Προσφυγή κατά διοικητικής απόφασης: οι 75 ημέρες

Τι μπορεί να προσβληθεί

Η δικαιοδοσία είναι συνταγματική, και την έκτασή της ορίζει το Άρθρο 146.1 του Συντάγματος. Τα Διοικητικά Δικαστήρια έχουν αποκλειστική πρωτοβάθμια δικαιοδοσία επί κάθε προσφυγής κατά απόφασης, πράξης ή παράλειψης οποιουδήποτε οργάνου, αρχής ή προσώπου που ασκεί εκτελεστική ή διοικητική λειτουργία. Η έφεση πηγαίνει στο Διοικητικό Εφετείο, και σε περίπτωση που ο νόμος προβλέπει, στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. Το Άρθρο 146.1Α αφήνει την ίδρυση, τη δικαιοδοσία και τις εξουσίες των δικαστηρίων αυτών σε νόμο, που είναι ο περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Νόμος του 2015, Ν. 131(Ι)/2015.

Η προσφυγή στρέφεται κατά εκτελεστής διοικητικής πράξης, δηλαδή απόφασης που παράγει έννομα αποτελέσματα.

Αρνήσεις, ανακλήσεις, όροι που τίθενται σε άδεια, πειθαρχικές αποφάσεις και αποτελέσματα διαδικασιών προσφορών μπορούν όλα να πληρούν το κριτήριο.

Αυτό που κατά κανόνα δεν προσβάλλεται είναι προπαρασκευαστικό βήμα, εσωτερική γνωμάτευση, ή καθαρά ενημερωτική επιστολή που δεν αλλάζει τίποτα.

Το να εντοπιστεί ποιο έγγραφο μέσα στον φάκελο είναι η απόφαση είναι συχνά το πρώτο πραγματικό ερώτημα της υπόθεσης, και το λάθος εδώ κοστίζει την προθεσμία.

Η προθεσμία των 75 ημερών είναι όλη η υπόθεση

Το Άρθρο 146(3) του Συντάγματος δίνει 75 ημέρες για την καταχώριση προσφυγής.

Ο χρόνος τρέχει από τη δημοσίευση της απόφασης ή, όπου η απόφαση δεν δημοσιεύεται, από την ημέρα που περιήλθε σε γνώση του προσφεύγοντος.

Η προθεσμία που χάνεται δεν αναβιώνει με νέα αίτηση προς την ίδια αρχή για το ίδιο ζήτημα: η απάντηση σε τέτοια αίτηση συνήθως κρίνεται βεβαιωτική της αρχικής απόφασης και όχι νέα απόφαση.

Οι λόγοι ελέγχου

Το δικαστήριο εξετάζει αν η αρχή ενήργησε εντός των εξουσιών της και αν ακολούθησε νόμιμη και δίκαιη διαδικασία. Στην πράξη οι λόγοι που εγείρονται συχνότερα είναι:

• Έλλειψη αρμοδιότητας, όπου το όργανο που έλαβε την απόφαση δεν είχε εξουσία να τη λάβει.
• Παράβαση ουσιώδους τύπου, περιλαμβανομένου του δικαιώματος ακρόασης.
• Έλλειψη επαρκούς αιτιολογίας, ή αιτιολογία που δεν στηρίζει το συμπέρασμα.
• Πλάνη περί το νόμο, ή απόφαση που στηρίζεται σε παρανόηση των γεγονότων.
• Παράλειψη δέουσας έρευνας πριν από την απόφαση.
• Κατάχρηση ή υπέρβαση εξουσίας, περιλαμβανομένης της χρήσης εξουσίας για σκοπό διαφορετικό από εκείνον για τον οποίο δόθηκε.

Το ίδιο το Άρθρο 146.1 τους συνοψίζει σε μία φράση: η προσφυγή ασκείται επί τω λόγω ότι η απόφαση, πράξη ή παράλειψη είναι αντίθετη προς τις διατάξεις του Συντάγματος ή τον νόμο, ή έγινε καθ' υπέρβαση ή κατάχρηση της εξουσίας που είναι εμπιστευμένη στο όργανο, την αρχή ή το πρόσωπο. Κάθε λόγος ελέγχου εντάσσεται σε ένα από τα τρία αυτά.

Το Άρθρο 146.2 θέτει το κριτήριο νομιμοποίησης: η προσφυγή ασκείται από πρόσωπο του οποίου προσβλήθηκε ευθέως από την απόφαση, την πράξη ή την παράλειψη ίδιον, ενεστώς έννομο συμφέρον, το οποίο κατέχει είτε ως άτομο είτε ως μέλος κοινότητας. Καθένα από τα τρία επίθετα κάνει δουλειά: το συμφέρον πρέπει να είναι δικό του και όχι κάποιου άλλου, να υφίσταται τώρα και όχι να είναι μελλοντικό ή ήδη αναλωμένο, και να είναι έννομο και όχι απλώς πραγματικό.

Αυτό που δεν είναι λόγος είναι η διαφωνία με την ουσία. Το δικαστήριο δεν υποκαθιστά τη δική του άποψη για το ποια ήταν η ορθή απάντηση.

Τι μπορεί να κάνει το δικαστήριο

Το Διοικητικό Δικαστήριο μπορεί να ακυρώσει την απόφαση εν όλω ή εν μέρει, ή να την επικυρώσει. Η ακύρωση αφαιρεί την απόφαση και, κατά κανόνα, επιστρέφει το ζήτημα στην αρχή για να αποφασίσει εκ νέου, νόμιμα αυτή τη φορά.

Η διάκριση αυτή μετράει εμπορικά. Η ακύρωση δεν παράγει αυτομάτως την άδεια, το πιστοποιητικό ή τη σύμβαση που θέλατε. Παράγει νέα απόφαση, που μπορεί καταρχήν να είναι και πάλι δυσμενής για διαφορετικούς και νόμιμους λόγους.

Το Άρθρο 146.4 δίνει στο δικαστήριο τέσσερις καταλήξεις και καμία άλλη: να επικυρώσει την απόφαση, πράξη ή παράλειψη εν όλω ή εν μέρει· να κηρύξει την απόφαση ή πράξη εν όλω ή εν μέρει άκυρη και εστερημένη οποιουδήποτε αποτελέσματος· να κηρύξει την παράλειψη εν όλω ή εν μέρει άκυρη και ότι παν το παραλειφθέν έδει να είχε εκτελεστεί· ή να τροποποιήσει την απόφαση ή πράξη, ως ο νόμος ορίζει.

Η τέταρτη είναι περιορισμένη, και ο περιορισμός φαίνεται στο ίδιο το Άρθρο: η τροποποίηση χωρεί μόνο εφόσον η απόφαση αφορά φορολογικό ζήτημα, ή είναι απόφαση σε διαδικασία διεθνούς προστασίας κατά το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή αφορά οποιοδήποτε άλλο θέμα ο νόμος ορίζει. Εκτός αυτών το δικαστήριο δεν υποκαθιστά απόφαση, και γι' αυτό η ακύρωση είναι η συνήθης κατάληξη.

Η συμμόρφωση, και η αποζημίωση μετά την ακύρωση

Η απόφαση επί προσφυγής δεν είναι γνωμοδότηση. Κατά το Άρθρο 146.5 δεσμεύει κάθε δικαστήριο, όργανο ή αρχή στη Δημοκρατία, και τα όργανα, οι αρχές ή τα πρόσωπα για τα οποία πρόκειται υποχρεούνται σε ενεργό συμμόρφωση. Η ενεργός συμμόρφωση είναι όρος τέχνης: δεν αρκεί να απόσχει η αρχή από την ακυρωθείσα απόφαση, οφείλει να επαναλάβει την εξέταση και να αποφανθεί.

Το Άρθρο 146.5Α δίνει την κύρωση. Το δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση έχει δικαιοδοσία, ως ο νόμος ορίζει, να εξετάζει και να αποφασίζει κατά πόσον υπήρξε ενεργός συμμόρφωση, και δύναται να επιβάλει κυρώσεις εναντίον του μη συμμορφούμενου. Η αρχή που αφήνει ακυρωθέντα φάκελο να λιμνάζει λογοδοτεί στο ίδιο δικαστήριο που τον ακύρωσε.

Το Άρθρο 146.6 είναι τα χρήματα. Πρόσωπο που ζημιώθηκε από απόφαση, πράξη ή παράλειψη που κηρύχθηκε άκυρη δικαιούται, εφόσον η αξίωσή του δεν ικανοποιήθηκε από το όργανο, την αρχή ή το πρόσωπο, να επιδιώξει δικαστικώς αποζημίωση ή άλλη θεραπεία, ώστε να επιδικαστεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση που καθορίζει το δικαστήριο ή να παρασχεθεί άλλη δίκαιη και εύλογη θεραπεία που το δικαστήριο έχει εξουσία να παράσχει. Πρώτα η ακύρωση, μετά η αξίωση: η δεύτερη δεν τρέχει χωρίς την πρώτη.

Τι προσθέτει ο Ν. 131(Ι)/2015 στο Άρθρο

Την υπόθεση ακούει ένας δικαστής, αλλά μπορεί να ανέβει στην ολομέλεια. Το άρθρο 11(1) δίνει στον Πρόεδρο και σε κάθε δικαστή τις εξουσίες που αναθέτουν το Σύνταγμα, ο Νόμος αυτός και κάθε άλλος νόμος, και η επιφύλαξή του επιτρέπει να παραπεμφθεί υπόθεση στην ολομέλεια κατόπιν εισήγησης του Προέδρου ή του δικαστή ενώπιον του οποίου εκκρεμεί.

Το άρθρο 11(2) είναι εκεί όπου η φορολογική διαφορά χωρίζει δρόμους από καθετί άλλο. Τηρουμένου του Άρθρου 146, επί απόφασης ή πράξης που αφορά φορολογική διαφορά το δικαστήριο ελέγχει τη νομιμότητα και την ορθότητα, και δύναται να την επικυρώσει εν όλω ή εν μέρει, ή να την ακυρώσει και τροποποιήσει εν όλω ή εν μέρει. Παντού αλλού ο έλεγχος είναι μόνο νομιμότητας.

Το άρθρο 11(4) περιφράσσει την εξουσία τροποποίησης με τρεις τρόπους. Η παράγραφος (α) επιτρέπει την τροποποίηση όπου το διοικητικό όργανο, ασκώντας δέσμια αρμοδιότητα, προέβη σε λανθασμένη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, με δύο επιφυλάξεις: η τροποποίηση δεν εκφεύγει των αιτημάτων της προσφυγής, και το δικαστήριο δεν τροποποιεί εις βάρος του προσφεύγοντος. Η παράγραφος (β) αφορά προσφυγή για παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας: αν γίνει δεκτή, η υπόθεση επιστρέφει στο όργανο για εκτέλεση της ενέργειας, και το δικαστήριο δεν ελέγχει την ορθότητα της παράλειψης προτού το όργανο αποφανθεί και εκδώσει πράξη. Η παράγραφος (γ) απαριθμεί τις ακυρώσεις μετά τις οποίες το δικαστήριο δεν ασκεί καθόλου έλεγχο ορθότητας: αναρμοδιότητα, μη νόμιμη συγκρότηση ή σύνθεση του οργάνου, παράβαση ουσιώδους τύπου, ή μη άσκηση της διακριτικής ευχέρειας. Τότε καλείται η Διοίκηση να θεραπεύσει τον λόγο της ακύρωσης.

Το άρθρο 11Α(1) είναι η μόνη διάταξη που αναστέλλει κάτι αυτομάτως. Η καταχώριση προσφυγής κατά διατάγματος απέλασης, απόφασης επιστροφής ή απόφασης απομάκρυνσης δυνάμει του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου αναστέλλει την ισχύ της πράξης έως την εκδίκαση, υπό την προϋπόθεση ότι η αίτηση ακύρωσης παραθέτει ισχυρισμό ασυμβατότητας με την αρχή της μη επαναπροώθησης κατά διεθνή σύμβαση, το ενωσιακό ή το κυπριακό δίκαιο, ή παράβασης των Άρθρων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που το άρθρο κατονομάζει. Εκτός αυτής, η καταχώριση προσφυγής δεν αναστέλλει τίποτε, και όποιος χρειάζεται να ανασταλεί η πράξη πρέπει να το ζητήσει.

Τα βήματα

Πρώτα ο εντοπισμός της απόφασης και της ημερομηνίας από την οποία μετρά ο χρόνος. Μετά ο φάκελος: τι έλαβε υπόψη η αρχή και με ποια αιτιολογία, που συχνά ζητείται με αίτημα πρόσβασης σε πληροφορίες. Και μετά η ίδια η προσφυγή, με τους λόγους που στηρίζονται στον φάκελο και όχι στην αίσθηση της αδικίας.

Για την πρώτη επικοινωνία

Περιγράψτε σύντομα την υπόθεση και αναφέρετε τυχόν προθεσμία. Δεν χρειάζεται να συγκεντρώσετε έγγραφα για το πρώτο σας μήνυμα.

Υποβολή ερωτήματος →Στείλτε email+357 22 680 330

Στοιχεία που μπορεί να χρειαστούν στη συνέχεια

Αφού επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε, θα σας καθοδηγήσουμε για τα στοιχεία που χρειάζονται. Η παρακάτω λίστα αφορά τον επόμενο έλεγχο, όχι το πρώτο μήνυμα.

Το έγγραφο που θεωρείτε απόφαση, με τον τρόπο και την ημερομηνία που το λάβατε, κάθε προηγούμενη αλληλογραφία με την αρχή, και ό,τι σας δόθηκε ως αιτιολογία. Στείλτε τα αμέσως: η προθεσμία τρέχει ήδη.

Συχνές ερωτήσεις

Σχετική αρθρογραφία

Ο φάκελος ζητείται με το δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες. Ο τομέας είναι στο δημόσιο και διοικητικό δίκαιο.

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.

Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email

Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς

Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.

Αφήστε το κενό

Εγγραφή

Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.

Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.

Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.

Περισσότερα από τη βιβλιοθήκη