Ο Ν. 216(Ι)/2022 δίνει δύο συνεχόμενες εβδομάδες άδεια πατρότητας, δεκαοκτώ εβδομάδες γονική άδεια για κάθε τέκνο, πέντε εργάσιμες ημέρες άδεια φροντίδας και επτά απουσία για ανωτέρα βία, και δικαίωμα αιτήματος για ευέλικτες ρυθμίσεις που ο εργοδότης απαντά γραπτώς εντός ενός μηνός. Η άσκηση οποιουδήποτε από αυτά ενεργοποιεί απαγόρευση τερματισμού, με ποινή μέχρι €7.500.
Οι περισσότεροι εργαζόμενοι στην Κύπρο ξέρουν ότι υπάρχει άδεια μητρότητας και σταματούν εκεί. Ο περί Αδειών (Πατρότητας, Γονική, Φροντίδας, Ανωτέρας Βίας) και Ευέλικτων Ρυθμίσεων Εργασίας για την Ισορροπία μεταξύ Επαγγελματικής και Ιδιωτικής Ζωής Νόμος του 2022, Ν. 216(Ι)/2022, προσθέτει τέσσερα χωριστά δικαιώματα και ένα δικαίωμα αιτήματος για ευέλικτη εργασία, και συνδέει με καθένα από αυτά προστασία από τον τερματισμό την οποία οι περισσότεροι εργοδότες δεν έχουν περάσει στον κανονισμό προσωπικού τους.
Τα δικαιώματα διατυπώνονται σε αριθμούς, που τα κάνει ασυνήθιστα εύκολο να ελεγχθούν έναντι του τι λέει πράγματι μια σύμβαση ή ένας κανονισμός προσωπικού.
Άδεια πατρότητας: δύο εβδομάδες, και ένα παράθυρο
Το άρθρο 5(1) δίνει στον εργαζόμενο πατέρα δύο συνεχόμενες εβδομάδες άδεια πατρότητας. Εφαρμόζεται όπου το τέκνο αποκτάται μέσω φυσικής μητέρας, μέσω παρένθετης μητρότητας, ή με υιοθεσία τέκνου ηλικίας μέχρι δώδεκα ετών.
Η άδεια έχει παράθυρο και όχι ημερομηνία. Τρέχει από την εβδομάδα του τοκετού ή της υιοθεσίας και λήγει δύο εβδομάδες μετά τη λήξη της περιόδου άδειας μητρότητας, όπως αυτή καθορίζεται στον περί της Προστασίας της Μητρότητας Νόμο. Όπου η μητέρα αποβιώσει πριν ή κατά τη διάρκεια του τοκετού, ή κατά τη διάρκεια της άδειας μητρότητας, η επιφύλαξη του άρθρου 5(1) αυξάνει το δικαίωμα του πατέρα κατά τόσες εβδομάδες όσες απέμεναν από την άδεια μητρότητας που θα δικαιούτο εκείνη.
Γονική άδεια: δεκαοκτώ εβδομάδες ανά τέκνο, και εννέα από αυτές μεταβιβάσιμες
Το άρθρο 8(1) δίνει γονική άδεια στον εργαζόμενο γονέα που έχει συμπληρώσει συνεχή απασχόληση έξι μηνών στον ίδιο εργοδότη, και προβλέπει ότι σε διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου το σύνολό τους με τον ίδιο εργοδότη λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό των έξι μηνών.
Το άρθρο 8(2) ορίζει το μέγιστο σε δεκαοκτώ εβδομάδες για κάθε τέκνο. Το άρθρο 8(3) το επεκτείνει σε δύο περιπτώσεις: σε είκοσι εβδομάδες για γονέα τέκνου με αναπηρία ή γονέα προσώπου με αναπηρία, και σε είκοσι τρεις εβδομάδες για χήρο ή χήρα γονέα ή μονό γονέα, είτε λόγω αφαίρεσης της γονικής μέριμνας από τον άλλο γονέα είτε λόγω μη αναγνώρισης του τέκνου από αυτόν.
Το άρθρο 8(4) είναι η διάταξη που τα ζευγάρια παρανοούν. Το δικαίωμα είναι ατομικό και αμεταβίβαστο για κάθε γονέα, με μία εξαίρεση: μέχρι εννέα εβδομάδες από το υπόλοιπο της άδειας του ενός γονέα μπορούν να μεταβιβαστούν στο υπόλοιπο της άδειας του άλλου. Το δικαίωμα μεταβίβασης αφορά την περίοδο γονικής άδειας για την οποία δεν παρέχεται επίδομα γονικής άδειας δυνάμει του άρθρου 10.
Άδεια φροντίδας και ανωτέρα βία: πέντε και επτά ημέρες, χωρίς αποδοχές
Οι δύο αυτές είναι χωριστές, και η διαφορά μετρά όταν υποβάλλεται αίτημα.
Το άρθρο 16 δίνει πέντε εργάσιμες ημέρες ετησίως άδεια φροντίδας, χωρίς αποδοχές, εφόσον τεκμηριωθεί η ανάγκη. Λαμβάνεται εφάπαξ ή τμηματικά, και ο εργαζόμενος που προτίθεται να τη χρησιμοποιήσει ειδοποιεί τον εργοδότη έγκαιρα, προσκομίζοντας κατάλληλο ιατρικό δικαιολογητικό.
Το άρθρο 17 δίνει επτά εργάσιμες ημέρες ετησίως απουσία, επίσης χωρίς αποδοχές, για λόγους ανωτέρας βίας που συνδέονται με επείγοντες οικογενειακούς λόγους σχετικούς με ασθένεια ή ατύχημα που καθιστούν απαραίτητη την άμεση φροντίδα προσώπου από τον εργαζόμενο. Και αυτή λαμβάνεται εφάπαξ ή τμηματικά, και εδώ ο εργαζόμενος ειδοποιεί τον εργοδότη αμέσως μόλις επισυμβεί το γεγονός.
Το αίτημα για ευέλικτες ρυθμίσεις, και ο ένας μήνας
Το άρθρο 19(1) δίνει δικαίωμα αιτήματος για ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας για λόγους φροντίδας στον εργαζόμενο που είναι γονέας τέκνου ηλικίας μέχρι δεκαπέντε ετών, ή φροντιστής, και έχει συμπληρώσει συνεχή απασχόληση έξι μηνών στον ίδιο εργοδότη, με τις διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου να προσμετρώνται και εδώ.
Το άρθρο 19(2) βάζει ρολόι στον εργοδότη: εξετάζει και διεκπεραιώνει το αίτημα και ενημερώνει τον εργαζόμενο γραπτώς για την απόφασή του εντός ενός μηνός από την υποβολή.
Το άρθρο 19(3) περιγράφει τι μπορεί να κάνει ο εργοδότης. Σταθμίζοντας τις δικές του ανάγκες και του εργαζόμενου, μπορεί να εγκρίνει το αίτημα και να συμφωνήσει την περίοδο εφαρμογής, να αναβάλει την εφαρμογή, ή να απορρίψει. Πριν από την αναβολή ή την απόρριψη οφείλει να λάβει υπόψη τις παραστάσεις του εργαζόμενου και να τον ενημερώσει γραπτώς για την απόφασή του, αιτιολογώντας τους λόγους.
Το άρθρο 20 προβλέπει την επιστροφή στην αρχική μορφή απασχόλησης με τη λήξη της συμφωνηθείσας περιόδου.
Η προστασία που συνοδεύει το αίτημα
Το άρθρο 23(1) απαγορεύει στον εργοδότη να τερματίσει την απασχόληση, να δώσει προειδοποίηση τερματισμού, ή να προβεί σε άλλη προκαταρκτική ενέργεια ενόψει ενδεχόμενης απόλυσης, εντός καθορισμένης περιόδου. Η περίοδος αρχίζει από την ημερομηνία της γραπτής προειδοποίησης του εργαζόμενου για την πρόθεσή του να ασκήσει οποιοδήποτε δικαίωμα δυνάμει των άρθρων 5, 8, 16, 17 και 19 και εκπνέει κατά την ημερομηνία λήξης της άσκησης του δικαιώματος. Το άρθρο 23(2) απαριθμεί στη συνέχεια τι δεν εμπίπτει, αρχίζοντας από τον εργαζόμενο που είναι ένοχος σοβαρού παραπτώματος ή συμπεριφοράς που δικαιολογεί τον τερματισμό.
Το άρθρο 27(1) επιτρέπει στον εργαζόμενο που θεωρεί ότι θίγεται από παράβαση να διεκδικήσει τα δικαιώματά του ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου ακόμη και αν η εργασιακή σχέση έχει ήδη λήξει. Το άρθρο 27(2) μετατοπίζει το βάρος: σε κάθε διαδικασία εκτός από ποινική, μόλις ο ενάγων στοιχειοθετήσει πραγματικά περιστατικά από τα οποία πιθανολογείται η παράβαση, απαντά η άλλη πλευρά.
Το άρθρο 33 καθιστά τον εργοδότη που παραβαίνει οποιαδήποτε διάταξη του Νόμου ένοχο αδικήματος, με χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις επτά χιλιάδες πεντακόσια ευρώ.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Για τον εργαζόμενο. Η γραπτή προειδοποίηση είναι εκείνη που ενεργοποιεί την προστασία του άρθρου 23, οπότε η πρόθεση να ληφθεί άδεια ή να ζητηθεί ευέλικτη ρύθμιση αξίζει να τεθεί γραπτώς και όχι να ειπωθεί στον διάδρομο. Κρατήστε την ημερομηνία.
Για τον εργοδότη. Ο ένας μήνας του άρθρου 19(2) είναι αυστηρή προθεσμία για γραπτή απάντηση, και απόρριψη χωρίς αιτιολογία δεν ικανοποιεί το άρθρο 19(3). Κανονισμοί προσωπικού γραμμένοι πριν από το 2022 συνήθως δεν έχουν ούτε την προθεσμία ούτε το καθήκον αιτιολόγησης, και τα δύο επισύρουν ποινή.
Και για τους δύο. Οι αριθμοί είναι το εύκολο μέρος. Το δυσκολότερο ερώτημα είναι συνήθως αν συμπληρώθηκαν έξι μήνες συνεχούς απασχόλησης όπου η εργασία έτρεξε με σειρά συμβάσεων ορισμένου χρόνου, και τα άρθρα 8(1) και 19(1) το απαντούν με τον ίδιο τρόπο: οι συμβάσεις με τον ίδιο εργοδότη αθροίζονται.
Συχνές Ερωτήσεις
Πόση άδεια πατρότητας υπάρχει;
Δύο συνεχόμενες εβδομάδες. Το άρθρο 5(1) του Ν. 216(Ι)/2022 δίνει στον εργαζόμενο πατέρα που αποκτά τέκνο μέσω φυσικής μητέρας, μέσω παρένθετης μητρότητας ή με υιοθεσία τέκνου ηλικίας μέχρι δώδεκα ετών, δύο συνεχόμενες εβδομάδες, εντός της περιόδου που αρχίζει από την εβδομάδα του τοκετού ή της υιοθεσίας και λήγει δύο εβδομάδες μετά τη λήξη της άδειας μητρότητας. Όπου η μητέρα αποβιώσει πριν ή κατά τον τοκετό ή κατά την άδεια μητρότητας, το δικαίωμα αυξάνεται κατά τις εβδομάδες που θα της απέμεναν.
Πόση γονική άδεια, και μοιράζεται;
Δεκαοκτώ εβδομάδες για κάθε τέκνο, κατά το άρθρο 8(2), αφού ο γονέας συμπληρώσει έξι μήνες συνεχούς απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη· διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου με τον ίδιο εργοδότη προσμετρώνται. Το άρθρο 8(3) την επεκτείνει σε είκοσι εβδομάδες για γονέα τέκνου με αναπηρία ή προσώπου με αναπηρία, και σε είκοσι τρεις για χήρο ή μονό γονέα. Το άρθρο 8(4) την κάνει ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα, με μία εξαίρεση: μέχρι εννέα εβδομάδες από το υπόλοιπο του ενός γονέα μεταβιβάζονται στο υπόλοιπο του άλλου, και μόνο για την περίοδο που δεν φέρει επίδομα.
Τι είναι η άδεια φροντίδας και τι η ανωτέρα βία;
Δύο διαφορετικά δικαιώματα, και τα δύο χωρίς αποδοχές. Το άρθρο 16 δίνει πέντε εργάσιμες ημέρες ετησίως άδεια φροντίδας εφόσον τεκμηριωθεί η ανάγκη, εφάπαξ ή τμηματικά, με έγκαιρη ειδοποίηση και κατάλληλο ιατρικό δικαιολογητικό. Το άρθρο 17 δίνει επτά εργάσιμες ημέρες ετησίως για λόγους ανωτέρας βίας που συνδέονται με επείγοντες οικογενειακούς λόγους σχετικούς με ασθένεια ή ατύχημα που καθιστούν απαραίτητη την άμεση φροντίδα προσώπου, με ειδοποίηση αμέσως μόλις συμβεί το γεγονός.
Μπορώ να ζητήσω ευέλικτη εργασία, και οφείλει ο εργοδότης να απαντήσει;
Το άρθρο 19(1) δίνει το δικαίωμα αιτήματος σε εργαζόμενο που είναι γονέας τέκνου ηλικίας μέχρι δεκαπέντε ετών, ή φροντιστής, με έξι μήνες συνεχούς απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη. Το άρθρο 19(2) υποχρεώνει τον εργοδότη να εξετάσει το αίτημα και να ενημερώσει γραπτώς για την απόφασή του εντός ενός μηνός. Κατά το άρθρο 19(3) μπορεί να εγκρίνει και να συμφωνήσει την περίοδο, να αναβάλει ή να απορρίψει, αλλά πριν από την αναβολή ή την απόρριψη λαμβάνει υπόψη τις παραστάσεις του εργαζόμενου και απαντά γραπτώς με αιτιολογία.
Μπορώ να απολυθώ επειδή ζήτησα;
Το άρθρο 23(1) απαγορεύει στον εργοδότη τον τερματισμό, την προειδοποίηση τερματισμού και κάθε άλλη προκαταρκτική ενέργεια ενόψει ενδεχόμενης απόλυσης, από την ημερομηνία της γραπτής προειδοποίησης του εργαζόμενου για πρόθεση άσκησης δικαιώματος δυνάμει των άρθρων 5, 8, 16, 17 ή 19 μέχρι τη λήξη της άσκησής του. Το άρθρο 23(2) διατηρεί τον τερματισμό για σοβαρό παράπτωμα και τις λοιπές περιπτώσεις που απαριθμεί. Το άρθρο 33 καθιστά την παράβαση οποιασδήποτε διάταξης αδίκημα με ποινή μέχρι €7.500.
Πηγές
- Ο περί Αδειών (Πατρότητας, Γονική, Φροντίδας, Ανωτέρας Βίας) και Ευέλικτων Ρυθμίσεων Εργασίας για την Ισορροπία μεταξύ Επαγγελματικής και Ιδιωτικής Ζωής Νόμος του 2022, 216(Ι)/2022, ενοποιημένο κείμενο, cylaw.org
Η αγγλική έκδοση βρίσκεται στη σελίδα Family Leave and Flexible Working in Cyprus.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 23 Αυγούστου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Γράψτε μας ποιοι εμπλέκονται και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας. Τα έγγραφα θα σας τα ζητήσουμε μόλις επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο.
Περισσότερα για αυτό: Το προσωπικό όταν πωλείται η επιχείρηση στην Κύπρο, Προστασία της μητρότητας στην Κύπρο, Έξι μήνες δοκιμαστική, και καμία απαγόρευση δεύτερης εργασίας, Τερματισμός Απασχόλησης στην Κύπρο: Προειδοποίηση, Αποζημίωση, Πλεονασμός, Τηλεργασία: τι πρέπει να έχει ετοιμάσει ο εργοδότης.