Η εργασία έγινε και τα χρήματα δεν ήρθαν. Πίσω από αυτή την πρόταση κρύβονται τρεις εντελώς διαφορετικές αξιώσεις, που αποδεικνύονται με τρεις διαφορετικούς τρόπους. Το να ξεχωρίσετε ποια έχετε είναι το πρώτο βήμα για να πληρωθείτε.
Το έργο τελείωσε, ή προχώρησε αρκετά ώστε να έχει κοστίσει πραγματικά χρήματα, και η πληρωμή δεν ήρθε. Αυτό το ένα παράπονο κρύβει τρεις διακριτές θέσεις. Το ποσό μπορεί να έχει πιστοποιηθεί και απλώς να μην πληρώθηκε. Μπορεί να μην έχει πιστοποιηθεί καθόλου, ή να πιστοποιήθηκε σε ποσό που δεν δέχεστε. Ή η εργασία μπορεί να εκτελέστηκε χωρίς συμφωνημένη τιμή έναντι της οποίας να πιστοποιηθεί. Καθεμία είναι διαφορετική αξίωση, αποδεικνύεται με διαφορετικά έγγραφα, και αξίζει διαφορετικό ποσό.
Πιστοποιημένο και απλήρωτο
Όπου η σύμβαση προβλέπει πληρωμή έναντι πιστοποιητικών, ο πιστοποιών αποτιμά την ορθώς εκτελεσμένη εργασία, και ο εργοδότης οφείλει να πληρώσει το πιστοποιημένο ποσό μέσα στην περίοδο που ορίζει η σύμβαση.
Η αξίωση για πιστοποιημένο ποσό είναι αξίωση χρέους και όχι διαφορά για την αξία της εργασίας. Είναι η ισχυρότερη από τις τρεις, και συχνά η ταχύτερη, γιατί το ποσό δεν είναι πλέον υπό συζήτηση.
Η διάκριση δεν είναι θεωρητική. Το ποσό καθορίζεται από το πιστοποιητικό και όχι από αντιδικία περί αξίας, οπότε το βάρος μετατοπίζεται στον εργοδότη να στοιχειοθετήσει δικαίωμα παρακράτησης. Τόκος τρέχει όπου η σύμβαση τον προβλέπει.
Ο εργοδότης δεν μπορεί να αρνηθεί την πληρωμή επειδή είναι δυσαρεστημένος με κάτι άλλο στο έργο. Η παρακράτηση προϋποθέτει είτε δικαίωμα συμψηφισμού ή έκπτωσης υπό τη σύμβαση, ασκούμενο με τον τρόπο και μέσα στον χρόνο που η σύμβαση ορίζει, είτε ανταπαίτηση που είναι έτοιμος να δικογραφήσει. Το να γίνει πρώτα η έκπτωση και να εξηγηθεί μετά αποτελεί, στους περισσότερους τύπους συμβάσεων, το ίδιο παράβαση.
Όπου ο εργοδότης είναι εταιρεία που έπαψε να πληρώνει, η διαδρομή είσπραξης μπορεί να επεκταθεί πέρα από τη σύμβαση, και τα βήματα εκτίθενται στην γραπτή απαίτηση προς εταιρεία που δεν πληρώνει.
Μη πιστοποιημένο, ή πιστοποιημένο σε ποσό που δεν δέχεστε
Εδώ η διαφορά είναι για την ίδια την αποτίμηση, και η διαδρομή περνά από τον μηχανισμό της σύμβασης: αμφισβήτηση του πιστοποιητικού με τον τρόπο και μέσα στις προθεσμίες που η σύμβαση ορίζει.
Τα ενδιάμεσα πιστοποιητικά είναι κατά κανόνα προσωρινά. Αποτιμούν όσα έγιναν μέχρι τη στιγμή εκείνη, διορθώνονται σε επόμενα πιστοποιητικά και στον τελικό λογαριασμό, και, εκτός αν η σύμβαση ορίζει διαφορετικά, δεν αποτελούν αποδοχή ότι η εργασία είναι απαλλαγμένη ελαττωμάτων.
Αν η αποτίμηση είναι χαμηλή, αντιμετωπίστε το μέσω του μηχανισμού της σύμβασης και τη στιγμή που συμβαίνει. Ζητήστε από τον πιστοποιούντα την ανάλυση: τις ποσότητες που αναγνωρίστηκαν, τις τιμές που εφαρμόστηκαν, τις τροποποιήσεις που περιλήφθηκαν και εκείνες που εξαιρέθηκαν, και την παρακράτηση και τις εκπτώσεις που έγιναν. Απαντήστε γραπτώς, σημείο προς σημείο, πριν εκδοθεί το επόμενο πιστοποιητικό.
Εργολάβος που δέχεται σιωπηλά έξι υποτιμήσεις και ενίσταται στην έβδομη έχει δυσκολότερη υπόθεση από όση δικαιολογεί η αριθμητική.
Όπου πιστοποιητικό δεν εκδίδεται καθόλου, η σύμβαση συνήθως ορίζει προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να εκδοθεί. Η παράλειψη πιστοποίησης εντός της προθεσμίας, ή η παρέμβαση του εργοδότη στη λειτουργία του πιστοποιούντος, μπορεί η ίδια να συνιστά παράβαση και να ανοίξει δρόμο διεκδίκησης του οφειλόμενου ποσού χωρίς το πιστοποιητικό. Το αν συμβαίνει αυτό εξαρτάται από τη διατύπωση της σύμβασης, οπότε είναι σημείο για συμβουλή και όχι για υπόθεση.
Το τελικό πιστοποιητικό είναι διαφορετικό. Ορισμένες συμβάσεις του προσδίδουν τελεσίδικη ισχύ για κάποια ή για όλα τα ζητήματα μετά την πάροδο ορισμένης περιόδου, εκτός αν έχει ήδη κινηθεί διαδικασία. Ελέγξτε τη ρήτρα πριν τρέξει η περίοδος, γιατί μπορεί να κλείσει αξιώσεις και από τις δύο πλευρές.
Το να παρακαμφθεί ο μηχανισμός και να καταχωριστεί απευθείας αγωγή για την αξία συνήθως επιβραδύνει αντί να επιταχύνει.
Εργασία χωρίς συμφωνημένη τιμή
Όπου εργασία εκτελέστηκε χωρίς συμφωνημένη τιμή να πιστοποιηθεί έναντί της, η αξίωση είναι για εύλογη αμοιβή για ό,τι έγινε. Είναι η δυσκολότερη από τις τρεις, γιατί απαιτεί απόδειξη και ότι η εργασία ζητήθηκε και ότι το ποσό είναι εύλογο.
Η θέση αυτή είναι η πιο πολυδικασμένη από τις τρεις. Εργασία εκτελείται υπό επιστολή προθέσεων ενώ η σύμβαση ακόμη διαπραγματεύεται, ή πέρα από το αντικείμενο σύμβασης που ξεπεράστηκε, ή υπό διευθέτηση που ποτέ δεν κατέστη δεσμευτική. Δεν υπάρχει τιμή έναντι της οποίας να πιστοποιηθεί. Η αξίωση είναι τότε για εύλογο ποσό για την εργασία που πράγματι έγινε, αυτό που περιγράφεται γενικά ως quantum meruit.
Τα υποστηρικτικά στοιχεία είναι μετρήσεις, τιμοκατάλογοι, συγκρίσιμες εργασίες, και το αρχείο του τι ζητήθηκε: αρχεία εργατικών, υλικών και μηχανημάτων, τα σχέδια και οι προδιαγραφές βάσει των οποίων δούλεψε κανείς, και όποιες τιμές είχαν συζητηθεί, οι οποίες παραμένουν καλή μαρτυρία αξίας ακόμη και αν ποτέ δεν συμφωνήθηκαν ως συμβατικό τίμημα.
Η αξίωση δεν είναι δικαστική επινόηση. Είναι το άρθρο 70 του περί Συμβάσεων Νόμου, ΚΕΦ. 149: αν κάποιος πράξει κάτι νόμιμα για λογαριασμό άλλου ή παραδώσει σε αυτόν οτιδήποτε, χωρίς πρόθεση να το πράξει χαριστικά, ο τελευταίος, εφόσον προσποριστεί όφελος, υποχρεούται να τον αποζημιώσει σε σχέση με την πράξη που διενεργήθηκε ή να επιστρέψει το πράγμα που παραδόθηκε. Τρία στοιχεία πρέπει να αποδειχθούν και τα τρία τα απαντά ο ίδιος φάκελος. Η πράξη πρέπει να είναι νόμιμη. Πρέπει να έγινε για λογαριασμό του άλλου, όχι για λογαριασμό εκείνου που την έκανε. Και δεν πρέπει να έγινε χαριστικά, εκεί όπου κάνουν τη δουλειά τους η επιστολή προθέσεων, το αίτημα να ξεκινήσει η εργασία νωρίτερα και η αλληλογραφία της προσφοράς. Όπου αυτά υπάρχουν, εκείνος που καρπώθηκε το όφελος οφείλει να το πληρώσει, είτε καταρτίστηκε ποτέ σύμβαση είτε όχι.
Δύο γειτονικά άρθρα λύνουν διαφωνίες που προκύπτουν στους ίδιους φακέλους. Το άρθρο 69 δίνει δικαίωμα αποζημίωσης σε πρόσωπο που έχει συμφέρον στην καταβολή χρημάτων τα οποία οφείλονται κατά νόμο από άλλον και τα καταβάλλει, που είναι η απάντηση όπου ο γενικός εργολάβος εξοφλεί την υποχρέωση προμηθευτή ή υπεργολάβου για να μη σταματήσει το εργοτάξιο. Το άρθρο 72 υποχρεώνει πρόσωπο στο οποίο καταβλήθηκαν χρήματα ή παραδόθηκε οτιδήποτε συνεπεία πλάνης ή εξαναγκασμού να τα επιστρέψει, που είναι ο δρόμος για την ανάκτηση υπερπληρωμής η οποία έγινε έναντι πιστοποιητικού που τελικά ήταν λανθασμένο.
Η ίδια λογική ισχύει όπου επαγγελματική ανάθεση εκτελείται εν μέρει και έπειτα τερματίζεται. Το δίδαγμα τρέχει και προς τις δύο κατευθύνσεις: ο επαγγελματίας ή ο εργολάβος που καλείται να ξεκινήσει πριν οριστικοποιηθούν οι όροι οφείλει να καταγράψει τι συμφωνήθηκε για την πληρωμή αν το έργο δεν προχωρήσει, και ο εργοδότης που εγκαταλείπει έργο πρέπει να αναμένει ότι θα πληρώσει για ό,τι έγινε μέχρι εκείνο το σημείο.
Η παρακράτηση
Η παρακράτηση είναι ποσοστό κάθε πληρωμής που κρατείται ως εξασφάλιση για την αποπεράτωση και για την αποκατάσταση ελαττωμάτων. Το ποσοστό, και τα στάδια στα οποία αποδεσμεύεται κάθε μέρος του, είναι ό,τι λέει το συμβόλαιο, οπότε ελέγξτε τη ρήτρα αντί να υποθέσετε ένα τυπικό μοτίβο.
Η παρακράτηση είναι η εξασφάλιση του εργοδότη, όχι τα χρήματά του. Καταγράφετε την παρακράτηση που κρατείται σε κάθε πιστοποιητικό, ώστε το σύνολο να μην ανασυντίθεται χρόνια μετά με αριθμητική, και σημειώνετε στο ημερολόγιο τις ημερομηνίες αποδέσμευσης. Η παρακράτηση χάνεται συνήθως όχι επειδή αρνήθηκαν να την αποδώσουν αλλά επειδή δεν τη ζήτησε κανείς, το έργο προχώρησε, και μέχρι να κοιτάξει κάποιος η εργοληπτική εταιρεία είχε εκκαθαριστεί.
Πόσο χρόνο έχετε
Οι συμβατικές απαιτήσεις υπόκεινται γενικά στην εξαετία του άρθρου 7(1) του περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου 66(I)/2012, με τον χρόνο να τρέχει από τη συμπλήρωση της βάσης της αγωγής. Για πιστοποιημένο ποσό αυτό θα είναι συνήθως η ημερομηνία που η πληρωμή κατέστη απαιτητή· για απαίτηση εύλογου ποσού εξαρτάται από τα γεγονότα. Όπου η τελευταία πληρωμή έγινε πριν από καιρό, ελέγξτε τις ημερομηνίες πριν κάνετε οτιδήποτε άλλο. Οι χρόνοι και όσα τους σταματούν εκτίθενται στην παραγραφή αγώγιμων δικαιωμάτων.
Το πρώτο πράγμα που κάνετε
Ξεχωρίστε τα ποσά σε τρεις στήλες πριν γράψετε επιστολή. Το ένα τρίτο που είναι πιστοποιημένο και απλήρωτο συχνά αρκεί για να ανοίξει η συζήτηση, και το να μπλεχτεί με τα αμφισβητούμενα το καθυστερεί μαζί τους.
Για την πρώτη επικοινωνία
Περιγράψτε σύντομα την υπόθεση και αναφέρετε τυχόν προθεσμία. Δεν χρειάζεται να συγκεντρώσετε έγγραφα για το πρώτο σας μήνυμα.
Στοιχεία που μπορεί να χρειαστούν στη συνέχεια
Αφού επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε, θα σας καθοδηγήσουμε για τα στοιχεία που χρειάζονται. Η παρακάτω λίστα αφορά τον επόμενο έλεγχο, όχι το πρώτο μήνυμα.
Τη σύμβαση, όλα τα πιστοποιητικά με τις ημερομηνίες τους, τα τιμολόγια και τις πληρωμές που έγιναν, και για τις εργασίες χωρίς τιμή, ό,τι δείχνει τι ζητήθηκε και από ποιον.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια από τις τρεις αξιώσεις είναι η ισχυρότερη;
Η αξίωση για πιστοποιημένο και απλήρωτο ποσό. Είναι αξίωση χρέους και όχι διαφορά για την αξία της εργασίας, γιατί το ποσό δεν είναι πλέον υπό συζήτηση: το καθορίζει το πιστοποιητικό. Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι το βάρος μετατοπίζεται στον εργοδότη, ο οποίος πρέπει να στοιχειοθετήσει δικαίωμα παρακράτησης αντί να αμφισβητήσει γενικά την αξία. Τόκος τρέχει όπου η σύμβαση τον προβλέπει. Δυσαρέσκεια για κάτι άλλο στο έργο δεν αρκεί: χρειάζεται είτε δικαίωμα συμψηφισμού ή έκπτωσης υπό τη σύμβαση, ασκούμενο με τον τρόπο και μέσα στον χρόνο που εκείνη ορίζει, είτε ανταπαίτηση που ο εργοδότης είναι έτοιμος να δικογραφήσει.
Διαφωνώ με το ποσό του πιστοποιητικού.
Η διαδρομή περνά από τον μηχανισμό της σύμβασης: αμφισβήτηση με τον τρόπο και μέσα στις προθεσμίες που ορίζει. Ζητήστε πρώτα την ανάλυση από τον πιστοποιούντα, δηλαδή τις ποσότητες που αναγνωρίστηκαν, τις τιμές που εφαρμόστηκαν, τις τροποποιήσεις που περιλήφθηκαν ή εξαιρέθηκαν, και την παρακράτηση. Απαντήστε γραπτώς, σημείο προς σημείο, πριν εκδοθεί το επόμενο πιστοποιητικό, διότι τα ενδιάμεσα πιστοποιητικά είναι προσωρινά και διορθώνονται στα επόμενα και στον τελικό λογαριασμό. Η σιωπή κοστίζει: όποιος δέχεται αδιαμαρτύρητα διαδοχικές υποτιμήσεις και ενίσταται στην τελευταία έχει δυσκολότερη υπόθεση από όση δικαιολογεί η αριθμητική. Η απευθείας αγωγή για την αξία, παρακάμπτοντας τον μηχανισμό, συνήθως επιβραδύνει.
Έκανα εργασία χωρίς συμφωνημένη τιμή.
Η αξίωση είναι για εύλογη αμοιβή, quantum meruit, και είναι η δυσκολότερη από τις τρεις: απαιτεί απόδειξη και ότι η εργασία ζητήθηκε και ότι το ποσό είναι εύλογο. Η κατάσταση προκύπτει συνήθως από εργασία υπό επιστολή προθέσεων ενώ η σύμβαση ακόμη διαπραγματεύεται, από εργασία πέρα από αντικείμενο που ξεπεράστηκε, ή από διευθέτηση που ποτέ δεν κατέστη δεσμευτική. Τη στηρίζουν μετρήσεις, τιμοκατάλογοι και συγκρίσιμες εργασίες, μαζί με τα αρχεία εργατικών, υλικών και μηχανημάτων, τα σχέδια και τις προδιαγραφές, και όποιες τιμές είχαν συζητηθεί: παραμένουν καλή μαρτυρία αξίας ακόμη και αν ποτέ δεν συμφωνήθηκαν ως τίμημα.
Τι κάνω πρώτο;
Ξεχωρίστε τα ποσά σε τρεις στήλες πριν γράψετε επιστολή: πιστοποιημένο και απλήρωτο, αμφισβητούμενο ως προς την αποτίμηση, και εργασία χωρίς συμφωνημένη τιμή. Το πιστοποιημένο και απλήρωτο μέρος συχνά ανοίγει τη συζήτηση από μόνο του, και το να μπλεχτεί με τα αμφισβητούμενα το καθυστερεί μαζί τους. Ελέγξτε παράλληλα δύο ημερομηνίες: πότε κατέστη απαιτητή η κάθε πληρωμή, για την εξαετία του άρθρου 7(1) του Νόμου 66(I)/2012, και ποιες ημερομηνίες αποδέσμευσης παρακράτησης έχουν ήδη περάσει.
Τι γίνεται αν δεν συμφωνήθηκε ποτέ τιμή;
Τότε η αξίωση είναι για εύλογο ποσό για την εργασία που πράγματι έγινε, γνωστή γενικά ως quantum meruit. Γεννάται όταν η εργασία εκτελείται με επιστολή προθέσεων ενόσω η σύμβαση διαπραγματεύεται ακόμη, όταν εκτελείται πέραν του αντικειμένου σύμβασης που ξεπεράστηκε από τα γεγονότα, ή στο πλαίσιο διευθέτησης που δεν κατέστη ποτέ δεσμευτική. Η μαρτυρία που την κρίνει είναι η καταγραφή του τι έγινε, πότε και με ποιο κόστος.
Ισχύει το ίδιο για επαγγελματική ανάθεση που διακόπηκε;
Ισχύει. Στην ΜΑΡΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ κ.α. v. Α/ΦΟΙ Μ & Κ ΜΙΧΑΗΛ, Πολιτική Έφεση Αρ. 203/2015, ημερομηνίας 1 Φεβρουαρίου 2024, αρχιτέκτονες είχαν ετοιμάσει τα σχέδια, εξασφαλίσει πολεοδομική άδεια και εκπονήσει τις υποστηρικτικές μελέτες για ανάπτυξη την οποία οι ιδιοκτήτες εγκατέλειψαν πριν από την αίτηση για άδεια οικοδομής, ενώ η αμοιβή τους είχε συμφωνηθεί ως ποσοστό επί του τελικού κόστους έργου που δεν κτίστηκε ποτέ. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ολόκληρη τη συμφωνημένη αμοιβή, με το σκεπτικό ότι απαίτηση που εδράζεται σε συμφωνία δεν αφήνει χώρο για quantum meruit. Το Εφετείο διαφώνησε και δεν απέρριψε την έφεση των ιδιοκτητών: έκρινε ότι η μαρτυρία για το στάδιο στο οποίο είχαν φθάσει οι εργασίες, στο 50 με 60 τοις εκατόν της ανάθεσης, έδινε τη βάση για τον υπολογισμό εύλογης αμοιβής. Παραμέρισε την πρωτόδικη επιδίκαση και την αντικατέστησε με €36.000 πλέον ΦΠΑ, αντί για €45.875,20 πλέον ΦΠΑ, ασκώντας την εξουσία του άρθρου 25(3) του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/1960 να αποφασίσει το ίδιο το ζήτημα αντί να το αναπέμψει, και άφησε κάθε πλευρά να επωμιστεί τα δικά της έξοδα της έφεσης.
Σχετική αρθρογραφία
Οι τροποποιήσεις καλύπτονται στις τροποποιήσεις του έργου, και τα τέσσερα σημεία κάθε αξίωσης στις κατασκευαστικές αξιώσεις.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 20 Μαΐου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Περιγράψτε σύντομα την υπόθεση, τα εμπλεκόμενα πρόσωπα και τυχόν προθεσμία.
Απαντούμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας. Θα ζητήσουμε τα έγγραφα αφού επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε.
Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.
Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.