Διασυνοριακές διαφορές στην Κύπρο

Το πού ανήκει η διαφορά είναι συχνά η ίδια η έκβαση.

Η ρήτρα δωσιδικίας διαβάζεται πρώτη και λαμβάνεται σοβαρά.

Εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Κανονισμός 1215/2012 ορίζει ποιου κράτους μέλους τα δικαστήρια δικάζουν μια αστική ή εμπορική διαφορά. Ο γενικός κανόνας είναι η κατοικία του εναγομένου, και όπου το κυπριακό δικαστήριο έχει δικαιοδοσία από τον Κανονισμό δεν μπορεί να την αποποιηθεί επειδή κάποιο άλλο δικαστήριο θεωρείται καταλληλότερο. Τα μέρη μπορούν να επιλέξουν δικαστήριο εκ των προτέρων, και η έγκυρη επιλογή είναι αποκλειστική εκτός αντίθετης συμφωνίας.

Όταν δύο δικαστήρια επιλαμβάνονται της ίδιας διαφοράς, προτεραιότητα έχει κατά κανόνα το πρώτο, με μία εξαίρεση με πρακτική σημασία: το δικαστήριο που ορίζεται από ρήτρα αποκλειστικής δωσιδικίας μπορεί να προχωρήσει ακόμη κι αν η άλλη πλευρά πρόλαβε να καταχωρίσει αλλού. Ο αγώνας ταχύτητας είναι άλλοτε στρατηγική και άλλοτε σπατάλη, και το ποια από τα δύο το κρίνει η ρήτρα.

Οι κανόνες αυτοί έχουν αριθμούς άρθρων, και η γνώση τους συντομεύει τη διαφωνία. Το άρθρο 4(1) είναι ο γενικός κανόνας: τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους στο έδαφος κράτους μέλους ενάγονται ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους αυτού, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους. Το άρθρο 25(1) διέπει τη ρήτρα: όταν τα μέρη συμφώνησαν σε δικαστήριο, η δικαιοδοσία αυτή είναι αποκλειστική εκτός αν συμφώνησαν άλλως, και η συμφωνία καταρτίζεται είτε γραπτά είτε προφορικά με γραπτή επιβεβαίωση, είτε υπό μορφή ανταποκρινόμενη στην πρακτική που έχουν καθιερώσει οι συμβαλλόμενοι στις μεταξύ τους σχέσεις, είτε, στο διεθνές εμπόριο, υπό μορφή ανταποκρινόμενη σε συνήθειες που τα μέρη γνωρίζουν ή οφείλουν να γνωρίζουν. Το άρθρο 25(5) τη διαχωρίζει: η συμφωνία δικαιοδοσίας που αποτελεί μέρος σύμβασης λογίζεται ως ανεξάρτητη από τους λοιπούς όρους της, και το κύρος της δεν μπορεί να αμφισβητηθεί μόνο επειδή η σύμβαση δεν είναι έγκυρη.

Ο ίδιος ο αγώνας ταχύτητας είναι το άρθρο 29(1): αν έχουν ασκηθεί αγωγές με το ίδιο αντικείμενο και την ίδια αιτία μεταξύ των ιδίων διαδίκων ενώπιον δικαστηρίων διαφορετικών κρατών μελών, κάθε δικαστήριο εκτός του πρώτου επιληφθέντος αναστέλλει αυτεπάγγελτα τη διαδικασία του μέχρις ότου διαπιστωθεί η διεθνής δικαιοδοσία του πρώτου. Η εξαίρεση είναι το άρθρο 31(2): όταν επιλαμβάνεται δικαστήριο στο οποίο ρήτρα του άρθρου 25 παρέχει αποκλειστική δικαιοδοσία, κάθε δικαστήριο άλλου κράτους μέλους αναστέλλει τη διαδικασία έως ότου το επιλεγμένο δικαστήριο κηρύξει εαυτό αναρμόδιο. Αυτή είναι η διάταξη που ακυρώνει την τακτική καταχώριση, και γι' αυτό τη διαφορά την κρίνει συνήθως η διατύπωση της ρήτρας και όχι η ημερομηνία του κλητηρίου.

Τρεις δρόμοι για την εκτέλεση αλλοδαπής απόφασης στην Κύπρο.

Η επιλογή δρόμου επηρεάζει ταχύτητα, κόστος και τις άμυνες του οφειλέτη.

Αποφάσεις κρατών μελών της ΕΕ κυκλοφορούν με τον Κανονισμό 1215/2012 χωρίς κήρυξη εκτελεστότητας: ο δανειστής προσκομίζει την απόφαση και το τυποποιημένο πιστοποιητικό και προχωρεί σε εκτέλεση, με άρνηση μόνο για στενούς λόγους όπως η δημόσια τάξη και η μη επίδοση.

Ο μηχανισμός αξίζει να λεχθεί με ακρίβεια, γιατί αυτός κάνει γρήγορο τον ευρωπαϊκό δρόμο. Άρθρο 36(1): απόφαση που εκδόθηκε σε κράτος μέλος αναγνωρίζεται στα υπόλοιπα χωρίς να απαιτείται ειδική διαδικασία. Άρθρο 39: απόφαση εκτελεστή στο κράτος της είναι ομοίως εκτελεστή στα υπόλοιπα χωρίς να απαιτείται κήρυξη εκτελεστότητας. Το άρθρο 42(1) απαριθμεί τι υποβάλλει ο δανειστής στην αρμόδια αρχή εκτέλεσης, και είναι δύο έγγραφα: αντίγραφο της απόφασης που συγκεντρώνει τις αναγκαίες προϋποθέσεις γνησιότητας, και τη βεβαίωση του άρθρου 53 που πιστοποιεί ότι η απόφαση είναι εκτελεστή και περιέχει απόσπασμά της, καθώς και πληροφορίες για τα καταβλητέα έξοδα και τον υπολογισμό των τόκων. Το άρθρο 43(1) ορίζει το ένα βήμα που προηγείται: η βεβαίωση επιδίδεται στο πρόσωπο κατά του οποίου ζητείται η εκτέλεση πριν από το πρώτο μέτρο εκτέλεσης, συνοδευόμενη από την απόφαση αν αυτή δεν έχει ήδη επιδοθεί.

Οι στενοί λόγοι είναι το άρθρο 45(1), και είναι πέντε: αναγνώριση που αντίκειται προδήλως στη δημόσια τάξη του κράτους αναγνώρισης ή εκτέλεσης· ερήμην απόφαση όπου το εισαγωγικό της δίκης έγγραφο δεν επιδόθηκε στον εναγόμενο εγκαίρως και κατά τρόπο που να του επιτρέψει να προετοιμάσει την υπεράσπισή του, εκτός αν δεν προσέβαλε την απόφαση ενώ είχε σχετικό δικαίωμα· ασυμβίβαστο με απόφαση μεταξύ των ιδίων διαδίκων στο κράτος αναγνώρισης· ασυμβίβαστο με προγενέστερη απόφαση επί της ίδιας διαφοράς μεταξύ των ιδίων διαδίκων αλλού· και σύγκρουση με τους προστατευτικούς κανόνες δικαιοδοσίας για ασφαλιστικές, καταναλωτικές και εργατικές υποθέσεις όπου το μέρος αυτό ήταν ο εναγόμενος, ή με τους κανόνες αποκλειστικής δικαιοδοσίας. Το άρθρο 45(3) κλείνει την πόρτα στα υπόλοιπα: δεν ερευνάται η διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου προέλευσης, και το κριτήριο της δημόσιας τάξης δεν αφορά τους κανόνες δικαιοδοσίας. Το άρθρο 52 την κλείνει στην ουσία: σε καμία περίπτωση δεν ελέγχεται η απόφαση επί της ουσίας στο κράτος αναγνώρισης ή εκτέλεσης.

Αποφάσεις χωρών με τις οποίες η Κύπρος συνδέεται με σύμβαση εγγράφονται κατά τον Ν. 121(Ι)/2000, με αίτηση διά κλήσεως και ένορκη δήλωση, σε σύντομο χρονοδιάγραμμα και με περιορισμένους λόγους ένστασης. Ο νόμος καλύπτει και εκτελεστά προσωρινά διατάγματα.

Αποφάσεις από οπουδήποτε αλλού εκτελούνται κατά το κοινοδίκαιο, με αγωγή επί της απόφασης ως χρέους: τελεσίδικη απόφαση, ορισμένο ποσό, αρμόδιο δικαστήριο, όχι αντίθεση στη δημόσια τάξη. Σε κανέναν από τους τρεις δρόμους δεν ξαναδικάζεται η ουσία.

Οι διαιτητικές αποφάσεις ταξιδεύουν ακόμη πιο εύκολα: η Κύπρος έχει κυρώσει τη Σύμβαση της Νέας Υόρκης, και η αλλοδαπή διαιτητική απόφαση αναγνωρίζεται ως δεσμευτική και εκτελείται με γραπτή αίτηση, με άρνηση μόνο για τους λόγους της Σύμβασης.

Κυπριακά διατάγματα προς υποστήριξη αλλοδαπής διαδικασίας.

Ώσπου να φθάσει η αλλοδαπή απόφαση, ο λογαριασμός που μετρούσε είναι συνήθως άδειος.

Η αλλοδαπή δίκη χρειάζεται συχνά κάτι από την Κύπρο όσο ακόμη τρέχει: παγοποίηση περιουσίας πριν μετακινηθεί, πληροφορίες από κυπριακή εταιρεία ή τράπεζα, επίδοση σε κυπριακή οντότητα. Ο νόμος το προβλέπει ρητά: η εξουσία των κυπριακών δικαστηρίων για προσωρινά διατάγματα εκτείνεται και σε διαδικασίες εκτός δικαιοδοσίας, και στη διαιτησία το δικαστήριο έχει τις ίδιες εξουσίες προσωρινής προστασίας είτε η έδρα είναι στην Κύπρο είτε στο εξωτερικό.

Σε ευρωπαϊκές υποθέσεις, ο ίδιος ο Κανονισμός διατηρεί την εξουσία των κυπριακών δικαστηρίων να διατάσσουν ασφαλιστικά μέτρα ακόμη κι όταν την ουσία δικάζουν τα δικαστήρια άλλου κράτους μέλους. Πρόκειται για το άρθρο 35, αρκετά σύντομο ώστε να αποδοθεί κατά λέξη: τα ασφαλιστικά μέτρα που προβλέπονται από το δίκαιο κράτους μέλους μπορούν να ζητηθούν από τις δικαστικές αρχές του κράτους αυτού, έστω και εάν δικαστήριο άλλου κράτους μέλους έχει διεθνή δικαιοδοσία για την ουσία της υπόθεσης. Είναι το άρθρο που επιτρέπει σε κυπριακό διάταγμα παγοποίησης να στηρίξει διαδικασία που τρέχει οπουδήποτε στην Ένωση. Η πλευρά της παγοποίησης έχει δική της σελίδα: Παγοποίηση περιουσιακών στοιχείων.

Μικροί ρόλοι, καμωμένοι σωστά

Δεν είναι κάθε διασυνοριακή υπόθεση διαφορά. Όπου μια αλλοδαπή σύμβαση χρειάζεται κυπριακή διεύθυνση επίδοσης, αναλαμβάνουμε τον ρόλο του αντιπροσώπου επίδοσης. Όπου ένα αλλοδαπό δικηγορικό γραφείο χρειάζεται να εγερθεί κυπριακή διαδικασία, να ληφθεί μαρτυρία, ή να δοθεί κυπριακή γνωμάτευση για αλλοδαπό δικαστήριο, ενεργούμε ως τοπικοί δικηγόροι με αναφορά στον ρυθμό που περιμένει το γραφείο που ηγείται.

Πώς ξεκινά μια υπόθεση

Στείλτε μας τα ονόματα των εμπλεκομένων, σύντομη περιγραφή της διαφοράς και κάθε προθεσμία που τρέχει. Μόλις ολοκληρωθεί ο έλεγχος σύγκρουσης συμφερόντων, θα σας ζητήσουμε τα έγγραφα. Θα σας πούμε πού στέκεται η υπόθεση, τι χρειάζεται άμεσα, και σε ποια βάση θα υπολογιστεί η αμοιβή.

Συζητήστε την απαίτησή σας