Πρόσβαση σε πληροφορίες δημόσιας αρχής: τριάντα ημέρες

Οι περισσότερες διαφορές με δημόσια αρχή δίνονται για μια απόφαση. Λιγότερες δίνονται για τον φάκελο πίσω από την απόφαση, και αυτές είναι συχνά που μετρούν, γιατί ο φάκελος είναι εκεί όπου βρίσκεται η αιτιολογία.

Από τον περί του Δικαιώματος Πρόσβασης σε Πληροφορίες του Δημόσιου Τομέα Νόμο, Ν. 184(Ι)/2017, ο φάκελος αυτός μπορεί να ζητηθεί απευθείας, από οποιονδήποτε, χωρίς να αποδεικνύεται συμφέρον.

Το δικαίωμα χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο απ' όσο θα έπρεπε. Είναι ταχύτερο από τη δικαστική οδό, κοστίζει σχεδόν τίποτα, και η απάντηση συχνά κρίνει αν υπάρχει κάτι που αξίζει να δικαστεί.

Τι ακριβώς είναι το δικαίωμα

Το άρθρο 8(1) δίνει σε όποιον υποβάλλει γραπτό αίτημα σε δημόσια αρχή δύο χωριστά δικαιώματα. Το πρώτο είναι να πληροφορηθεί γραπτώς αν η αρχή κατέχει την πληροφορία που ζητήθηκε. Το δεύτερο είναι να του κοινοποιηθεί η πληροφορία αυτή.

Τα δύο είναι χωριστά, και αυτό έχει σημασία: η αρχή που δεν απαντά καν αν κατέχει το έγγραφο έχει ήδη παραλείψει το πρώτο.

Αρχή που δεν κατέχει τίποτε οφείλει και πάλι να απαντήσει, και η απάντησή της ότι δεν κατέχει τίποτε είναι η ίδια πληροφορία που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε. Όπου η αρχή παρέχει την πληροφορία κατά την παράγραφο (β), το άρθρο 8(1) την απαλλάσσει από το χωριστό καθήκον επιβεβαίωσης ή άρνησης κατά την παράγραφο (α).

Τίποτε στο άρθρο 8 δεν ρωτά γιατί τη θέλετε. Δεν απαιτείται έννομο συμφέρον, ιδιότητα ή σύνδεση με το αντικείμενο, που είναι η πιο κοφτερή διαφορά ανάμεσα σε αυτή τη διαδρομή και στην προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο.

Η προθεσμία, και η άρνηση

Η αρχή έχει τριάντα ημέρες. Η άρνηση πρέπει να στηρίζεται σε λόγο που ο ίδιος ο Νόμος αναγνωρίζει, και να λέγεται.

Το άρθρο 12(1) απαιτεί από την αρχή να χειριστεί το αίτημα εντός τριάντα ημερών από την παραλαβή, εκτός αν Κανονισμοί προβλέπουν μεγαλύτερη περίοδο. Το άρθρο 12(3)(α) είναι από όπου προκύπτει η μεγαλύτερη: εξουσιοδοτεί το Υπουργικό Συμβούλιο να εκδώσει Κανονισμούς που επεκτείνουν τις τριάντα ημέρες μέχρι τις πενήντα, από την ημέρα παραλαβής του αιτήματος.

Τα τέλη είναι η παγίδα στο χρονοδιάγραμμα. Όπου επιβάλλονται τέλη κατά το άρθρο 11(2), η περίοδος από τη γνωστοποίησή τους μέχρι την πληρωμή τους δεν προσμετράται στις τριάντα ημέρες. Αρχή που αργεί να σας πει τι θέλει, και αργεί ξανά αφού πληρώσετε, μπορεί να τεντώσει το ημερολόγιο χωρίς ποτέ να παραβιάσει το άρθρο.

Το άρθρο 17(1) κόβει προς την άλλη κατεύθυνση: κάθε δημόσια αρχή έχει καθήκον, στο μέτρο του εύλογου, να παρέχει βοήθεια και συμβουλή σε όποιον προτίθεται να υποβάλει ή έχει υποβάλει αίτημα. Αίτημα που απορρίπτεται ως αόριστο χωρίς να έχει προσφερθεί βοήθεια είναι αίτημα που αξίζει να πιεστεί.

Αν αρνηθεί, ή αν σιωπήσει, το παράπονο πάει στον Επίτροπο Πληροφόρησης, και η απόφασή του δεσμεύει την αρχή. Αυτό είναι που κάνει τη διαδρομή αποτελεσματική: δεν καταλήγει σε σύσταση.

Το άρθρο 42 επιτρέπει το παράπονο στον Επίτροπο Πληροφόρησης, σε καθορισμένο έντυπο, όπου υπήρξε παράβαση του Μέρους ΙΙ σε σχέση με το αίτημα, και το άρθρο 44(1) προβλέπει ότι μετά την εξέταση ο Επίτροπος εκδίδει απόφαση η οποία είναι δεσμευτική.

Και οι δύο πλευρές μπορούν να ενστούν. Το άρθρο 45(1) δίνει στον παραπονούμενο δεκατέσσερις ημέρες από την κοινοποίηση, και η ίδια προθεσμία ισχύει για δημόσια αρχή που διατάχθηκε να δώσει πρόσβαση και θεωρεί ανέφικτη τη συμμόρφωση στον χρόνο που τέθηκε. Επί ενστάσεως, το άρθρο 45(3) απαιτεί από τον Επίτροπο να επανεξετάσει και να εκδώσει νέα απόφαση εντός είκοσι ημερών.

Ο Επίτροπος μπορεί να επιβάλει διοικητικό πρόστιμο σε αρχή, με προειδοποίηση εξήντα ημερών, και το πρόστιμο εισπράττεται αφού περάσει η προθεσμία των εβδομήντα πέντε ημερών για προσφυγή κατά το άρθρο 146 του Συντάγματος χωρίς να καταχωριστεί προσφυγή. Το άρθρο 47 προβλέπει ότι οι ίδιες οι αποφάσεις του Επιτρόπου υπόκεινται σε προσφυγή κατά το άρθρο 146, οπότε η αλυσίδα καταλήγει εκεί που καταλήγει κάθε κυπριακή διοικητική διαφορά, στο Διοικητικό Δικαστήριο.

Ένα πρόσωπο κατέχει και τους δύο ρόλους: το άρθρο 35 προβλέπει ότι Επίτροπος Πληροφόρησης είναι ο Επίτροπος που διορίζεται δυνάμει της νομοθεσίας για τα προσωπικά δεδομένα.

Οι απόλυτες εξαιρέσεις, και όλα τα υπόλοιπα

Ο Νόμος χωρίζει τις αρνήσεις σε δύο κατηγορίες, και η κατηγορία κρίνει πόσο δύσκολο είναι να ανατραπεί η άρνηση.

Το άρθρο 19(1) απαριθμεί τις απόλυτες εξαιρέσεις, και είναι πέντε: πληροφορίες που ο αιτητής μπορεί να προσεγγίσει από άλλη οδό κατά το άρθρο 20· πληροφορίες που αφορούν ή προέρχονται από τα σώματα ασφαλείας κατά το άρθρο 22· πληροφορίες που περιέχονται σε δικαστικά αρχεία κατά το άρθρο 29· κοινοβουλευτικές πληροφορίες κατά το άρθρο 31· και πληροφορίες που δόθηκαν εμπιστευτικά κατά το άρθρο 34. Πληροφορίες μέσα σε αυτές τις κατηγορίες δεν παρέχονται καθόλου.

Το άρθρο 19(2) κάνει μετά τη σημαντική δουλειά: ό,τι δεν βρίσκεται στον κατάλογο αυτόν αντιμετωπίζεται ως μη απόλυτη εξαίρεση. Η μη απόλυτη εξαίρεση δεν είναι άρνηση από μόνη της. Τα άρθρα 15 και 16 ρυθμίζουν αν η πληροφορία πρέπει παρά ταύτα να αποκαλυφθεί, και το άρθρο 18(1) απαιτεί από την αρχή που επικαλείται οποιαδήποτε εξαίρεση του Μέρους εκείνου να το δηλώσει.

Η πρακτική συνέπεια είναι ότι οι περισσότερες αρνήσεις είναι επιχειρήσιμες. Η αρχή που επικαλείται άρθρο εκτός του καταλόγου του 19(1) δεν έχει τερματίσει το ζήτημα, έχει ανοίξει το ερώτημα αν η αποκάλυψη επιβάλλεται ούτως ή άλλως.

Πώς χρησιμοποιείται στην πράξη

Πριν από προσφυγή, για να διαβαστεί η αιτιολογία και να κριθεί αν η υπόθεση αξίζει. Κατά τη διάρκεια διαπραγμάτευσης με αρχή, για να ξέρετε τι ξέρει. Και μετά από απόρριψη, για να φανεί με ποια κριτήρια κρίθηκαν οι υπόλοιποι.

Το αίτημα που πετυχαίνει είναι συγκεκριμένο: ονομάζει έγγραφα, περιόδους και θέματα, αντί να ζητά «όλα όσα αφορούν την υπόθεσή μου».

Για την πρώτη επικοινωνία

Περιγράψτε σύντομα την υπόθεση και αναφέρετε τυχόν προθεσμία. Δεν χρειάζεται να συγκεντρώσετε έγγραφα για το πρώτο σας μήνυμα.

Υποβολή ερωτήματος →Στείλτε email+357 22 680 330

Στοιχεία που μπορεί να χρειαστούν στη συνέχεια

Αφού επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε, θα σας καθοδηγήσουμε για τα στοιχεία που χρειάζονται. Η παρακάτω λίστα αφορά τον επόμενο έλεγχο, όχι το πρώτο μήνυμα.

Τι ζητάτε και από ποια αρχή, την απόφαση ή την αλληλογραφία που σας οδήγησε εκεί, και κάθε αίτημα που έχετε ήδη υποβάλει με την ημερομηνία του και την απάντηση που πήρατε.

Συχνές ερωτήσεις

Σχετική αρθρογραφία

Η προσβολή της ίδιας της απόφασης καλύπτεται στην προσφυγή κατά διοικητικής απόφασης, και ο τομέας στο δημόσιο και διοικητικό δίκαιο.

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.

Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email

Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς

Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.

Αφήστε το κενό

Εγγραφή

Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.

Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.

Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.

Περισσότερα από τη βιβλιοθήκη