ο εναγόμενος, και αυτό είναι το σημαντικότερο δεδομένο των υποθέσεων αυτών: ο ενάγων δεν αποδεικνύει το ψεύδος.
Έντιμο σχόλιο. Κατά το άρθρο 19(β), αποτελεί υπεράσπιση ότι το δημοσίευμα ήταν έντιμο σχόλιο για θέμα δημοσίου συμφέροντος. Όπου το δημοσίευμα αναμειγνύει γεγονότα και γνώμη, το σχόλιο επιβιώνει αν είναι έντιμο πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύονται. Η υπεράσπιση πέφτει αν ο ενάγων δείξει ότι η δημοσίευση δεν έγινε καλή τη πίστει, με την ανατομία της καλής πίστης στο άρθρο 21(2): σχόλιο που παραποιεί τα γεγονότα του χάνει τη στέγη του.
Προνόμιο. Ορισμένες περιστάσεις προστατεύονται απόλυτα κατά το άρθρο 20: ανάμεσά τους όσα λέγονται σε δικαστική διαδικασία από όποιον μετέχει ως δικαστής, δικηγόρος, μάρτυρας ή διάδικος, και τα επίσημα έγγραφα και διαδικασίες που το άρθρο απαριθμεί, με τις ακριβοδίκαιες αναφορές τους να προστατεύονται όπως προβλέπει. Άλλες περιστάσεις προστατεύονται με επιφυλαγμένο προνόμιο κατά το άρθρο 21, εφόσον η δημοσίευση έγινε καλή τη πίστει: η δημοσίευση υπό νομικό, ηθικό ή κοινωνικό καθήκον προς πρόσωπο με αντίστοιχο συμφέρον, η προστασία έννομου προσωπικού συμφέροντος προς πρόσωπο με αντίστοιχο καθήκον, η μομφή εργοδότη για τη συμπεριφορά εργοδοτουμένου, και η καταγγελία προς πρόσωπο με εξουσία επί του καταγγελλομένου. Η επιφύλαξη είναι το σύνορο: η δημοσίευση δεν πρέπει να υπερβαίνει, σε έκταση ή σε ουσία, το ευλόγως επαρκές για την περίσταση. Η καταγγελία στην εποπτική αρχή είναι ένα πράγμα· το ίδιο κείμενο αναρτημένο δημόσια, άλλο.
Ο ανυπαίτιος δημοσιεύσας. Κατά το άρθρο 22, όποιος δημοσίευσε ανυπαίτια μπορεί να προβεί σε τυπική προσφορά επανόρθωσης. Αν γίνει δεκτή και εκτελεστεί, κλείνει το ζήτημα απέναντι σε εκείνον. Αν απορριφθεί, γίνεται υπεράσπιση εφόσον η δημοσίευση ήταν πράγματι ανυπαίτια και η προσφορά έγινε το ταχύτερο δυνατό. Είναι το άρθρο που κλείνει αθόρυβα πολλές διαδικτυακές υποθέσεις, και ανταμείβει τον εναγόμενο που κινείται γρήγορα και τυπικά.
Αποζημίωση, και τι τη μειώνει
Η βλάβη της υπόληψης είναι ο πυρήνας της απαίτησης, και το ποσό κρίνεται στα γεγονότα: την εμβέλεια της δημοσίευσης, τη διάρκειά της, το ποιοι τη διάβασαν, και τι κόστισε. Όσα μπορεί να αποδείξει ο εναγόμενος προς μείωση απαριθμούνται στο άρθρο 23, με εύλογη προειδοποίηση: απολογία που έγινε ή προσφέρθηκε πριν από την αγωγή ή το ταχύτερο μετά· αποζημίωση που ήδη λήφθηκε για δημοσίευμα με το ίδιο νόημα· γενικά κακή υπόληψη του ενάγοντος στο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό που προσβλήθηκε· και πρόκληση από τον ενάγοντα. Για τις αδειούχες εφημερίδες, το άρθρο 24 προσθέτει ειδική υπεράσπιση με κατάθεση ποσού στο Δικαστήριο, απουσία κακόβουλης πρόθεσης και βαριάς αμέλειας, και πλήρη απολογία.
Όταν η δημοσίευση συνεχίζεται, η αφαίρεσή της μετρά περισσότερο από την αποτίμησή της. Η εξουσία του Δικαστηρίου κατά το άρθρο 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/1960 για προσωρινό διάταγμα είναι διαθέσιμη με τις συνήθεις προϋποθέσεις της, και στις υποθέσεις φήμης το πρακτικό ζητούμενο είναι συχνά το διάταγμα και η απολογία, με την αποζημίωση να ακολουθεί την απόδειξη.
Η επιχειρηματική παραλλαγή: επιζήμια ψευδολογία
Δεν είναι κάθε βλαπτικό ψεύδος δυσφήμηση. Ψευδής δήλωση για τα αγαθά σας, για τον τίτλο ιδιοκτησίας σας ή για την επιχείρησή σας μπορεί να μην κάνει κανέναν να σας σκεφθεί χειρότερα ως άνθρωπο, και όμως να αδειάσει το κατάστημα. Το άρθρο 25 την καλύπτει: επιζήμια ψευδολογία είναι η κακόβουλη δημοσίευση ψευδούς δήλωσης για το επάγγελμα, το επιτήδευμα, την εργασία ή τη θέση άλλου, για τα αγαθά του, ή για τον τίτλο κυριότητάς του. Κατά κανόνα απαιτείται ειδική ζημιά, με δύο εξαιρέσεις που καλύπτουν τις περισσότερες εμπορικές περιπτώσεις: λέξεις που σκοπεύουν να προκαλέσουν χρηματικά αποτιμητή απώλεια και δημοσιεύονται εγγράφως ή με άλλο πάγιο τρόπο, και λέξεις που σκοπεύουν να προκαλέσουν τέτοια απώλεια σε σχέση με θέση, επάγγελμα ή εργασία που ασκείται κατά τον χρόνο της δημοσίευσης. Η κακοβουλία πρέπει να αποδειχθεί, και αυτό το στοιχείο χωρίζει την απαίτηση αυτή από τη σκληρή αλλά θεμιτή ανταγωνιστική σύγκριση.
Ένας χρόνος, και γιατί αλλάζει τα πάντα
Κατά το άρθρο 6(4) του περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου 66(Ι)/2012, αγωγή για δυσφήμηση ή κακόβουλη ψευδολογία εγείρεται εντός ενός έτους από τη συμπλήρωση της βάσης της αγωγής. Είναι η συντομότερη προθεσμία της αστικής πλευράς σε συνήθη χρήση, και είναι ο λόγος που το παράπονο φήμης δεν περιμένει τη σωστή διάθεση: η επιστολή, η απόφαση για την προσφορά επανόρθωσης και η καταχώριση πρέπει να χωρέσουν όλα μέσα του. Ο υπολογιστής παραγραφής μας παραθέτει τις προθεσμίες δίπλα δίπλα.
Αν είστε εσείς ο κατηγορούμενος
Μην απαντήσετε την πρώτη ώρα, και μη διαγράψετε τίποτα: το αρχείο του τι δημοσιεύθηκε, σε ποιους και για πόσο, είναι εξίσου σημαντικό για την υπεράσπισή σας όσο και για την απαίτησή τους. Τα ερωτήματα που κρίνουν τη θέση σας είναι του νόμου: ήταν αληθές, και αποδεικνύεται· ήταν σχόλιο πάνω σε αποδεικνυόμενα γεγονότα· ήταν η περίσταση προνομιούχα και η εμβέλεια ανάλογη με αυτήν· και είναι η γρήγορη, τυπική προσφορά επανόρθωσης του άρθρου 22 η έξοδος. Μια έγκαιρη απάντηση που πιάνει σωστά τα ερωτήματα αυτά κοστίζει συνήθως λιγότερο από δεκαπενθήμερο αλληλογραφίας γραμμένης με θυμό.
Τι να μας στείλετε
Το ίδιο το δημοσίευμα, αποτυπωμένο, με την ημερομηνία και το πού εμφανίστηκε: στιγμιότυπα με ορατή τη διεύθυνση, την επιστολή, την ηχογράφηση. Ποιοι το είδαν, όσο είναι γνωστό, και τι έχει ήδη συμβεί εξαιτίας του: η ακυρωμένη συνεργασία, το τηλεφώνημα από τον εργοδότη, τα μηνύματα. Όποια επικοινωνία υπήρξε με τον δημοσιεύσαντα. Και την ημερομηνία της πρώτης εμφάνισης, γιατί από τότε τρέχει ο χρόνος.
Ερωτήσεις που μας τίθενται
Το ανέβασε άλλος και εγώ απλώς το κοινοποίησα. Κινδυνεύω;
Ναι. Το άρθρο 17(2) του ΚΕΦ. 148 ορίζει ρητά ότι η ευθύνη δεν είναι μικρότερη επειδή η δήλωση έγινε υπό μορφή επανάληψης ή φημολογίας, ή επειδή αναφέρθηκε η πηγή. Κάθε δημοσιεύσας απαντά για τη δική του δημοσίευση. Εκείνο που βοηθά τον πραγματικά ανυπαίτιο είναι το άρθρο 22: γρήγορη, τυπική προσφορά επανόρθωσης.
Μου το είπε μόνο εμένα, κατά πρόσωπο. Μπορώ να μηνύσω;
Για δυσφήμηση συνήθως όχι: κατά το άρθρο 18, δημοσίευση σημαίνει το δυσφημηστικό νόημα να περιέλθει, ή να ενδέχεται να περιέλθει, σε γνώση προσώπου άλλου από εσάς ή τον ή τη σύζυγο του δημοσιεύσαντος. Η προσβολή που παραδίδεται μόνο στον στόχο της δεν είναι δημοσίευση. Η εξαίρεση που κάνει το ίδιο το άρθρο είναι η ανοικτή επιστολή και το δελτάριο, που μετρούν ακόμη και σταλμένα σε εσάς, γιατί διαβάζονται στη διαδρομή.
Αυτό που έγραψα είναι αλήθεια. Τελειώνει εκεί το θέμα;
Αν μπορείτε να το αποδείξετε, ναι: η αλήθεια είναι πλήρης υπεράσπιση κατά το άρθρο 19(α), και όταν διατυπώθηκαν περισσότερες ξεχωριστές κατηγορίες, η υπεράσπιση επιβιώνει ακόμη και αν μία δευτερεύουσα δεν αποδειχθεί, εφόσον ό,τι μένει αναπόδεικτο δεν βλάπτει ουσιωδώς την υπόληψη υπό το φως όσων αποδείχθηκαν. Το πρακτικό ερώτημα είναι η μαρτυρία: τι αποδεικνύετε, όχι τι γνωρίζετε.
Κατήγγειλα επαγγελματία στην εποπτική του αρχή. Μπορεί να με μηνύσει;
Η καταγγελία προς πρόσωπο ή σώμα με εξουσία επί του καταγγελλομένου είναι κλασική περίσταση επιφυλαγμένου προνομίου κατά το άρθρο 21, προστατευόμενη εφόσον έγινε καλή τη πίστει. Η προστασία έχει περίμετρο: καλύπτει την καταγγελία προς την αρχή, όχι τις ίδιες κατηγορίες αναρτημένες δημόσια, και η δημοσίευση δεν πρέπει να υπερβαίνει το ευλόγως επαρκές για την περίσταση.
Ψευδής κριτική καταστρέφει την επιχείρησή μου, αλλά αφορά τα προϊόντα, όχι εμένα.
Αυτή είναι η περιοχή του άρθρου 25, της επιζήμιας ψευδολογίας: κακόβουλη δημοσίευση ψευδούς δήλωσης για τα αγαθά, την επιχείρηση ή τον τίτλο άλλου. Πρέπει να αποδειχθούν το ψεύδος και η κακοβουλία, και απαιτείται ειδική ζημιά εκτός αν οι λέξεις είναι σε πάγια μορφή και σκοπεύουν σε χρηματική απώλεια, ή στοχεύουν την εργασία που ασκείτε. Μοιράζεται τον έναν χρόνο παραγραφής της δυσφήμησης, οπότε κινείται στο ίδιο ρολόι.
Πόσο χρόνο έχω για αγωγή δυσφήμησης στην Κύπρο;
Έναν χρόνο, κατά το άρθρο 6(4) του περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου 66(Ι)/2012, τόσο για τη δυσφήμηση όσο και για την κακόβουλη ψευδολογία. Είναι η συντομότερη αστική προθεσμία σε συνήθη χρήση, και η πρώτη ημερομηνία που ελέγχεται σε κάθε φάκελο φήμης.
Η απολογία μειώνει την αποζημίωση;
Μπορεί. Το άρθρο 23 επιτρέπει στον εναγόμενο να αποδείξει προς μείωση, με εύλογη προειδοποίηση, απολογία που έγινε ή προσφέρθηκε πριν από την αγωγή ή μόλις δόθηκε η ευκαιρία, μαζί με την πρόκληση και τα λοιπά ζητήματα που απαριθμεί. Για τον εναγόμενο, λόγος να εξετάσει την απολογία νωρίς και όχι αργά· για τον ενάγοντα, απολογία που εξασφαλίζεται γρήγορα αξίζει συχνά περισσότερο από την προσαύξηση αποζημίωσης που εκτοπίζει.
Σχετικά κείμενα
Η εργασία αυτή εντάσσεται στη δικαστηριακή εκπροσώπηση. Η επιστολή που ανοίγει σωστά μια απαίτηση περιγράφεται στο εξώδικο απαίτησης, οι προθεσμίες παρατίθενται στον υπολογιστή παραγραφής, και όταν το ψεύδος στοχεύει χρήματα και όχι φήμη, δείτε την απάτη και ανάκτηση περιουσίας.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 22 Αυγούστου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Στείλτε μας τα έγγραφα και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο.