Όχι. Και όταν η άδεια χρήσης έχει λήξει, ο ιδιοκτήτης πρέπει να ανακτήσει το υποστατικό μέσω δικαστηρίου. Η προσεκτική αυτοδικία γλίτωσε μόνο τις τιμωρητικές αποζημιώσεις.
Το πρώτο σας μήνυμα δεν κοστίζει τίποτα: εντός μίας εργάσιμης ημέρας σας λέμε αν μπορούμε να βοηθήσουμε και πόσο θα κοστίσει.
klitos@kleanthousplatis.com
Μοναστήρι κοντά στην Τάλα της Πάφου είχε περίπτερο και καφετέρια στον χώρο στάθμευσής του. Από το 2001 παραχωρούσε τη λειτουργία τους σε ένα ζευγάρι με σειρά γραπτών συμφωνιών άδειας χρήσης, η καθεμιά για ορισμένη περίοδο και έναντι μηνιαίου τιμήματος, αρχικά στον σύζυγο και ύστερα στη σύζυγο. Η τελευταία συμφωνία κάλυπτε το διάστημα από 1 Ιανουαρίου ως 31 Δεκεμβρίου 2010.
Τον Σεπτέμβριο του 2010 η Μονή έγραψε ότι η άδεια θα τερματιζόταν με τη λήξη της και ότι θα ζητούσε προσφορές. Στα τέλη Δεκεμβρίου έγραψε ξανά: η χρήση είχε κατακυρωθεί σε άλλο πρόσωπο, και τα κλειδιά έπρεπε να παραδοθούν στις 31 Δεκεμβρίου. Η επιχειρηματίας αρνήθηκε και παρέμεινε.
Στις 2 Νοεμβρίου 2026 το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η Μονή έπρεπε να ανακτήσει το υποστατικό μέσω του δικαστηρίου, παρότι η επιχειρηματίας δεν είχε δικαίωμα να βρίσκεται εκεί. Απέρριψε όμως την έφεσή της για τιμωρητικές αποζημιώσεις, με έξοδα €3.900 πλέον ΦΠΑ εναντίον της.
Τι έκανε ο ιδιοκτήτης
Η Μονή έκοψε πρώτα το νερό και το ρεύμα, και αργότερα άλλαξε τις κλειδαριές. Την 1η Ιανουαρίου 2011 διέκοψε την παροχή και πήρε τα τραπέζια που ήταν έξω. Η επιχειρηματίας έφερε ηλεκτρογεννήτρια, που λειτούργησε μόνο για λίγες ώρες.
Στις 5 Ιανουαρίου 2011 η Μονή καταχώρισε αγωγή για δήλωση ότι δεν είχε δικαίωμα κατοχής της καφετέριας, και εξασφάλισε μονομερώς προσωρινό διάταγμα. Μετά από ακρόαση το διάταγμα ακυρώθηκε, και εκείνη παρέμεινε στο υποστατικό. Αργότερα, ενώ η αγωγή εκκρεμούσε ακόμη, άνθρωποι της Μονής μπήκαν με κλειδαρά, τοποθέτησαν νέες κλειδαριές και μετέφεραν τα πράγματά της σε χώρο της Μονής. Τα κατέγραψαν παρουσία του κοινοτάρχη και κοινοτικού συμβούλου, και της έγραψαν να τα παραλάβει. Δεν τα παρέλαβε.
Η άδεια είχε λήξει
Άδεια χρήσης ορισμένης διάρκειας λήγει την ημερομηνία της, και η προφορική υπόσχεση ανανέωσης δεν την κράτησε ζωντανή. Η επιχειρηματίας υποστήριξε ότι προφορικές συμφωνίες και διαβεβαιώσεις της έδιναν δικαίωμα συνεχούς ανανέωσης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο το απέρριψε.
Έκρινε ότι, αφού η Μονή είχε καταστήσει σαφές γραπτώς ότι η άδεια θα τερματιζόταν στις 31 Δεκεμβρίου 2010, έληξε εκείνη την ημέρα, και η συνέχιση της κατοχής ήταν παράνομη επέμβαση. Εξέδωσε τις δηλωτικές αποφάσεις που ζήτησε η Μονή.
Ο ιδιοκτήτης χρειαζόταν και πάλι το δικαστήριο
Η απώλεια του δικαιώματος παραμονής δεν επιτρέπει στον ιδιοκτήτη να ανακτήσει την κατοχή με τη βία. Το Ανώτατο Δικαστήριο στηρίχθηκε σε δύο προηγούμενες αποφάσεις. Στην Kennedy Hotels Ltd v Indjirdjian (1992) ιδιοκτήτης που βιαζόταν να αναπτύξει το ακίνητο κατεδάφισε μέρος της σκάλας και της στέγης διαμερίσματος για να διώξει κάτοχο που είχε χάσει το δικαίωμα παραμονής. Στην Thanos Hotels Ltd ν. Ιωακείμ (2004) ξενοδοχείο χρησιμοποίησε εταιρεία ασφαλείας για να απομακρύνει εκπαιδευτή καταδύσεων του οποίου η άδεια χρήσης υποστατικού στην παραλία είχε εκπνεύσει.
Και στις δύο υποθέσεις κρίθηκε ότι ο κάτοχος διατηρεί κατάλοιπα δικαιώματος τέτοια που απαιτούν δικαστικό διάταγμα για την έξωσή του. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το ίδιο ίσχυε και εδώ: η Μονή έπρεπε να διεκδικήσει την έξωση δικαστικά, πολύ περισσότερο αφού η δική της αγωγή εκκρεμούσε ήδη.
Γιατί δεν δόθηκαν τιμωρητικές αποζημιώσεις
Οι τιμωρητικές αποζημιώσεις τιμωρούν συμπεριφορά με έντονα στοιχεία αλαζονείας, θρασύτητας ή αθέμιτου κινήτρου, και εδώ δεν υπήρχε τέτοια. Η έφεση αφορούσε μόνο το αν έπρεπε να επιδικαστούν.
Το Δικαστήριο σύγκρινε τις δύο προηγούμενες υποθέσεις. Στην Kennedy Hotels ο ιδιοκτήτης κατέστρεψε μέρος του κτιρίου και πράγματα του κατόχου για να κερδίσει χρόνο, και οι παραδειγματικές αποζημιώσεις επικυρώθηκαν. Στην Thanos Hotels τα πράγματα μεταφέρθηκαν με προσοχή σε αποθήκη, και δεν επιδικάστηκαν. Εδώ τα αντικείμενα μετακινήθηκαν προσεκτικά ώστε να μην καταστραφεί τίποτα, φυλάχθηκαν στη Μονή και καταγράφηκαν μπροστά σε μάρτυρες, και η επιχειρηματίας ειδοποιήθηκε πού να τα παραλάβει. Το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε σταθμίσει και την επιμονή της να μείνει μετά τη λήξη της άδειας. Η άρνηση τιμωρητικών αποζημιώσεων δεν απέκλινε από τη συνήθη πρακτική.
Ιδιοκτήτης που αλλάζει τις κλειδαριές παίρνει τον νόμο στα χέρια του, και η προσοχή που δείχνει κρίνει μόνο πόσο θα του κοστίσει.
Τι σημαίνει στην πράξη
Για τον ιδιοκτήτη που παραχωρεί καφετέρια, περίπτερο, κατάστημα ή μονάδα στην παραλία με άδεια χρήσης, ο ασφαλής δρόμος είναι το δικαστικό διάταγμα. Τέτοιες άδειες δίνουν συχνά ξενοδοχεία, δήμοι, εκκλησίες και εμπορικά κέντρα. Πριν λήξει η περίοδος:
- δώστε έγκαιρα γραπτή ειδοποίηση μη ανανέωσης, όπως έκανε η Μονή περισσότερο από τρεις μήνες νωρίτερα·
- αν ο επιχειρηματίας αρνηθεί να φύγει, καταχωρίστε αμέσως διαδικασία για ανάκτηση κατοχής, και ζητήστε προσωρινό διάταγμα όπου τα γεγονότα το δικαιολογούν·
- μην κόβετε παροχές, μην απομακρύνετε εξοπλισμό και μην αλλάζετε κλειδαριές όσο περιμένετε.
Αν κάποτε χρειαστεί να μετακινηθούν πράγματα, καταγράψτε τα μπροστά σε ανεξάρτητους μάρτυρες, φυλάξτε τα με ασφάλεια και καλέστε γραπτώς τον ιδιοκτήτη τους να τα παραλάβει. Αυτό γλίτωσε τη Μονή από τιμωρητικές αποζημιώσεις, αλλά το Δικαστήριο είπε και πάλι ότι ενήργησε λανθασμένα.
Για τον επιχειρηματία, μια σειρά συμφωνιών ορισμένης διάρκειας δεν δημιουργεί δικαίωμα ανανέωσης. Οι προφορικές διαβεβαιώσεις σπάνια στέκουν απέναντι σε γραπτούς όρους. Αν θέλετε ασφάλεια, διαπραγματευτείτε δικαίωμα ανανέωσης μέσα στην ίδια τη συμφωνία. Κι αν ο ιδιοκτήτης σάς κλειδώσει έξω, κινηθείτε την ίδια μέρα, με φωτογραφίες, μηνύματα και μάρτυρες, όπως εξηγεί το άρθρο μας για τα δικαιώματα του ενοικιαστή όταν ο ιδιοκτήτης ζητά να φύγετε.
Η ομάδα ακινήτων ετοιμάζει και ελέγχει συμφωνίες άδειας χρήσης και μίσθωσης για ιδιοκτήτες και επιχειρηματίες, και η δικαστηριακή μας ομάδα αναλαμβάνει όταν η κατοχή πρέπει να κριθεί στο δικαστήριο.
Ακόμη και κάτοχος χωρίς δικαίωμα παραμονής απομακρύνεται με δικαστικό διάταγμα, όχι με κλειδαρά.
Ερωτήσεις που μας γίνονται
Η άδεια χρήσης της καφετέριας μου έληξε. Μπορεί ο ιδιοκτήτης απλώς να πάρει πίσω το υποστατικό;
Το Ανώτατο Δικαστήριο απάντησε αρνητικά στις 2 Νοεμβρίου 2026 στην Χαραλάμπους ν. Ιεράς Μονής Αγίου Νεοφύτου. Με τη λήξη της άδειας η συνέχιση της κατοχής ήταν παράνομη επέμβαση, όμως ο ιδιοκτήτης έπρεπε και πάλι να διεκδικήσει την έξωση δικαστικά αντί να αναλάβει μόνος του την κατοχή. Τον ίδιο κανόνα εφάρμοσαν προηγούμενες αποφάσεις σε ενοικιαστή και σε κάτοχο με άδεια χρήσης που είχαν χάσει το δικαίωμα παραμονής.
Δίνει η προφορική υπόσχεση ανανέωσης δικαίωμα παραμονής;
Όχι σε αυτή την υπόθεση. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό της επιχειρηματία ότι προφορικές συμφωνίες και διαβεβαιώσεις της έδιναν δικαίωμα συνεχούς ανανέωσης, απέναντι σε σειρά γραπτών συμφωνιών ορισμένης διάρκειας. Η άδεια έληξε την ημερομηνία που όριζε η τελευταία συμφωνία, μετά από γραπτή ειδοποίηση ότι δεν θα ανανεωθεί.
Αν ο ιδιοκτήτης ανακτήσει το υποστατικό χωρίς διάταγμα, θα πληρώσει τιμωρητικές αποζημιώσεις;
Εξαρτάται από τον τρόπο. Τιμωρητικές αποζημιώσεις επιδικάζονται όταν η συμπεριφορά έχει έντονα στοιχεία αλαζονείας, θρασύτητας ή αθέμιτου κινήτρου, ή τείνει να ταπεινώσει. Εδώ ο ιδιοκτήτης μετέφερε τα αντικείμενα με προσοχή, τα κατέγραψε μπροστά σε μάρτυρες, τα φύλαξε και την κάλεσε να τα παραλάβει, και το Δικαστήριο αρνήθηκε τιμωρητικές αποζημιώσεις.
Πηγές
- Ευτυχία Χαραλάμπους ν. Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής Μονής Αγίου Νεοφύτου, Πολιτική Έφεση Αρ. 233/2017, Ανώτατο Δικαστήριο, 2 Νοεμβρίου 2026
- Kennedy Hotels Ltd v Indjirdjian (1992) 1 ΑΑΔ 400, Ανώτατο Δικαστήριο

Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Κύπρος
Δημοσιεύθηκε 14 Νοεμβρίου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Το πρώτο σας μήνυμα δεν κοστίζει τίποτα: εντός μίας εργάσιμης ημέρας σας λέμε αν μπορούμε να βοηθήσουμε και πόσο θα κοστίσει.
klitos@kleanthousplatis.com
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε. Εγγεγραμμένη δικηγορική εταιρεία Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος HE 441973
Περαιτέρω ανάγνωση
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com.
Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.
Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.