Η προσφυγή σε κυπριακό διαγωνισμό κοστίζει πλέον εγγύηση

Μέχρι τον Νοέμβριο του 2025 ο προσφέρων που θεωρούσε ότι μια κυπριακή δημόσια σύμβαση ανατέθηκε λανθασμένα μπορούσε να ζητήσει από την Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών να σταματήσει την ανάθεση χωρίς να διακινδυνεύσει τίποτε πέραν του τέλους καταχώρισης. Αυτό δεν ισχύει πλέον.

Δύο διαδρομές, και η επιλογή γίνεται στην αρχή

Το άρθρο 19(1) του περί των Διαδικασιών Προσφυγής στον Τομέα της Σύναψης των Δημοσίων Συμβάσεων Νόμου, Ν. 104(Ι)/2010, δίνει δικαίωμα προσφυγής στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών σε κάθε ενδιαφερόμενο που έχει ή είχε συμφέρον να του ανατεθεί συγκεκριμένη σύμβαση και υπέστη ή ενδέχεται να υποστεί ζημία από πράξη ή απόφαση της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα που προηγείται της σύναψης της σύμβασης και για την οποία εικάζεται ότι παραβιάζει διάταξη του ισχύοντος δικαίου.

Το άρθρο 19(2) διατηρεί την εναλλακτική: ο ενδιαφερόμενος μπορεί αντ' αυτού να ασκήσει προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος. Οι δύο είναι εναλλακτικές εξαρχής, και η επιλογή έχει συνέπειες για τον χρόνο, για την ανασταλτική προθεσμία και πλέον για την εγγύηση.

Οι προθεσμίες

Το άρθρο 21(1) ορίζει τον χρόνο προσφυγής στην Αναθεωρητική Αρχή:

• δεκαπέντε ημερολογιακές ημέρες από την επομένη της ημερομηνίας κατά την οποία απεστάλη η απόφαση στους ενδιαφερόμενους προσφέροντες ή υποψηφίους, εφόσον χρησιμοποιήθηκε τηλεομοιοτυπία ή ηλεκτρονικά μέσα
• εφόσον χρησιμοποιήθηκαν άλλα μέσα επικοινωνίας, είτε δεκαπέντε ημερολογιακές ημέρες από την επομένη της αποστολής, είτε δέκα ημερολογιακές ημέρες από την επομένη της παραλαβής

Το άρθρο 21(4) ρυθμίζει χωριστά το παράπονο που αφορά τον ίδιο τον διαγωνισμό και όχι την ανάθεση. Όπου η πράξη ή απόφαση περιέχεται στην προκήρυξη, στα έγγραφα του διαγωνισμού ή σε άλλο σχετικό έγγραφο και αναφέρεται σε τεχνικές, οικονομικές και χρηματοοικονομικές προδιαγραφές που δεν υπόκεινται σε ειδική κοινοποίηση, η προσφυγή ασκείται εντός δέκα ημερολογιακών ημερών από τη δημοσίευση. Ο προσφέρων που περιμένει την ανάθεση για να προσβάλει προδιαγραφή είναι εκπρόθεσμος ως προς τον λόγο αυτό.

Το άρθρο 21(2)(α) ορίζει ποιος παραμένει εντός. Ενδιαφερόμενοι προσφέροντες είναι όσοι δεν έχουν αποκλειστεί ακόμη οριστικά, και ο αποκλεισμός είναι οριστικός εφόσον κοινοποιήθηκε και κρίθηκε νόμιμος με απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου δυνάμει του Άρθρου 146, ή εφόσον παρήλθε άπρακτη η προθεσμία για τέτοια προσφυγή.

Το άρθρο 21(3) ορίζει τι πρέπει να φέρει η κοινοποίηση της αναθέτουσας αρχής: σύνοψη των σχετικών λόγων της απόφασης, και σαφή δήλωση της επακριβούς ανασταλτικής προθεσμίας που ισχύει με βάση το άρθρο 22. Κοινοποίηση που παραλείπει τη δήλωση αυτή είναι η ίδια λόγος κατά το άρθρο 27(β)(iv), αφού υπογραφεί η σύμβαση.

Η ανασταλτική προθεσμία

Το άρθρο 22(1) ορίζει ότι η προθεσμία άσκησης προσφυγής του άρθρου 21(1) και η προθεσμία των δύο εργάσιμων ημερών του άρθρου 24(1) κωλύουν τη σύναψη της σύμβασης. Το άρθρο 22(2) παρατείνει την περίοδο αυτή, σε περίπτωση άσκησης προσφυγής, μέχρι την ημερομηνία της απόφασης της Αναθεωρητικής Αρχής για έκδοση προσωρινών μέτρων. Το άρθρο 23 απαριθμεί τις παρεκκλίσεις.

Η εγγύηση, από τις 7 Νοεμβρίου 2025

Το άρθρο 24(1Α), που προστέθηκε με το άρθρο 3 του Ν. 189(Ι)/2025, λειτουργεί σε στάδια.

Η δήλωση. Ο προσφέρων που ζητεί προσωρινό μέτρο υποβάλλει, μαζί με το έντυπο της προσφυγής με το οποίο το ζητεί, υπεύθυνη δήλωση ότι θα καταβάλει προσωπική εγγυητική επιστολή αν το μέτρο ληφθεί. Η επιφύλαξη είναι κοφτή: αν δεν υποβληθεί η δήλωση, το αίτημα λήψης του προσωρινού μέτρου απορρίπτεται.

Η εγγύηση. Όπου η αναθέτουσα αρχή υποβάλλει ένσταση και η Αναθεωρητική Αρχή αποφασίσει παρά ταύτα τη λήψη προσωρινών μέτρων, καλεί τον προσφέροντα να υποβάλει, εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την έκδοση της απόφασης, προσωπική εγγύηση υπέρ της αναθέτουσας αρχής, ύψους ένα τοις εκατόν της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης, με μέγιστο ποσό τις €50.000. Όπου η εκτιμώμενη αξία δεν προσδιορίζεται, το ποσό είναι €10.000.

Η παράλειψη. Ο προσφέρων οφείλει να προσέλθει εντός πέντε εργάσιμων ημερών και να καταθέσει την εγγύηση σε έντυπο και μορφή που καθορίζει η Αναθεωρητική Αρχή. Αν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, το προσωρινό μέτρο ακυρώνεται, η αναθέτουσα αρχή δεν κωλύεται να προχωρήσει, και ο προσφέρων δεν υπόκειται σε οποιεσδήποτε άλλες συνέπειες.

Η κατάληξη. Σε περίπτωση επικύρωσης της πράξης ή απόφασης της αναθέτουσας αρχής, η προσωπική εγγύηση καθίσταται πληρωτέα. Αν δεν καταβληθεί σε πρώτη ζήτηση, αυτό συνιστά επαγγελματικό παράπτωμα από τον εκδότη της εγγύησης, ο οποίος στερείται της συμμετοχής του σε μελλοντικούς διαγωνισμούς δημοσίων συμβάσεων έως ότου συμμορφωθεί. Αν η Αναθεωρητική Αρχή ακυρώσει την πράξη ή απόφαση κατά το άρθρο 25, ή η προσφυγή αποσυρθεί, η εγγύηση επιστρέφεται εντός δέκα εργάσιμων ημερών από την έκδοση της απόφασης.

Δύο πράγματα προκύπτουν για όποιον συμβουλεύει προσφέροντα. Η έκθεση είναι πλέον υπολογίσιμη εξαρχής, που καθιστά την απόφαση για προσφυγή εμπορική και όχι διαδικαστικό αντανακλαστικό. Και η κύρωση για τη μη καταβολή πέφτει στην τράπεζα ή σε άλλον εκδότη και όχι μόνο στον προσφέροντα, γι' αυτό ο εκδότης θα θελήσει να καταλάβει την ουσία πριν υπογράψει.

Μετακινήθηκε και το κατώτατο όριο

Το άρθρο 2 του Ν. 189(Ι)/2025 αντικατέστησε, στην παράγραφο (δ) του άρθρου 3 του βασικού νόμου, τη φράση «των πεντακοσίων χιλιάδων ευρώ (€500.000)» με τη φράση «του ενός εκατομμυρίου ευρώ (€1.000.000)». Η παράγραφος αυτή είναι εκείνη που φέρνει στο πεδίο του αναθεωρητικού καθεστώτος τις δημόσιες συμβάσεις έργων του Μέρους V του Ν. 73(Ι)/2016, τις συμβάσεις έργων του Μέρους V του Ν. 140(Ι)/2016 και τις συμβάσεις παραχώρησης έργων και υπηρεσιών του Μέρους V του Ν. 11(Ι)/2017 με αναφορά σε εγχώριο ποσό και όχι σε ευρωπαϊκό κατώφλι. Οι συμβάσεις έργων στη ζώνη μεταξύ €500.000 και €1.000.000 βρίσκονται πλέον εκτός του.

Το χρονοδιάγραμμα μετά την καταχώριση

Το άρθρο 24(1) απαιτεί από την Αναθεωρητική Αρχή, εντός δύο εργάσιμων ημερών από την καταχώριση της προσφυγής, να την κοινοποιήσει στην αναθέτουσα αρχή και να ζητήσει από αυτήν (α) όπου ζητείται προσωρινό μέτρο, να παρουσιαστεί εντός δύο εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση για να εκθέσει τις απόψεις της για την αναστολή της διαδικασίας ανάθεσης, της εκτέλεσης της πράξης ή απόφασης, ή της υπογραφής της σύμβασης, με κλήση και του προσφέροντος ή αντιπροσώπου του· και (β) να υποβάλει γραπτή έκθεση, με όσα στοιχεία κρίνει αναγκαία, εντός δέκα εργάσιμων ημερών.

Το άρθρο 24(2) ορίζει πώς κρίνεται το προσωρινό μέτρο: η Αρχή συνυπολογίζει τις πιθανές συνέπειες για όλα τα συμφέροντα που ενδέχεται να ζημιωθούν και το δημόσιο συμφέρον, και δύναται να μην το χορηγήσει όπου κατά την κρίση της οι αρνητικές συνέπειες είναι περισσότερες από τα οφέλη. Η άρνηση δεν θίγει τις λοιπές αξιώσεις του προσφεύγοντος.

Το άρθρο 24(3) απαιτεί την απόφαση για τα προσωρινά μέτρα εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση της προσφυγής στην αναθέτουσα αρχή. Το άρθρο 24(4) απαιτεί σύντομη ημερομηνία εξέτασης. Το άρθρο 25(1) απαιτεί την απόφαση επί της προσφυγής το ταχύτερο δυνατόν και το αργότερο εντός σαράντα πέντε ημερολογιακών ημερών από την ολοκλήρωση της ακρόασης.

Τι μπορεί να αποφασίσει η Αρχή

Το άρθρο 25(2) δίνει τρεις καταλήξεις: επικύρωση της πράξης ή απόφασης· ακύρωσή της, αν παραβιάζει διάταξη του ισχύοντος δικαίου· ή ακύρωση ή διαταγή τροποποίησης όρου που περιέχεται στην προκήρυξη, στα έγγραφα του διαγωνισμού ή σε άλλο σχετικό έγγραφο και αναφέρεται σε τεχνικές, οικονομικές και χρηματοοικονομικές προδιαγραφές, πριν από την υποβολή των αιτήσεων συμμετοχής ή των προσφορών.

Το άρθρο 25(3) είναι το όριο που καθιστά τον χρόνο κρίσιμο. Εκτός όπου εφαρμόζεται το άρθρο 27, αν η Αρχή ακυρώσει πράξη ή απόφαση μετά τη σύναψη της σύμβασης, η σύμβαση δεν επηρεάζεται.

Μετά τη σύμβαση: το ανενεργό

Το άρθρο 26(1) απαιτεί η προσφυγή με αίτημα την κήρυξη συναφθείσας σύμβασης ως ανενεργού, για κάποιον από τους λόγους του άρθρου 27, να ασκηθεί πριν από την πάροδο τριάντα ημερολογιακών ημερών από την επομένη της ημέρας κατά την οποία η αναθέτουσα αρχή δημοσίευσε γνωστοποίηση συναφθείσας σύμβασης με αιτιολόγηση της ανάθεσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, ή ενημέρωσε τους ενδιαφερόμενους προσφέροντες για τη σύναψη με συνοπτική έκθεση των συναφών λόγων. Το άρθρο 26(2) εφαρμόζεται όπου δεν ισχύει το εδάφιο (1): η προσφυγή ασκείται τότε πριν από την πάροδο έξι μηνών από την επομένη της σύναψης.

Το άρθρο 27 θέτει τους λόγους. Η Αρχή κηρύσσει τη σύμβαση ανενεργό αν διαπιστώσει ότι:

• (α) ανατέθηκε χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή για τις συμβάσεις της παραγράφου (δ) του άρθρου 3 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, χωρίς αυτό να επιτρέπεται· ή
• (β) συνήφθη ενόσω εκκρεμούσε προσφυγή κατά το άρθρο 19 και προτού παρέλθουν τα περιθώρια του άρθρου 24 για την απόφαση επί των προσωρινών μέτρων· ή ενόσω ίσχυαν προσωρινά μέτρα· ή κατά παράβαση του άρθρου 22· ή χωρίς ή πριν ενημερωθούν οι ενδιαφερόμενοι προσφέροντες κατά το άρθρο 21(3)(α)

Για τους λόγους του άρθρου 27(β) υπάρχει διπλή προϋπόθεση: η παράβαση πρέπει να επηρέασε τις πιθανότητες του προσφεύγοντος να του ανατεθεί η σύμβαση, και να συνδυάζεται με παράβαση της περί σύναψης δημοσίων συμβάσεων νομοθεσίας.

Το άρθρο 28(1) επιτρέπει στην Αρχή να μην κηρύξει τη σύμβαση ανενεργό όπου επιτακτικοί λόγοι γενικού συμφέροντος επιβάλλουν τη διατήρηση των αποτελεσμάτων της. Οι επιφυλάξεις μετρούν περισσότερο από τον κανόνα. Τα οικονομικά συμφέροντα που συνδέονται άμεσα με τη σύμβαση δεν συνιστούν επιτακτικό λόγο, και το άρθρο τα κατονομάζει: τα έξοδα λόγω καθυστέρησης στην εκτέλεση, τα έξοδα νέας διαγωνιστικής διαδικασίας, τα έξοδα αλλαγής του οικονομικού φορέα και τα έξοδα των νομικών υποχρεώσεων λόγω του ανενεργού. Θεωρούνται επιτακτικός λόγος μόνο εφόσον, σε εξαιρετικές περιστάσεις, το ανενεργό θα οδηγούσε σε δυσανάλογες συνέπειες. Κατά το άρθρο 28(2) κάθε τέτοια απόφαση κοινοποιείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της Αρμόδιας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων.

Το άρθρο 29(1) δίνει στην αναθέτουσα αρχή ασφαλές λιμάνι έναντι του λόγου του άρθρου 27(α): πρέπει να αποδείξει ότι η ανάθεση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση ήταν επιτρεπτή, να έχει δημοσιεύσει στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκήρυξη της πρόθεσής της με τα πέντε στοιχεία που απαριθμεί το άρθρο, περιλαμβανομένης της αιτιολόγησης, και να μην έχει συνάψει τη σύμβαση πριν από τη λήξη προθεσμίας δέκα ημερολογιακών ημερών από την επομένη της δημοσίευσης.

Το άρθρο 30 ρυθμίζει τις συνέπειες. Το ανενεργό δυνατό να έχει αναδρομική ισχύ. Όπου η Αρχή αποφασίσει τη μη αναδρομική ισχύ, το ανενεργό περιορίζεται σε ακύρωση των υποχρεώσεων που δεν έχουν εκπληρωθεί κατά την ημερομηνία της απόφασης.

Το άρθρο 31(1) υποχρεώνει την Αρχή, όπου κρίνει ότι σύμβαση συνήφθη παράνομα για λόγο του άρθρου 27, ανεξαρτήτως του αν την κηρύξει ανενεργό, να επιβάλει διοικητικό πρόστιμο πληρωτέο από την αναθέτουσα αρχή, σύντμηση της διάρκειας της σύμβασης, ή συνδυασμό τους. Κατά το άρθρο 31(2) συνυπολογίζει τη σοβαρότητα της παράβασης, τη συμπεριφορά της αναθέτουσας αρχής και τον βαθμό στον οποίο η σύμβαση παραμένει σε ισχύ, και λαμβάνει υπόψη ότι οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Το πρόστιμο καταβάλλεται εντός εξήντα ημερών στον Λογαριασμό του Πάγιου Ταμείου, και κατά το άρθρο 31(4) εισπράττεται ως αστικό χρέος οφειλόμενο προς τη Δημοκρατία αν δεν καταβληθεί.

Τέλος, έξοδα και η συνοπτική απόρριψη

Το άρθρο 20(2) απαιτεί η προσφυγή να υποβάλλεται στο έντυπο που καθορίζει η Αρχή, με τέλος που καθορίζει ο Υπουργός Οικονομικών μετά από εισήγηση της Αρχής και δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα. Σε ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης, σε ανάκλησή της από την αναθέτουσα αρχή με αποτέλεσμα την απόρριψη της προσφυγής, ή σε απόσυρση ή απόρριψη για λόγο του άρθρου 27(β), η Αρχή δύναται κατά την κρίση της να αποφασίσει την επιστροφή ολόκληρου ή μέρους του τέλους.

Το άρθρο 20(3) καθιστά κάθε μέρος υπεύθυνο για τα έξοδά του. Το άρθρο 20(4) επιτρέπει στην Αρχή να επιβάλει τα έξοδα της διαδικασίας στον ενδιαφερόμενο του οποίου η προσφυγή απορρίφθηκε δυνάμει του άρθρου 20(5) ή επικυρώθηκε η πράξη κατά το άρθρο 25(2)(α). Το άρθρο 20(5) επιτρέπει στην Αρχή να εξετάζει συνοπτικά και να απορρίπτει προσφυγή που κρίνει αβάσιμη, χωρίς να καλείται ενώπιόν της ο ενδιαφερόμενος ή η αναθέτουσα αρχή.

Πού πηγαίνει το κάθε επόμενο βήμα

Το άρθρο 32 ορίζει ότι κάθε απόφαση, πράξη ή παράλειψη της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών υπόκειται σε προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος.

Το άρθρο 33 είναι η διαδρομή των αποζημιώσεων, και είναι άλλο δικαστήριο. Η ακύρωση από την Αναθεωρητική Αρχή της πράξης ή απόφασης δημιουργεί δικαίωμα στον ενδιαφερόμενο, σε περίπτωση που έχει υποστεί ζημιά, να αξιώσει αποζημίωση από την αναθέτουσα αρχή με αγωγή στο Δικαστήριο, και το άρθρο 2 ορίζει ως Δικαστήριο το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας. Πρώτα η ακύρωση, μετά οι αποζημιώσεις, και με αγωγή αντί για διοικητική διαδικασία.

Τι κρίνεται πριν από την καταχώριση

• Ποια διαδρομή: η Αναθεωρητική Αρχή κατά το άρθρο 19(1) ή το Διοικητικό Δικαστήριο κατά το άρθρο 19(2)
• Ποιο ρολόι: δεκαπέντε ή δέκα ημέρες κατά το άρθρο 21(1), ή δέκα ημέρες από τη δημοσίευση κατά το άρθρο 21(4) αν το παράπονο αφορά προδιαγραφή
• Αν το προσωρινό μέτρο αξίζει το ένα τοις εκατόν της αξίας της σύμβασης, με ανώτατο όριο τις €50.000, και ποιος θα εκδώσει την εγγύηση
• Αν η σύμβαση έχει ήδη υπογραφεί, αφού το άρθρο 25(3) την αφήνει να ισχύει εκτός αν στοιχειοθετείται λόγος του άρθρου 27
• Αν η ζημιά, σε περίπτωση ακύρωσης, αξίζει χωριστή αγωγή στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

• Ο περί των Διαδικασιών Προσφυγής στον Τομέα της Σύναψης των Δημοσίων Συμβάσεων Νόμος του 2010, 104(Ι)/2010, ενοποιημένο κείμενο, cylaw.org
• Ο περί των Διαδικασιών Προσφυγής στον Τομέα της Σύναψης των Δημοσίων Συμβάσεων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2025, 189(Ι)/2025, Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι) Αρ. 5060, 7.11.2025, cylaw.org

Η αγγλική έκδοση βρίσκεται στη σελίδα A Cyprus tender challenge now costs a guarantee.

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.

Κλείτος Πλατής

Δικηγόρος, Συνέταιρος

Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 23 Αυγούστου 2026

Περισσότερα για αυτό: Πριν υπογράψετε οικοδομική σύμβαση: οι δέκα όροι, Η δομή των κατασκευαστικών συμβάσεων: ποιος ενάγεται για τι, Τα πρόσωπα του κατασκευαστικού έργου και τα δύο καπέλα του μηχανικού.