Φορολογική κατοικία στην Κύπρο: 183 και 60 ημέρες

Ένας ορισμός το κρίνει, και έχει δύο πόρτες

Με μια ματιά

• Πάνω από 183 ημέρες στην Κύπρο μέσα στο φορολογικό έτος σάς καθιστούν κάτοικο, χωρίς άλλη προϋπόθεση.
• Οι 60 ημέρες μπορεί να αρκούν, μόνο όμως αν ισχύουν σωρευτικά όλες οι υπόλοιπες προϋποθέσεις το ίδιο έτος.
• Η ημέρα άφιξης μετρά ως ημέρα στην Κύπρο, η ημέρα αναχώρησης ως ημέρα εκτός. Οι οριακές περιπτώσεις κρίνονται στους κανόνες μέτρησης.

Το αν η Κύπρος σάς φορολογεί ως κάτοικο δεν είναι ζήτημα εντύπωσης ούτε του πού βρίσκονται τα έπιπλά σας. Είναι ορισμός: ο όρος «κάτοικος της Δημοκρατίας» στο άρθρο 2 του περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου του 2002, Ν. 118(Ι)/2002, που εφαρμόζεται έτος προς έτος στο φορολογικό έτος, δηλαδή στο ημερολογιακό.

Ο ορισμός έχει δύο πόρτες. Η πρώτη είναι ο κανόνας των 183 ημερών, που υπάρχει από την αρχή. Η δεύτερη είναι ο κανόνας των 60 ημερών, που προστέθηκε με τον τροποποιητικό Ν. 119(Ι)/2017 και λογίζεται ότι ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2017. Όποια από τις δύο περάσετε σε ένα έτος, είστε φορολογικός κάτοικος Κύπρου για το έτος αυτό.

Ο κανόνας των 183 ημερών κάνει μία μόνο ερώτηση

Άτομο που παραμένει στην Κύπρο για μία ή περισσότερες περιόδους που υπερβαίνουν συνολικά τις 183 ημέρες στο φορολογικό έτος είναι κάτοικος της Δημοκρατίας για το έτος αυτό. Αυτός είναι όλος ο κανόνας. Οι ημέρες δεν χρειάζεται να είναι συνεχόμενες, δεν απαιτείται εργασία ή κατοικία στην Κύπρο, και η θέση σας σε οποιαδήποτε άλλη χώρα δεν αποτελεί μέρος του ελέγχου.

Επειδή ο κανόνας μετρά συνολική παρουσία, η πρακτική δουλειά είναι η τήρηση αρχείου: τα ταξίδια, όχι οι εντυπώσεις, κρίνουν το άθροισμα. Οι κανόνες μέτρησης πιο κάτω λένε σε ποια πλευρά του λογαριασμού πέφτει κάθε ημέρα ταξιδιού.

Ο κανόνας των 60 ημερών: μία πύλη και τρεις προϋποθέσεις

Ο Ν. 119(Ι)/2017 πρόσθεσε δεύτερο δρόμο για όσους η ζωή τους δεν κάθεται 183 ημέρες σε έναν τόπο, και ο Ν. 244(Ι)/2025 τον διεύρυνε από το φορολογικό έτος 2026 αντικαθιστώντας ολόκληρο τον ορισμό. Όπως ισχύει σήμερα, άτομο θεωρείται φορολογικός κάτοικος Κύπρου για ένα φορολογικό έτος εφόσον περάσει την πύλη και πληροί σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις:

• Η πύλη. Δεν παραμένετε σε ένα άλλο κράτος για μία ή περισσότερες περιόδους που υπερβαίνουν συνολικά τις 183 ημέρες στο ίδιο φορολογικό έτος.
• Παραμένετε στην Κύπρο τουλάχιστον 60 ημέρες στο φορολογικό έτος.
• Σε οποιονδήποτε χρόνο μέσα στο έτος ασκείτε επιχείρηση στην Κύπρο, ή εργοδοτείστε στην Κύπρο, ή κατέχετε αξίωμα σε πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Κύπρου.
• Διατηρείτε μόνιμη κατοικία στην Κύπρο, ιδιόκτητη ή ενοικιαζόμενη.

Μέχρι και το φορολογικό έτος 2025 υπήρχε περαιτέρω απαίτηση, να μην είστε φορολογικός κάτοικος άλλου κράτους για το έτος αυτό, και ήταν εκείνη που ανέτρεπε τα περισσότερα σχέδια. Δεν υπάρχει στον ορισμό που την αντικατέστησε. Πιστοποιητικό κατοικίας από άλλο κράτος δεν κλείνει πλέον αυτή την πόρτα, θέτει όμως το κριτήριο διάκρισης της σύμβασης αποφυγής διπλής φορολογίας και υποχρεώσεις υποβολής και στα δύο κράτη. Κάθε φορολογικό έτος μέχρι το 2025 κρίνεται ακόμη με την παλαιά απαίτηση.

Η προϋπόθεση της επιχείρησης, εργοδότησης ή αξιώματος συνοδεύεται από επιφύλαξη που πιάνει κόσμο απροετοίμαστο: αν η επιχείρηση, η εργοδότηση ή το αξίωμα τερματιστεί μέσα στο έτος, η προϋπόθεση λογίζεται ότι δεν πληρούται για το έτος, έστω κι αν ίσχυε για μέρος του. Σύμβαση που λήγει τον Νοέμβριο μπορεί να αναιρέσει κατοικία που οι πρώτοι δέκα μήνες έδειχναν βέβαιη.

Προσέξτε και τι δεν απαιτεί ο κανόνας: δεν ρωτά πού μένει η οικογένειά σας και δεν βάζει ελάχιστο μέγεθος ή χρήση στην κατοικία, μόνο ότι διατηρείται μόνιμη κατοικία στην Κύπρο, ιδιόκτητη ή ενοικιαζόμενη. Εκείνο που εξακολουθεί να απαιτεί και δεν το απαιτεί ο κανόνας των 183 ημερών είναι η πύλη: έτος στο οποίο ένα και μόνο άλλο κράτος πήρε πάνω από 183 ημέρες κλείνει αυτή την πόρτα, όσο καλά κι αν δείχνουν τα κυπριακά δεδομένα.

Πώς μετρούνται οι ημέρες

Το άρθρο 2 ορίζει τους κανόνες μέτρησης και για τις δύο πόρτες, και είναι επίτηδες ασύμμετροι:

• Η ημέρα αναχώρησης από τη Δημοκρατία λογίζεται ως ημέρα εκτός Κύπρου.
• Η ημέρα άφιξης στη Δημοκρατία λογίζεται ως ημέρα στην Κύπρο.
• Άφιξη και αναχώρηση την ίδια ημέρα λογίζεται ως μία ημέρα στην Κύπρο.
• Αναχώρηση και επιστροφή την ίδια ημέρα λογίζεται ως μία ημέρα εκτός Κύπρου.

Για όποιον βρίσκεται κοντά σε οποιοδήποτε από τα δύο όρια, οι κάρτες επιβίβασης είναι η απόδειξη που κρίνει το έτος. Συμβουλεύουμε το αρχείο να τηρείται όσο τρέχει το έτος, όχι να ανασυντίθεται όταν ρωτήσει μια φορολογική αρχή.

Τι αλλάζει η κατοικία, και τι όχι

Ο φορολογικός κάτοικος Κύπρου υπόκειται στον περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμο για εισόδημα από πηγές εντός και εκτός Κύπρου, με τις απαλλαγές και εκπτώσεις που προβλέπει ο ίδιος ο νόμος. Η κατοικία όμως δεν κρίνει από μόνη της την έκτακτη εισφορά για την άμυνα, τον κυπριακό φόρο στα μερίσματα και στους τόκους: αυτή εφαρμόζεται μόνο σε κάτοικο που έχει επιπλέον την κατοικία (domicile) του στην Κύπρο. Το domicile είναι χωριστό ερώτημα, με δικό του νόμο και δικό του ρολόι, και το αναλύουμε στον οδηγό μας για το καθεστώς non-dom και την έκτακτη εισφορά.

Όπου και άλλο κράτος σάς θεωρεί κάτοικο κατά το δικό του δίκαιο, τυχόν σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας μεταξύ Κύπρου και του κράτους αυτού λύνει τη σύγκρουση με τα δικά της κριτήρια. Η άσκηση αυτή κάθεται πάνω στον εσωτερικό ορισμό, όχι στη θέση του.

Για τις εταιρείες το ίδιο άρθρο δίνει άλλο κριτήριο: εταιρεία είναι κάτοικος όταν ο έλεγχος και η διεύθυνσή της ασκούνται στην Κύπρο, ή όταν έχει συσταθεί στην Κύπρο, εκτός εάν σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας ορίζει διαφορετικά. Το σκέλος της σύστασης κάνει την κατοικία προεπιλογή για τις κυπριακές εταιρείες, όχι επιλογή.