ΆρθραΑκίνητα

Δρόμος της κοινότητας μέσα στο κτήμα σας: μπορεί να αφαιρεθεί;

Με λίγα λόγια

Ναι. Κοινοτικό Συμβούλιο που μετέτρεψε μονοπάτι σε δρόμο πάνω σε 50 τ.μ. ιδιωτικού κτήματος, χωρίς συγκατάθεση και με απαλλοτρίωση που ατόνησε, διατάχθηκε να τον άρει.

Κλείτος Πλατής, δικηγόρος

Το πρώτο σας μήνυμα δεν κοστίζει τίποτα: εντός μίας εργάσιμης ημέρας σας λέμε αν μπορούμε να βοηθήσουμε και πόσο θα κοστίσει.

klitos@kleanthousplatis.com

Μια ιδιοκτήτρια που ζει στον Καναδά από το 1966 είχε κτήμα με κατοικία στον Πρόδρομο της επαρχίας Λεμεσού. Το 1992 συνεργείο διαπλάτυνε το χωμάτινο μονοπάτι δίπλα του, χάλασε τη βεράντα της και ξερίζωσε τρεις μηλιές, μια κερασιά και την κληματαριά της βεράντας. Το 2001 το μονοπάτι επιχωματώθηκε και στρώθηκε με μπετόν, και έγινε δρόμος. Σήμερα ο δρόμος καλύπτει 50 τετραγωνικά μέτρα του εγγεγραμμένου κτήματός της.

Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού διέταξε το Κοινοτικό Συμβούλιο να άρει την επέμβαση και να μην επεμβαίνει ξανά στο κτήμα. Στις 16 Νοεμβρίου 2026 το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την έφεση του Συμβουλίου στην Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου ν. Λεωνίδου, με €2.400 έξοδα πλέον ΦΠΑ εναντίον του.

Γιατί έχασε το Συμβούλιο

Ο δρόμος ήταν του Συμβουλίου, και το Συμβούλιο δεν είχε δικαίωμα να τον περάσει από το κτήμα της. Το Συμβούλιο υποστήριξε ότι το συνεργείο ήταν της Επαρχιακής Διοίκησης Λεμεσού και όχι δικό του.

Λειτουργός της Επαρχιακής Διοίκησης κατέθεσε ότι ο δρόμος υπάγεται στην αρμοδιότητα του Κοινοτικού Συμβουλίου. Εξήγησε ότι ο Έπαρχος στέλνει συνεργείο μόνο μετά από παράκληση του Συμβουλίου και για λογαριασμό του, και μόνο αφού το Συμβούλιο εξασφαλίσει τη γραπτή συγκατάθεση των επηρεαζόμενων ιδιοκτητών ή υπάρχει διαδικασία απαλλοτρίωσης. Τα πρακτικά του ίδιου του Συμβουλίου, του Μαρτίου και του Σεπτεμβρίου 1994, έδειχναν ότι ο δρόμος είχε ήδη ανοίξει και ότι γραπτή συγκατάθεση των ιδιοκτητών δεν είχε εξασφαλιστεί.

Η απαλλοτρίωση ήρθε εκ των υστέρων και ατόνησε. Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης με αριθμό 1377/95 δημοσιεύθηκε στις 13 Οκτωβρίου 1995, με απαλλοτριούσα αρχή το Συμβούλιο. Το Κτηματολόγιο διαπίστωσε αργότερα ότι η απαλλοτρίωση εφαρμόστηκε επιτόπου, αλλά ατόνησε. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι η διαδικασία ξεκίνησε εκ των υστέρων, για να νομιμοποιήσει την επέμβαση, και το Ανώτατο συμφώνησε.

Απαλλοτρίωση που ξεκινά για να καλύψει δρόμο ήδη κατασκευασμένο και μετά εγκαταλείπεται αφήνει τον τίτλο του ιδιοκτήτη ανέπαφο και τον δρόμο παράνομη επέμβαση.

Η μαρτυρία που έκρινε την υπόθεση

Χωρομετρικό σχέδιο του Κτηματολογίου του 1993 αποτύπωνε τα 50 τετραγωνικά μέτρα. Υπάλληλος του Κτηματολογίου εξήγησε το σχέδιο και βεβαίωσε ότι συμφωνεί με τη δική του χωρομέτρηση του 2013, ενώ επιστολή του Κτηματολογίου κατέγραφε την επέμβαση.

Η ίδια η ιδιοκτήτρια δεν μπορούσε να διαφωτίσει το Δικαστήριο για ορισμένα γεγονότα, αφού ερχόταν στην Κύπρο μόνο κάποια καλοκαίρια, και πολλά από όσα γνώριζε τα είχε μάθει από τρίτους. Το Δικαστήριο δεν στηρίχθηκε μόνο σε εκείνη. Ο εξάδελφός της είδε το τρακτέρ να χαλά τη βεράντα το 1992 και άκουσε από το συνεργείο ότι ήταν από την Επαρχιακή Διοίκηση, με εντολή να ανοίξει δρόμο. Άλλος μάρτυρας θυμήθηκε τον τότε κοινοτάρχη να λέει ότι ζήτησαν να γίνει δρόμος, όχι να χαλάσουν σπίτια.

Ο γραμματέας του Συμβουλίου, στη θέση από το 1991, είπε ότι δεν γνώριζε πότε και από ποιον κατασκευάστηκε ο δρόμος και ότι το Συμβούλιο έμαθε για το παράπονο μόλις του επιδόθηκε η αγωγή το 2009. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αντιμετώπισε τη μαρτυρία του με επιφύλαξη, και το Ανώτατο έκρινε ότι εύλογα το έπραξε.

Οι ενστάσεις του Συμβουλίου που απορρίφθηκαν

Η παράνομη επέμβαση είναι συνεχές αδίκημα, οπότε οι ημερομηνίες δεν ήταν καθοριστικές. Με αναφορά στην Κοινοτικό Συμβούλιο Παλαιόμυλου ν. Κτωρίδη (2007), το Δικαστήριο έκρινε ότι η ακριβής ημερομηνία των εργασιών είχε μικρή σημασία, αφού στο τέλος ζητήθηκαν μόνο τα δύο διατάγματα. Η ιδιοκτήτρια είχε αποσύρει κατά την ακρόαση τις αξιώσεις της για αποζημιώσεις.

Ο αριθμός τεμαχίου δεν ανέτρεψε την αξίωση. Η αγωγή ανέφερε το τεμάχιο 726, ενώ στο Κτηματολόγιο σήμερα φέρει τον αριθμό 226. Ο ίδιος ο εκτιμητής του Συμβουλίου επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για το ίδιο κτήμα, που αριθμήθηκε εκ νέου σε νέα χωρομέτρηση, και το Ανώτατο έκρινε ότι το τεμάχιο θεωρείται ότι φέρει τον αριθμό 226.

Δεν χρειαζόταν προθεσμία συμμόρφωσης. Το Συμβούλιο υποστήριξε ότι τα διατάγματα ήταν ελαττωματικά επειδή δεν όριζαν χρόνο συμμόρφωσης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο χρόνος συμμόρφωσης είναι ζήτημα εκτέλεσης και ότι η υποχρέωση μη επέμβασης ισχύει αμέσως και είναι συνεχής.

Τι σημαίνει στην πράξη

Αν δρόμος, πεζοδρόμιο ή τοίχος τοπικής αρχής βρίσκεται στο εγγεγραμμένο κτήμα σας χωρίς απαλλοτρίωση ή συγκατάθεσή σας, μπορείτε να ζητήσετε την αφαίρεσή του. Το άρθρο 43 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, ορίζει την παράνομη επέμβαση ως παράνομη είσοδο, ζημιά ή παρέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία. Μόλις ο ιδιοκτήτης αποδείξει την παρέμβαση, ο εναγόμενος πρέπει να αποδείξει ότι ήταν νόμιμη.

Αυτό αφορά κυρίως ιδιοκτήτες που ζουν στο εξωτερικό ή κληρονόμησαν κτήμα στο χωριό και σπάνια το βλέπουν. Τρία βήματα προηγούνται:

  • πάρτε από το Κτηματολόγιο το τρέχον χωρομετρικό σχέδιο και τον τίτλο, και ζητήστε επιτόπιο έλεγχο των συνόρων·
  • βρείτε αν δημοσιεύθηκε ποτέ γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης για το τεμάχιο και αν ολοκληρώθηκε, ανακλήθηκε ή ατόνησε·
  • διαμαρτυρηθείτε γραπτώς στο Συμβούλιο και στην Επαρχιακή Διοίκηση, και κρατήστε αντίγραφα.

Η παγίδα είναι να θεωρήσετε ότι ένας παλιός δρόμος έγινε δημόσιος με τον χρόνο. Εδώ τριάντα χρόνια δεν μετέτρεψαν την επέμβαση σε δημόσιο δρόμο, και η προσπάθεια νομιμοποίησης με απαλλοτρίωση απέτυχε επειδή η διαδικασία ατόνησε. Όπου η απαλλοτρίωση ολοκληρώνεται, η θέση διαφέρει: η αξίωση του ιδιοκτήτη είναι τότε για αποζημίωση και όχι για αφαίρεση.

Αποφασίστε νωρίς αν θέλετε πίσω τη γη ή χρήματα γι’ αυτήν. Η ιδιοκτήτρια εδώ επιδίωξε μόνο τα διατάγματα. Όποιος θέλει αποζημίωση για τα δέντρα, τη βεράντα ή τη στέρηση χρήσης πρέπει να τη δικογραφήσει και να την αποδείξει.

Οι δικηγόροι ακινήτων του γραφείου χειρίζονται διαφορές συνόρων και επεμβάσεων με τοπικές αρχές, και η δικαστηριακή εκπροσώπηση αναλαμβάνει την αγωγή για διάταγμα όταν μια επιστολή δεν αρκεί.

Δρόμος σε ιδιωτικό κτήμα χωρίς απαλλοτρίωση είναι παράνομη επέμβαση, και τα χρόνια που περνούν δεν το αλλάζουν.

Ερωτήσεις που μας γίνονται

Μπορεί Κοινοτικό Συμβούλιο να κατασκευάσει δρόμο σε ιδιωτικό κτήμα χωρίς συγκατάθεση;

Όχι νόμιμα, εκτός αν το κτήμα έχει απαλλοτριωθεί ή ο ιδιοκτήτης συναίνεσε. Στην Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου ν. Λεωνίδου (16 Νοεμβρίου 2026) το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε διατάγματα που υποχρεώνουν το Συμβούλιο να άρει δρόμο ο οποίος καλύπτει 50 τετραγωνικά μέτρα εγγεγραμμένου τεμαχίου. Η απαλλοτρίωση που είχε ξεκινήσει το 1995 ατόνησε, και τα πρακτικά του ίδιου του Συμβουλίου έδειχναν ότι ποτέ δεν εξασφάλισε τη γραπτή συγκατάθεση των ιδιοκτητών.

Είναι αργά να κινηθώ αν ο δρόμος έγινε πριν από δεκαετίες;

Όχι για διάταγμα. Το Ανώτατο Δικαστήριο υπενθύμισε ότι η παράνομη επέμβαση σε ακίνητο είναι συνεχές αστικό αδίκημα, οπότε η ακριβής ημερομηνία των εργασιών είχε μικρή σημασία, αφού η ιδιοκτήτρια ζήτησε μόνο διατάγματα άρσης της επέμβασης και απαγόρευσης νέας. Οι εργασίες έγιναν το 1992 και το 2001 και η αγωγή επιδόθηκε το 2009.

Ποιος αποδεικνύει τι σε αγωγή για παράνομη επέμβαση;

Ο ιδιοκτήτης αποδεικνύει την ιδιοκτησία και την είσοδο ή την παρέμβαση. Κατά το άρθρο 43(2) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, ο εναγόμενος φέρει στη συνέχεια το βάρος να αποδείξει ότι η πράξη του δεν ήταν παράνομη. Χωρομετρικό σχέδιο του Κτηματολογίου που αποτυπώνει την επέμβαση είναι ισχυρή μαρτυρία υπέρ του ιδιοκτήτη.

Πηγές

Κλείτος Πλατής

Κλείτος Πλατής

Δικηγόρος, Συνέταιρος

Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Κύπρος
Δημοσιεύθηκε 19 Νοεμβρίου 2026

Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;

Το πρώτο σας μήνυμα δεν κοστίζει τίποτα: εντός μίας εργάσιμης ημέρας σας λέμε αν μπορούμε να βοηθήσουμε και πόσο θα κοστίσει.

Γράψτε στον Κλείτο Πλατή
WhatsAppΦόρμα ερωτήματος

klitos@kleanthousplatis.com

Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε. Εγγεγραμμένη δικηγορική εταιρεία Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος HE 441973

Περαιτέρω ανάγνωση

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com.

Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email

Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς

Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.

Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.

Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.

Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.