Ο εργοδότης πρέπει να αποδείξει ότι κατέβαλε τον κατώτατο μισθό

Ο περί Κατωτάτου Ορίου Μισθών Νόμος έχει δεκατρία άρθρα και ούτε ένα ποσό αμοιβής. Έχει τον μηχανισμό εφαρμογής, και ο μηχανισμός αυτός είναι διατεταγμένος με τρόπο που οι περισσότεροι εργοδότες δεν περιμένουν: το βάρος απόδειξης βρίσκεται στον εργοδότη, οι ώρες τεκμαίρονται από την παρουσία και όχι από το πρόγραμμα, και το ποινικό δικαστήριο μπορεί να διατάξει δύο έτη αναδρομικών πέραν του προστίμου.

Το ποσό δεν βρίσκεται στον Νόμο

Το άρθρο 3(1) δίνει στο Υπουργικό Συμβούλιο εξουσία, με Διάταγμα που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα, να ορίζει κατώτατα όρια μισθών για οποιαδήποτε εργασία στη Δημοκρατία, είτε γενικά είτε σε οποιαδήποτε συγκεκριμένη περιοχή, τόπο ή επαρχία, σε κάθε περίπτωση κατά την οποία ικανοποιείται ότι οι μισθοί που καταβάλλονται είναι αδικαιολόγητα χαμηλοί.

Το άρθρο 3(2) επιτρέπει τη διαφοροποίηση ή κατάργηση με το ίδιο μέσο, και το άρθρο 3(3) ορίζει ότι ο καθορισμός, η διαφοροποίηση ή η κατάργηση τίθεται σε ισχύ από την ημερομηνία που ορίζεται στο Διάταγμα.

Δύο συνέπειες. Το εφαρμοστέο ποσό είναι πάντα ερώτημα για το Διάταγμα που ίσχυε τον κρίσιμο χρόνο και όχι για το ΚΕΦ. 183, και μπορεί να οριστεί για κατηγορία εργασίας ή για επαρχία αντί για όλη τη Δημοκρατία. Το άρθρο 4 επιτρέπει στο Υπουργικό Συμβούλιο να διορίζει Συμβουλευτικές Επιτροπές για να εξετάζουν τους μισθούς που καταβάλλονται για οποιαδήποτε εργασία, και να εκδίδει Κανονισμούς για τη σύσταση, τον διορισμό, τις εξουσίες και τα καθήκοντά τους.

Το άρθρο 2 συνδέει τον ορισμό με την εργασία και όχι με το πρόσωπο: κατώτατος μισθός είναι το κατώτατο όριο μισθών που καθορίζεται όπως προνοείται, αναφορικά με τη συγκεκριμένη εργασία που διεξάγεται από το ενδιαφερόμενο πρόσωπο και το οποίο ισχύει για αυτό.

Το άρθρο 11 θέτει το βάρος στον εργοδότη

Το άρθρο 11 κρίνει τις περισσότερες υποθέσεις πριν ζυγιστεί η μαρτυρία. Σε οποιαδήποτε δίωξη προσώπου λόγω παράλειψης καταβολής μισθών όχι πιο κάτω από τον κατώτατο μισθό, το πρόσωπο αυτό έχει το βάρος να αποδείξει ότι δεν έχει καταβάλει μισθούς πιο κάτω από τον κατώτατο.

Η κατηγορούσα αρχή δεν χρειάζεται να αποδείξει τη διαφορά. Ο εργοδότης πρέπει να αποδείξει ότι δεν υπήρξε.

Το άρθρο 12 είναι εκείνο που το καθιστά εφικτό ή αδύνατο. Αποτελεί καθήκον κάθε εργοδότη, για εργασία για την οποία ισχύει κατώτατος μισθός, να τηρεί τέτοια μητρώα μισθών που είναι αναγκαία για να δείχνουν ότι οι διατάξεις του Νόμου τηρούνται αναφορικά με τα πρόσωπα στην εργοδότησή του. Ο εργοδότης που δεν τα τήρησε δεν έχει τίποτε με το οποίο να αποσείσει βάρος που βρίσκεται ήδη πάνω του.

Το άρθρο 9 τεκμαίρει τις ώρες από την παρουσία

Οι μισθολογικές διαφορές αφορούν συνήθως τις ώρες και όχι τον συντελεστή, και το άρθρο 9 κρίνει πώς μετρώνται οι ώρες. Για τον υπολογισμό των μισθών, ο εργαζόμενος θεωρείται ότι έχει εργοδοτηθεί καθόλη τη διάρκεια του χρόνου κατά τον οποίο ήταν παρών στα υποστατικά του εργοδότη, εκτός αν ο εργοδότης αποδείξει είτε ότι ήταν παρών χωρίς τη συγκατάθεσή του, ρητή ή σιωπηρή, είτε ότι ήταν παρών για κάποιο σκοπό που δεν συνδέεται με την εργασία του και άλλον από του να περιμένει να του δοθεί εργασία.

Δύο επιφυλάξεις το περιορίζουν. Ο εργαζόμενος που διαμένει στα υποστατικά δεν θεωρείται εργοδοτημένος για τον χρόνο που είναι παρών εξαιτίας μόνο του ότι διαμένει εκεί. Και ο εργαζόμενος που είναι παρών κατά τις κανονικές ώρες γεύματος σε δωμάτιο ή χώρο όπου δεν διεξάγεται εργασία θεωρείται παρών για σκοπούς μη συναφείς με την εργασία του.

Σε συνδυασμό με το άρθρο 11, η πρακτική θέση είναι ότι η παρουσία αποδεικνύεται εύκολα και καθετί που την περιορίζει πρέπει να το αποδείξει ο εργοδότης.

Το δικαστήριο διατάσσει δύο έτη αναδρομικών

Το άρθρο 5(1) θεσπίζει το αδίκημα: όπου έχει οριστεί κατώτατος μισθός, ο εργοδότης καταβάλλει όχι λιγότερα, και αν παραλείψει υπόκειται μετά την καταδίκη, αναφορικά με κάθε αδίκημα, σε πρόστιμο που δεν υπερβαίνει τις €5.000 και σε πρόσθετο πρόστιμο που δεν υπερβαίνει τα €50 για κάθε ημέρα κατά την οποία το αδίκημα εξακολουθεί μετά την καταδίκη.

Το άρθρο 5(2) επιτρέπει στο Δικαστήριο, με την καταδίκη, να διατάξει τον εργοδότη να καταβάλει, επιπρόσθετα με οποιοδήποτε πρόστιμο, τέτοιο ποσό όπως φαίνεται στο Δικαστήριο ότι οφείλεται στον εργαζόμενο έναντι μισθών υπολογισμένων με βάση τον κατώτατο μισθό. Η επιφύλαξη διατηρεί το δικαίωμα του εργαζομένου να ανακτήσει μισθούς με οποιαδήποτε άλλη διαδικασία.

Το άρθρο 6(1) το διευρύνει σημαντικά. Όπου εργοδότης έχει καταδικαστεί βάσει του άρθρου 5, και επιδόθηκε γνωστοποίηση της πρόθεσης εντός των τριών ημερών πριν από την ακρόαση, δύναται να δοθεί μαρτυρία για οποιαδήποτε παράλειψη καταβολής του κατώτατου μισθού σε οποιοδήποτε χρόνο μεταγενέστερο της έναρξης ισχύος του και εντός των δύο αμέσως προηγούμενων ετών από την ημερομηνία υποβολής της πληροφορίας ή του παραπόνου. Μετά την απόδειξη της παράλειψης, το Δικαστήριο δύναται να διατάξει τον εργοδότη να καταβάλει τέτοιο ποσό όπως κατά τη γνώμη του αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ εκείνου που όφειλε κανονικά να καταβληθεί ως μισθός κατά τη διάρκεια των ετών αυτών και εκείνου που πραγματικά καταβλήθηκε.

Πρόκειται για διάταγμα αναδρομικών σε ποινική διαδικασία, με παράθυρο δύο ετών, του οποίου η ενεργοποίηση είναι μια γνωστοποίηση τριών ημερών.

Το άρθρο 6(2) προσθέτει τον Γενικό Εισαγγελέα. Όπου φαίνεται στον Γενικό Εισαγγελέα ότι οφείλεται ποσό από εργοδότη επειδή καταβλήθηκαν μισθοί κάτω από τον κατώτατο και δεν είναι δυνατή η ανάκτησή του μέσω διαδικασίας βάσει του άρθρου 5, ο Γενικός Εισαγγελέας δύναται, αν φαίνεται σκόπιμο λόγω άρνησης ή αμέλειας του εργαζομένου να προβεί στις διαδικασίες, να εγείρει πολιτικές διαδικασίες εκ μέρους και στο όνομα του εργαζομένου ενώπιον δικαστηρίου αρμόδιας δικαιοδοσίας. Το δικαστήριο έχει την ίδια εξουσία να διατάξει έξοδα ωσάν ο Γενικός Εισαγγελέας να ήταν διάδικος.

Ποιος λογίζεται εργοδότης

Το άρθρο 7(1) καθιστά τον αντιπρόσωπο ή άλλο πρόσωπο που πράγματι διέπραξε το αδίκημα υποκείμενο σε δίωξη ωσάν να ήταν ο εργοδότης, είτε ταυτόχρονα με είτε πριν είτε μετά την καταδίκη του εργοδότη, και στην ίδια ποινή. Το άρθρο 7(2) δίνει στον εργοδότη υπεράσπιση δέουσας επιμέλειας: ο εργοδότης που αποδεικνύει ότι κατέβαλε τη δέουσα επιμέλεια για να εφαρμόσει τον Νόμο και ότι το αδίκημα διαπράχθηκε από τον αντιπρόσωπό του χωρίς τη γνώση, συγκατάθεση ή σύμπραξή του, εξαιρείται από ποινή σε περίπτωση καταδίκης εκείνου, χωρίς να επηρεάζεται η εξουσία του Δικαστηρίου να τον διατάξει να καταβάλει το ποσό που οφείλεται ως μισθός.

Το άρθρο 7(3) είναι εκείνο που φτάνει πέρα από τη μισθοδοσία. Όπου ο άμεσος εργοδότης εργαζομένου για τον οποίο ισχύει κατώτατος μισθός εργοδοτείται ο ίδιος από άλλο πρόσωπο και ο εργαζόμενος εργοδοτείται στα υποστατικά εκείνου, το άλλο αυτό πρόσωπο θεωρείται, για τους σκοπούς του Νόμου και όσον αφορά την ποινή για μη καταβολή, εργοδότης από κοινού με τον άμεσο εργοδότη. Επιχείρηση που παίρνει εργατικό δυναμικό μέσω παρόχου και το απασχολεί στο δικό της εργοτάξιο δεν βρίσκεται εκτός Νόμου.

Το άρθρο 10 πιάνει άλλη διευθέτηση. Καταστηματάρχης, προμηθευτής ή έμπορος που για εμπορικούς σκοπούς προβαίνει σε οποιαδήποτε διευθέτηση, ρητή ή σιωπηρή, με εργαζόμενο ο οποίος εκτελεί εργασία για την οποία έχει οριστεί κατώτατος μισθός, θεωρείται εργοδότης του, και η καθαρή αμοιβή που λαμβάνει ο εργαζόμενος, αφού αφαιρεθούν τα αναγκαία έξοδα, θεωρείται μισθός.

Μαθητεία, επιθεώρηση και τα πρόστιμα του 2023

Το άρθρο 8(1) καθιστά παράνομο για τον εργοδότη να λαμβάνει, άμεσα ή έμμεσα, οποιαδήποτε πληρωμή ως αμοιβή για μαθητεία από μαθητευόμενο ή εκπαιδευόμενο για τον οποίο ισχύει κατώτατος μισθός, εκτός από πληρωμή που γίνεται δεόντως σύμφωνα με έγγραφο μαθητείας που εκτελείται όχι αργότερα από τέσσερις εβδομάδες μετά την έναρξη της εργοδότησης. Το άρθρο 8(2) επισύρει πρόστιμο μέχρι €5.000, και το Δικαστήριο δύναται να διατάξει την επιστροφή του ποσού.

Το άρθρο 13 επιτρέπει στο Υπουργικό Συμβούλιο να διορίζει λειτουργούς για έρευνα παραπόνων και για την εξασφάλιση της τήρησης του Νόμου. Κατά το άρθρο 13(2) ο λειτουργός δύναται να εισέρχεται στα υποστατικά κατά τη διάρκεια ωρών εργασίας, να απαιτεί την προσαγωγή μισθοδοτικών καταστάσεων ή άλλου μητρώου μισθών, να τα επιθεωρεί και να λαμβάνει αντίγραφο ουσιαστικού μέρους τους, και να εξετάζει οποιοδήποτε πρόσωπο βρίσκει στα υποστατικά ή για το οποίο έχει εύλογη αιτία να πιστεύει ότι εργάζεται ή εργάστηκε σε τέτοια εργασία, απαιτώντας να υπογράψει δήλωση για την αλήθεια των θεμάτων.

Η παρεμπόδιση λειτουργού ή η άρνηση προσαγωγής μητρώων επισύρει πρόστιμο μέχρι €5.000 κατά το άρθρο 13(3). Η σύνταξη ή προσαγωγή ψευδούς μισθοδοτικής κατάστασης, μητρώου μισθών ή αρχείου πληρωμών, ή η παροχή πληροφοριών εν γνώσει ψευδών, επισύρει πρόστιμο μέχρι €5.000 ή φυλάκιση μέχρι τρεις μήνες.

Τα ποσά αυτά είναι πρόσφατα. Ο Ν. 47(Ι)/2023, ο περί Κατωτάτου Ορίου Μισθών (Τροποποιητικός) Νόμος του 2023, που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα Αρ. 4950 στις 23 Ιουνίου 2023, αντικατέστησε τα ποσά σε λίρες στα άρθρα 5, 8, 12 και 13 με ποσά σε ευρώ: οι εκατό λίρες του άρθρου 5(1) έγιναν €5.000 και οι είκοσι πέντε λίρες της ημερήσιας προσαύξησης €50· οι εκατό λίρες του άρθρου 8(2) έγιναν €5.000· οι είκοσι πέντε λίρες του άρθρου 12 έγιναν €50· και στο άρθρο 13(3) οι είκοσι πέντε λίρες έγιναν €5.000 και οι εκατόν πενήντα λίρες €5.000.

Τι πρέπει να έχει ο εργοδότης

• Το Διάταγμα που ισχύει για τη συγκεκριμένη εργασία, και την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ
• Μητρώα μισθών επαρκή για να αποσείσουν το βάρος του άρθρου 11, τηρημένα όπως απαιτεί το άρθρο 12 και όχι ανασυντεθειμένα μετά από παράπονο
• Καταγραφή του πότε βρίσκονται εργαζόμενοι στον χώρο και γιατί, γιατί το άρθρο 9 μετρά την παρουσία εκτός αν ο εργοδότης αποδείξει το αντίθετο
• Όρους με κάθε πάροχο εργατικού δυναμικού που να καλύπτουν το άρθρο 7(3), αφού ο κάτοχος του χώρου θεωρείται εργοδότης από κοινού για την ποινή
• Καμία πληρωμή από μαθητευόμενο εκτός εγγράφου μαθητείας που εκτελέστηκε εντός τεσσάρων εβδομάδων από την έναρξη της εργοδότησης

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

• Ο περί Κατωτάτου Ορίου Μισθών Νόμος, ΚΕΦ. 183, ενοποιημένο κείμενο, cylaw.org
• Ο περί Κατωτάτου Ορίου Μισθών (Τροποποιητικός) Νόμος του 2023, 47(Ι)/2023, Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι) Αρ. 4950, 23.6.2023, cylaw.org

Η αγγλική έκδοση βρίσκεται στη σελίδα The employer has to prove it paid the minimum wage.

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.

Κλείτος Πλατής

Δικηγόρος, Συνέταιρος

Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 23 Αυγούστου 2026

Περισσότερα για αυτό: Τριάντα μήνες, και η σύμβαση ορισμένου χρόνου παύει να είναι ορισμένου, Το προσωπικό όταν πωλείται η επιχείρηση στην Κύπρο, Προστασία της μητρότητας στην Κύπρο, Έξι μήνες δοκιμαστική, και καμία απαγόρευση δεύτερης εργασίας, Τερματισμός Απασχόλησης στην Κύπρο: Προειδοποίηση, Αποζημίωση, Πλεονασμός.