Η επιχείρηση που πληρώνεται καθυστερημένα από άλλη επιχείρηση δικαιούται τόκο χωρίς να απαιτείται όχληση, κατά το άρθρο 5 του Ν. 123(Ι)/2012, με επιτόκιο αναφοράς συν οκτώ ποσοστιαίες μονάδες, μαζί με σταθερά σαράντα ευρώ για έξοδα είσπραξης κατά το άρθρο 8. Όρος που αποκλείει οποιοδήποτε από τα δύο θεωρείται κατάφωρα καταχρηστικός εκ του νόμου. Όταν δεν συμφωνήθηκε τίποτε, η προθεσμία είναι τριάντα ημέρες από το τιμολόγιο.
Οι περισσότερες κυπριακές επιχειρήσεις που κυνηγούν ένα απλήρωτο τιμολόγιο νομίζουν ότι ζητούν χάρη, και ότι ο τόκος αρχίζει μόνο αν τον απείλησαν γραπτώς. Κανένα από τα δύο δεν ισχύει. Ο περί της Καταπολέμησης των Καθυστερήσεων Πληρωμών στις Εμπορικές Συναλλαγές Νόμος 123(Ι)/2012 δίνει στον πιστωτή δικαίωμα που γεννάται από μόνο του, καθορίζει το επιτόκιο, προσθέτει σταθερό ποσό για τον κόπο της είσπραξης, και αντιμετωπίζει ως κατάφωρα καταχρηστικό τον όρο που αφαιρεί οτιδήποτε από αυτά.
Εφαρμόζεται στις εμπορικές συναλλαγές, δηλαδή μεταξύ επιχειρήσεων και μεταξύ επιχείρησης και δημόσιας αρχής. Δεν είναι καταναλωτική νομοθεσία και δεν αφορά τον τόκο που επιδικάζει το δικαστήριο επί αποφάσεως.
Τόκος που δεν χρειάζεται να ζητηθεί
Κατά το άρθρο 5(1), στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων ο πιστωτής δικαιούται τόκο υπερημερίας χωρίς να απαιτείται όχληση, εφόσον πληρούνται δύο όροι: ο πιστωτής έχει εκπληρώσει τις συμβατικές και νομικές του υποχρεώσεις, και ο πιστωτής δεν έχει λάβει το οφειλόμενο ποσό εγκαίρως, εκτός εάν ο οφειλέτης δεν ευθύνεται για την καθυστέρηση.
Ο πρώτος όρος αξίζει δεύτερη ανάγνωση πριν γραφτεί οποιαδήποτε επιστολή. Πιστωτής που δεν ολοκλήρωσε ό,τι ανέλαβε, ή που δεν μπορεί να το τεκμηριώσει, δεν βρίσκεται μέσα στη διάταξη. Ο δεύτερος όρος μετακινεί το βάρος προς την άλλη πλευρά: η καθυστέρηση πρέπει να είναι του οφειλέτη για να γεννηθεί το δικαίωμα, αλλά θεωρείται δική του εκτός αν κάτι άλλο την εξηγεί.
Το επιτόκιο, και από πού προκύπτει
Το άρθρο 2 ορίζει τον νόμιμο τόκο υπερημερίας ως απλό τόκο για την καθυστερημένη πληρωμή, με επιτόκιο ίσο προς το σύνολο του επιτοκίου αναφοράς συν οκτώ ποσοστιαίες μονάδες, το οποίο δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού. Κατά το άρθρο 5(2), το επιτόκιο αναφοράς που εφαρμόζεται είναι εκείνο που ίσχυε την 1η Ιανουαρίου για το πρώτο εξάμηνο και την 1η Ιουλίου για το δεύτερο, οπότε καθορίζεται δύο φορές τον χρόνο και δεν μετακινείται με κάθε μεταβολή.
Πρόκειται για απλό και όχι για ανατοκιζόμενο τόκο, και οι οκτώ μονάδες προστίθενται στο επιτόκιο αναφοράς αντί να το αντικαθιστούν.
Πότε αρχίζει η προθεσμία
Κατά το άρθρο 5(3)(α), όταν η σύμβαση ορίζει ημερομηνία ή προθεσμία πληρωμής, ο τόκος τρέχει από την επομένη της ημερομηνίας αυτής ή του τέλους της προθεσμίας. Όταν η σύμβαση δεν ορίζει τίποτε, το άρθρο 5(3)(β) δίνει τριάντα ημερολογιακές ημέρες, και ορίζει ποιες:
- τριάντα ημέρες από την παραλαβή του τιμολογίου ή ισοδύναμης αίτησης πληρωμής από τον οφειλέτη·
- όταν η ημερομηνία παραλαβής του τιμολογίου δεν είναι βέβαιη, τριάντα ημέρες από την παραλαβή των αγαθών ή την παροχή των υπηρεσιών·
- όταν ο οφειλέτης παραλάβει το τιμολόγιο πριν από τα αγαθά ή τις υπηρεσίες, τριάντα ημέρες από την παραλαβή των αγαθών ή την παροχή των υπηρεσιών·
- όταν προβλέπεται διαδικασία αποδοχής ή επαλήθευσης και το τιμολόγιο παραληφθεί πριν ή κατά την ημερομηνία της, τριάντα ημέρες από την ημερομηνία εκείνη.
Δύο όρια εμποδίζουν την παράκαμψη των διατάξεων αυτών με τη σύνταξη. Το άρθρο 5(4) περιορίζει τη διαδικασία αποδοχής ή επαλήθευσης σε τριάντα ημερολογιακές ημέρες από την παραλαβή των αγαθών ή υπηρεσιών, εκτός αν συμφωνήθηκε ρητά διαφορετικά στο κείμενο της σύμβασης και υπό την προϋπόθεση ότι δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική για τον πιστωτή. Και το άρθρο 5(5) ορίζει ότι η συμβατική προθεσμία πληρωμής δεν πρέπει να υπερβαίνει τις εξήντα ημερολογιακές ημέρες, με τις ίδιες δύο προϋποθέσεις. Προθεσμία ενενήντα ημερών σε σύμβαση προμήθειας δεν είναι επομένως απλώς εμπορική επιλογή· πρέπει να επιβιώσει του άρθρου 9.
Όταν ο οφειλέτης είναι δημόσια αρχή
Το άρθρο 6 ρυθμίζει την περίπτωση αυτή χωριστά και αυστηρότερα. Ο πιστωτής δικαιούται νόμιμο τόκο υπερημερίας κατά την εκπνοή της προθεσμίας, πάλι χωρίς όχληση και με τους ίδιους δύο όρους. Κατά το άρθρο 6(3)(α) η προθεσμία πληρωμής δεν υπερβαίνει τις τριάντα ημερολογιακές ημέρες, υπολογιζόμενες από τα ίδια τέσσερα σημεία εκκίνησης, και κατά το άρθρο 6(3)(β) η ημερομηνία παραλαβής του τιμολογίου δεν αποτελεί αντικείμενο συμβατικής συμφωνίας μεταξύ των μερών.
Το άρθρο 6(4) επιτρέπει την παράταση των τριάντα ημερών σε εξήντα το πολύ ημερολογιακές ημέρες για καθορισμένες κατηγορίες, μεταξύ των οποίων η δημόσια αρχή που ασκεί οικονομική δραστηριότητα βιομηχανικής ή εμπορικής φύσης προσφέροντας αγαθά ή υπηρεσίες στην αγορά.
Τα σαράντα ευρώ που δεν ζητά κανείς
Το άρθρο 8(1) ορίζει ότι, εφόσον καθίσταται απαιτητός τόκος υπερημερίας κατά το άρθρο 5 ή το άρθρο 6, ο πιστωτής δικαιούται να λάβει από τον οφειλέτη το σταθερό ποσό των σαράντα ευρώ. Είναι απαιτητό χωρίς να απαιτείται όχληση και αποτελεί αποζημίωση για τα έξοδα είσπραξης. Αφορά την κάθε οφειλή και όχι το κάθε έτος, και σχεδόν ποτέ δεν ζητείται.
Το άρθρο 8(2) προσθέτει ότι ο πιστωτής δικαιούται, επιπλέον του ποσού αυτού, εύλογη αποζημίωση για οποιαδήποτε υπολειπόμενα έξοδα είσπραξης πάνω από αυτό. Εκεί στηρίζεται το κόστος της ανάθεσης της είσπραξης, και αξίζει να ποσοτικοποιείται στην επιστολή αντί να αφήνεται για αργότερα.
Όροι που δεν επιβιώνουν
Το άρθρο 9(1) ορίζει ότι συμβατικός όρος ή πρακτική που αφορά την ημερομηνία ή την προθεσμία πληρωμής, το επιτόκιο για την καθυστέρηση, ή την αποζημίωση για τα έξοδα είσπραξης, και έχει κατάφωρα καταχρηστικό χαρακτήρα για τον πιστωτή, είτε δεν έχει εκτελεστό χαρακτήρα είτε γεννά αξίωση αποζημίωσης. Συνεκτιμώνται όλες οι περιστάσεις, περιλαμβανομένης τυχόν κατάφωρης παρέκκλισης από τα συναλλακτικά ήθη αντίθετης προς την καλή πίστη, της φύσης του προϊόντος ή της υπηρεσίας, και του αν ο οφειλέτης διαθέτει αντικειμενικό λόγο απόκλισης.
Δύο κατηγορίες όρων τις κρίνει ο ίδιος ο νόμος. Το άρθρο 9(2): όρος ή πρακτική που αποκλείει τη χρέωση τόκου για την καθυστέρηση θεωρείται κατάφωρα καταχρηστικός. Το άρθρο 9(3): όρος ή πρακτική που αποκλείει την αποζημίωση για τα έξοδα είσπραξης κατά το άρθρο 8 θεωρείται κατάφωρα καταχρηστικός. Κανένα από τα δύο δεν χρειάζεται να αποδειχθεί κατά περίπτωση.
Δύο ακόμη διατάξεις
Το άρθρο 12 διατηρεί την παρακράτηση κυριότητας: ο πωλητής διατηρεί την κυριότητα των αγαθών μέχρι να εξοφληθεί πλήρως το τίμημα, εφόσον η ρήτρα παρακράτησης συμφωνήθηκε ρητά μεταξύ των μερών πριν από την παράδοση. Συμφωνημένη μετά, ή τυπωμένη στο τιμολόγιο που ακολούθησε τα αγαθά, δεν επιτελεί τον σκοπό της.
Το άρθρο 5Α δίνει στην Εποπτεύουσα Αρχή αρμοδιότητα να λαμβάνει γραπτά παράπονα για ισχυριζόμενες παραβάσεις στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, και το άρθρο 10 επιτρέπει σε οργανώσεις με έννομο συμφέρον εκπροσώπησης επιχειρήσεων να προσφύγουν στο δικαστήριο κατά κατάφωρα καταχρηστικών όρων. Κανένα από τα δύο δεν υποκαθιστά την αξίωση του ίδιου του πιστωτή, και κανένα δεν είναι λόγος αναμονής.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να ειδοποιήσω τον οφειλέτη πριν αρχίσει ο τόκος;
Όχι. Το άρθρο 5(1) δίνει στον πιστωτή τόκο υπερημερίας χωρίς να απαιτείται όχληση, εφόσον εκπλήρωσε τις δικές του υποχρεώσεις και τα χρήματα δεν έφθασαν εγκαίρως. Η υπενθύμιση είναι καλή πρακτική και μαρτυρία, όχι προϋπόθεση.
Η σύμβασή μας δεν λέει τίποτε για προθεσμία. Πότε καθυστερεί το τιμολόγιο;
Τριάντα ημερολογιακές ημέρες, κατά το άρθρο 5(3)(β), κατά κανόνα από την παραλαβή του τιμολογίου από τον οφειλέτη. Όταν η ημερομηνία παραλαβής δεν είναι βέβαιη, ή το τιμολόγιο έφθασε πριν από τα αγαθά ή τις υπηρεσίες, οι τριάντα ημέρες τρέχουν από την παραλαβή των αγαθών ή την παροχή των υπηρεσιών.
Ο πελάτης επιμένει σε προθεσμία ενενήντα ημερών. Επιτρέπεται;
Όχι εξ ορισμού. Το άρθρο 5(5) ορίζει ότι η συμβατική προθεσμία πληρωμής δεν πρέπει να υπερβαίνει τις εξήντα ημερολογιακές ημέρες, εκτός αν συμφωνήθηκε ρητά στο κείμενο της σύμβασης και δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική για τον πιστωτή κατά το άρθρο 9. Μακρά προθεσμία επιβαλλόμενη σε προμηθευτή χωρίς διαπραγματευτική δύναμη είναι ακριβώς η περίπτωση στην οποία στοχεύει η διάταξη.
Ποιο είναι το επιτόκιο;
Απλός τόκος με επιτόκιο ίσο προς το επιτόκιο αναφοράς συν οκτώ ποσοστιαίες μονάδες, όπως ορίζει το άρθρο 2, δημοσιευόμενο στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού. Κατά το άρθρο 5(2) το επιτόκιο αναφοράς είναι εκείνο που ίσχυε την 1η Ιανουαρίου για το πρώτο εξάμηνο και την 1η Ιουλίου για το δεύτερο.
Μπορώ να ζητήσω το κόστος της είσπραξης;
Ναι, και το πρώτο μέρος του είναι σταθερό. Το άρθρο 8(1) δίνει στον πιστωτή σαράντα ευρώ χωρίς όχληση, ως αποζημίωση για έξοδα είσπραξης, μόλις καταστεί απαιτητός ο τόκος. Το άρθρο 8(2) επιτρέπει εύλογη αποζημίωση για έξοδα πάνω από το ποσό αυτό. Συμβατικός όρος που αποκλείει οποιοδήποτε από τα δύο θεωρείται κατάφωρα καταχρηστικός κατά το άρθρο 9(3).
Οι όροι μας λένε ότι δεν οφείλεται τόκος σε καθυστερημένα τιμολόγια. Ισχύει;
Όχι. Το άρθρο 9(2) θεωρεί κατάφωρα καταχρηστικό τον συμβατικό όρο ή την πρακτική που αποκλείει τη χρέωση τόκου για την καθυστέρηση, και το άρθρο 9(1) καθιστά τον κατάφωρα καταχρηστικό όρο είτε μη εκτελεστό είτε λόγο αξίωσης αποζημίωσης. Είναι μία από τις λίγες ρήτρες που ο νόμος καταδικάζει χωρίς στάθμιση.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 22 Αυγούστου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Στείλτε μας τα έγγραφα και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο.