Η πρώτη ώρα καθορίζει τι θα μπορεί να αποδειχθεί.
Όποιος τραυματίζεται σε κυπριακό δρόμο σπάνια σκέφτεται την ημέρα εκείνη την αποζημίωση. Σκέφτεται τον άλλο οδηγό, το όχημά του, και αν ο αυχένας θα ησυχάσει μέχρι τη Δευτέρα. Όταν τεθεί τελικά το ερώτημα της απαίτησης, τα δύο πράγματα που θα έδειχναν πώς έγινε η σύγκρουση έχουν συνήθως χαθεί: τα οχήματα μετακινήθηκαν και επιδιορθώθηκαν, και η κάμερα που έβλεπε προς τον κόμβο έχει ήδη γράψει πάνω από το υλικό της.
Αυτό δεν είναι υπαιτιότητα κανενός, και σε ορισμένες περιπτώσεις ο ίδιος ο νόμος αναμένει τη μετακίνηση των οχημάτων. Το άρθρο 14Β του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου του 1972 (86/1972) προβλέπει ότι, όταν συμβεί σύγκρουση μεταξύ μηχανοκίνητων οχημάτων σε δρόμο, δεν υπάρχουν εμφανείς σωματικές βλάβες σε οποιονδήποτε εμπλεκόμενο, δεν απαιτείται η παρουσία της Αστυνομίας, τα οχήματα μπορούν να μετακινηθούν χωρίς ρυμούλκηση και χωρίς περαιτέρω ζημιά σε αυτά ή στο οδόστρωμα, και η μετακίνηση είναι εύλογη υπό τις περιστάσεις, τα οχήματα μετακινούνται στο πλησιέστερο σημείο ώστε να μην παρεμποδίζεται η κυκλοφορία.
Το ίδιο άρθρο ορίζει και τι προηγείται. Κατά το εδάφιο (2) του άρθρου 14Β, πριν από τη μετακίνηση οι εμπλεκόμενοι οδηγοί οφείλουν να ενημερώσουν αμέσως τους ασφαλιστές τους και να λάβουν χωρίς καθυστέρηση φωτογραφίες του τόπου της σύγκρουσης. Το εδάφιο (3) προβλέπει ότι η μετακίνηση σύμφωνα με το άρθρο αυτό δεν λογίζεται ως παράβαση όρου ασφαλιστηρίου συμβολαίου.
Διαβασμένη από τη θέση του παθόντος και όχι από τη θέση του οδηγού, η διάταξη αυτή περιγράφει ολόκληρο το πρόβλημα της μαρτυρίας σε μία παράγραφο. Οι φωτογραφίες που λαμβάνονται στα λεπτά πριν μετακινηθούν τα οχήματα είναι συχνά η μοναδική καταγραφή που θα υπάρξει ποτέ για το πού ακινητοποιήθηκαν.
Μαρτυρία
Φωτογραφίστε τον δρόμο, όχι μόνο τη ζημιά.
Σχεδόν όλοι φωτογραφίζουν το χτυπημένο φτερό. Πολύ λιγότεροι φωτογραφίζουν πού ακινητοποιήθηκαν τα οχήματα, που είναι ακριβώς αυτό που δείχνει πώς έγινε η σύγκρουση.
Στον τόπο του ατυχήματος
- Τα οχήματα εκεί όπου σταμάτησαν, πριν μετακινηθεί οτιδήποτε, από τέσσερις πλευρές και από αρκετή απόσταση ώστε να φαίνονται ο κόμβος, οι διαγραμμίσεις, οι γραμμές προτεραιότητας, η σήμανση, οι φωτεινοί σηματοδότες και ο προσανατολισμός κάθε οχήματος
- Το ίδιο το οδόστρωμα: ίχνη τροχοπέδησης, θραύσματα γυαλιού και πλαστικού, και σε ποιο σημείο του οδοστρώματος βρίσκονται. Καθαρίζονται μέσα σε λίγες ώρες και δεν ανακτώνται
- Ο φωτισμός και οι καιρικές συνθήκες, και οτιδήποτε εμπόδιζε την ορατότητα, όπως σταθμευμένο φορτηγό, κάδος, θάμνοι, σκαλωσιά ή περίφραξη έργων
- Οι αριθμοί εγγραφής όλων των οχημάτων, περιλαμβανομένων όσων σταμάτησαν χωρίς να εμπλέκονται
- Τα στοιχεία ταυτότητας και άδειας οδήγησης του άλλου οδηγού και το πιστοποιητικό ασφάλισης, φωτογραφημένο και όχι σημειωμένο
- Ονόματα και τηλέφωνα μαρτύρων, περιλαμβανομένων όσων σταμάτησαν, βοήθησαν και έφυγαν πριν φτάσει η Αστυνομία. Ο επιβάτης του άλλου οχήματος είναι και αυτός μάρτυρας
- Ό,τι καταγράφηκε επιτόπου από ένστολο, και ο αριθμός αναφοράς της καταγραφής
Τις επόμενες ημέρες
- Κάθε καταγραφή από κάμερα εντός των οχημάτων, αντιγραμμένη από τη συσκευή την ίδια ημέρα. Οι συσκευές αυτές συνήθως γράφουν πάνω από το υλικό τους
- Καταγραφές από κάμερες καταστήματος, περιπτέρου, πρατηρίου καυσίμων, τράπεζας ή πολυκατοικίας κοντά στον κόμβο. Είναι το υλικό που χάνεται συχνότερα, και το γραπτό αίτημα εντός ημερών είναι το μόνο που αλλάζει τι θα υπάρχει αργότερα. Το γραπτό αίτημα δεν υποχρεώνει από μόνο του τον κάτοχο να κρατήσει το υλικό, θεμελιώνει όμως τι γνώριζε, ώστε η μεταγενέστερη διαγραφή να μην μπορεί να αποδοθεί στον συνήθη κύκλο εγγραφής, και του παρέχει νόμιμη βάση διατήρησης κατά το άρθρο 6(1)(στ) του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων. Όταν απεικονίζεστε στο υλικό, μπορείτε επίσης να ασκήσετε το δικαίωμα πρόσβασης στα δεδομένα που σας αφορούν κατά το άρθρο 15 του ίδιου Κανονισμού, όπως ενσωματώνεται με τον Ν. 125(Ι)/2018, το οποίο πρέπει να απαντηθεί εντός ενός μηνός. Δεσμευτική για τον κάτοχο είναι η διαταγή που εκδίδει το Δικαστήριο δυνάμει του Μέρους 25 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας 2023
- Φωτογραφίες του δικού σας οχήματος πριν επιδιορθωθεί, πωληθεί για διάλυση ή παραληφθεί από ασφαλιστή, και το όνομα του συνεργείου που το κατέχει
- Η πρώτη ιατρική εξέταση, όσο ασήμαντος και αν φάνηκε ο τραυματισμός επιτόπου, και κάθε επόμενη επίσκεψη
- Δικό σας σημείωμα, με ημερομηνία, για το τι συνέβη και τι ειπώθηκε, γραμμένο όσο ακόμη το θυμάστε
Οι κακώσεις αυχένα και ράχης εμφανίζονται συχνά την επομένη και όχι επιτόπου. Η επίσκεψη σε ιατρό μόλις εμφανιστούν τα συμπτώματα, αντί για την αναμονή μήπως υποχωρήσουν, αξίζει περισσότερο από οποιαδήποτε μεταγενέστερη έκθεση, διότι καθορίζει την ημερομηνία κατά την οποία άρχισαν τα συμπτώματα.
Ευθύνη
Σπάνια είναι όλα ή τίποτα.
Η αμέλεια είναι αστικό αδίκημα κατά το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, ΚΕΦ. 148. Το ερώτημα σε ένα τροχαίο δεν είναι αν συνέβη σύγκρουση, αλλά αν ο οδηγός υπολείφθηκε του μέτρου επιμέλειας που απαιτείται από οδηγό στη συγκεκριμένη κατάσταση, και αν η παράλειψη αυτή προκάλεσε τον τραυματισμό αντί απλώς να προηγήθηκε αυτού.
Στη συνέχεια η ευθύνη καταμερίζεται. Το άρθρο 57 του ΚΕΦ. 148 προβλέπει ότι, όταν κάποιος υποστεί ζημιά εν μέρει συνεπεία δικού του πταίσματος και εν μέρει συνεπεία πταίσματος άλλου ή άλλων, η αξίωση δεν αναιρείται λόγω του δικού του πταίσματος, αλλά η αποζημίωση μειώνεται στην έκταση που το Δικαστήριο κρίνει δίκαιη, λαμβάνοντας υπόψη το μερίδιο ευθύνης του για τη ζημιά. Με απλά λόγια, στην Κύπρο η ευθύνη επιμερίζεται. Ο οδηγός που έμπαινε με μεγάλη ταχύτητα σε κόμβο από τον οποίο εξήλθε άλλος οδηγός ούτε τα χάνει όλα ούτε τα λαμβάνει όλα.
Το ίδιο ατύχημα μπορεί να γεννήσει και ποινική δίωξη. Ο Νόμος 86/1972 προβλέπει το αδίκημα της αλόγιστης ή επικίνδυνης οδήγησης στο άρθρο 7 και το αδίκημα της αμελούς οδήγησης στο άρθρο 8. Πρόκειται για χωριστή διαδικασία, που κινείται από την Αστυνομία και κρίνεται με διαφορετικό μέτρο απόδειξης. Τι αποδεικνύει ή δεν αποδεικνύει η ποινική υπόθεση για τους σκοπούς της μεταγενέστερης πολιτικής αγωγής είναι ερώτημα που απαντάται επί των εγγράφων και όχι εκ των προτέρων.
Ποιος ευθύνεται
Συνήθως περισσότεροι από τον οδηγό μπροστά σας.
Το πρόσωπο του οποίου η οδήγηση προκάλεσε τη σύγκρουση είναι ο προφανής εναγόμενος, συχνά όμως δεν είναι ο μόνος, ούτε αυτός που θα καταβάλει.
Ο ασφαλιστής, απευθείας
Το εδάφιο (1) του άρθρου 3 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων (Ασφάλιση Ευθύνης έναντι Τρίτου) Νόμου του 2000, 96(Ι)/2000, απαγορεύει τη χρήση οχήματος χωρίς να ισχύει ασφαλιστήριο που καλύπτει την ευθύνη έναντι τρίτου ως προς τη χρήση αυτή, και απαγορεύει εξίσου να προκαλεί ή να επιτρέπει κανείς σε άλλο πρόσωπο να χρησιμοποιήσει όχημα χωρίς τέτοιο ασφαλιστήριο.
Το άρθρο 16Α του ίδιου Νόμου παρέχει στον ζημιωθέντα απευθείας αγώγιμο δικαίωμα κατά του ασφαλιστή που καλύπτει την αστική ευθύνη του υπευθύνου. Ο ζημιωθείς δεν υποχρεούται να στραφεί και κατά του ασφαλισμένου, όταν όμως ο ασφαλιστής έχει αποποιηθεί ή ακυρώσει το ασφαλιστήριο, ο ασφαλισμένος πρέπει να λάβει μέρος στη διαδικασία. Κατά το εδάφιο (2) του άρθρου 16Α, ο ασφαλιστής μπορεί να προβάλει κατά του ζημιωθέντος κάθε υπεράσπιση που έχει κατά του δικού του ασφαλισμένου.
Το να διαπιστωθεί αν υπάρχει καν ασφαλιστήριο είναι βήμα στο οποίο συνδράμει ο ίδιος ο Νόμος. Το άρθρο 18 προβλέπει ότι πρόσωπο κατά του οποίου προβάλλεται απαίτηση για ευθύνη που πρέπει να καλύπτεται από ασφαλιστήριο δυνάμει του Νόμου οφείλει, κατόπιν αιτήματος του απαιτούντος ή εκ μέρους του, να δηλώσει αν ήταν ή όχι ασφαλισμένο ως προς την ευθύνη αυτή και, σε καταφατική περίπτωση, να δώσει τα στοιχεία που περιέχονται στο πιστοποιητικό ασφάλισης που του εκδόθηκε.
Ο εργοδότης, όταν ο οδηγός εργαζόταν
Το άρθρο 13 του ΚΕΦ. 148 προβλέπει ότι ο κύριος ευθύνεται για κάθε πράξη του υπηρέτη του την οποία εξουσιοδότησε ή ενέκρινε, ή την οποία ο υπηρέτης διέπραξε κατά την εκτέλεση της εργασίας του, και ότι πράξη λογίζεται ως διαπραχθείσα κατά την εκτέλεση της εργασίας όταν έγινε από τον υπηρέτη υπό την ιδιότητα αυτή κατά την εκτέλεση των συνήθων και παρεπόμενων καθηκόντων της εργασίας, έστω και αν αποτελούσε ακατάλληλο τρόπο εκτέλεσης εξουσιοδοτημένης πράξης. Το εδάφιο (3) ορίζει ότι στην πράξη περιλαμβάνεται και η παράλειψη, και το εδάφιο (4) ότι το άρθρο δεν επηρεάζει την ίδια την ευθύνη του υπηρέτη.
Για τον λόγο αυτό αξίζει να σημειωθεί επιτόπου αν το άλλο όχημα έφερε επωνυμία εταιρείας, διακριτικά, κιβώτιο διανομής ή ταξιμετρική ένδειξη, και τι είπε ο οδηγός για το πού πήγαινε.
Ο ιδιοκτήτης του οχήματος, όταν είναι άλλο πρόσωπο
Το άρθρο 18 του Νόμου 86/1972 προβλέπει ότι, όταν με τη ρητή ή σιωπηρή συγκατάθεση του ιδιοκτήτη ένα μηχανοκίνητο όχημα χρησιμοποιείται ή λειτουργεί κατά τρόπο που συνιστά αδίκημα δυνάμει του Νόμου αυτού ή των Κανονισμών που εκδίδονται βάσει αυτού, ο ιδιοκτήτης λογίζεται ότι συμμετείχε στη διάπραξη του αδικήματος και μπορεί να διωχθεί ως αυτουργός, εκτός αν αποδείξει στο Δικαστήριο ότι το αδίκημα διαπράχθηκε εν αγνοία του και δεν οφειλόταν σε δική του πράξη ή παράλειψη. Η διάταξη αυτή αφορά ποινική ευθύνη. Αν και σε ποια βάση ευθύνεται αστικά ιδιοκτήτης που δεν οδηγούσε είναι χωριστό ερώτημα, το οποίο η σελίδα αυτή δεν απαντά.
Ο ίδιος ο δρόμος
Όταν προβάλλεται ότι το οδόστρωμα, η αποστράγγιση, ο φωτισμός, η σήμανση ή κάποιο οδικό έργο συνέβαλαν στη σύγκρουση, το ποιος είχε την ευθύνη για το συγκεκριμένο τμήμα του δρόμου γίνεται ζωντανό ερώτημα, και τίθεται στην αρχή και όχι αφού ασφαλτοστρωθεί εκ νέου ο δρόμος. Αν και σε ποια βάση θεμελιώνεται απαίτηση κατά οδικής αρχής, δήμου ή εργολάβου είναι ερώτημα που απαντάται επί των γεγονότων.
Ανασφάλιστα και άγνωστα οχήματα
Υπάρχει Ταμείο, και βρίσκεται μέσα στον Νόμο.
Είναι το ερώτημα που θέτει σχεδόν κάθε τραυματίας και που σχεδόν κανένα δημοσιευμένο κείμενο δεν απαντά.
Το Μέρος Τρίτο του Νόμου 96(Ι)/2000 φέρει τον τίτλο Ταμείον Ασφαλιστών Μηχανοκινήτων Οχημάτων και εκτείνεται στα άρθρα 27 έως 35Α. Το άρθρο 27 ρυθμίζει τα μέλη του. Το άρθρο 28 προβλέπει συμφωνία μεταξύ του Ταμείου και του Υπουργού, την οποία ο Νόμος ονομάζει Βασική Συμφωνία.
Το άρθρο 29 είναι η διάταξη που ενδιαφέρει τον τραυματία. Προβλέπει ότι οι υποχρεώσεις του Ταμείου για καταβολή αποζημίωσης δυνάμει της Βασικής Συμφωνίας περιλαμβάνουν απαιτήσεις σε σχέση με:
- ευθύνη που προκύπτει από πρόσωπα που δεν διαθέτουν την απαιτούμενη από τον Νόμο ασφαλιστική κάλυψη, στην παράγραφο (α)
- ευθύνη που προκύπτει από οδηγούς οχημάτων αγνώστων στοιχείων, στην παράγραφο (β)
- ζημιωθέντες που κατοικούν στη Δημοκρατία ή στις Κυρίαρχες Περιοχές των Βρετανικών Βάσεων, όταν το όχημα ήταν ασφαλισμένο σε ασφαλιστή που τέθηκε σε διαδικασία εκκαθάρισης ή πτώχευσης, στην παράγραφο (γ) και στις επόμενες
- ευθύνη που προκύπτει από όχημα το οποίο απεστάλη στη Δημοκρατία από κράτος μέλος και εμπλέκεται σε ατύχημα εντός τριάντα ημερών από την αποδοχή της παράδοσης από τον αγοραστή, ενόσω παραμένει ανασφάλιστο, στην παράγραφο (ζ)
Το εδάφιο (1) του άρθρου 32 προβλέπει ότι η διαδικασία καταβολής αποζημίωσης από το Ταμείο καθορίζεται στη Βασική Συμφωνία. Το εδάφιο (2) προβλέπει ότι, όταν η αποζημίωση εμπίπτει στην παράγραφο (α) ή στην παράγραφο (β) του άρθρου 29 και υπάρχει διαφορά μεταξύ του Ταμείου και του ασφαλιστή της ευθύνης ως προς το ποιος από τους δύο οφείλει να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα, το Ταμείο και ο ασφαλιστής καταβάλλουν κατά πρώτον στον ζημιωθέντα, χωρίς καθυστέρηση, από το ήμισυ ο καθένας, εκτός αν συμφωνήσουν μεταξύ τους διαφορετική κατανομή. Το άρθρο 34 προβλέπει ότι η διαδικασία υποβολής απαιτήσεων στο Ταμείο σε σχέση με ευθύνη αγνώστων οδηγών καθορίζεται στη Βασική Συμφωνία, ως χωριστό μέρος αυτής. Το άρθρο 30 ρυθμίζει τα δικαιώματα υποκατάστασης του Ταμείου και το άρθρο 32Α το δικαίωμά του να ανακτά αποζημίωση που κατέβαλε.
Πρακτικά αυτό σημαίνει το εξής. Η εγκατάλειψη του τόπου του ατυχήματος από τον άλλο οδηγό, ή η σύγκρουση με όχημα που τελικά αποδεικνύεται ανασφάλιστο, δεν θέτει αυτομάτως τέλος στο ζήτημα, και η οδός είναι γραμμένη μέσα στον Νόμο και δεν αφήνεται στην καλή θέληση κανενός. Σημαίνει επίσης ότι οι προϋποθέσεις της οδού αυτής βρίσκονται στη Βασική Συμφωνία και όχι στον Νόμο, οπότε το τι απαιτείται από τον ζημιωθέντα, και μέχρι πότε, είναι το πρώτο που πρέπει να ελεγχθεί και το πρώτο που θα ελέγξουμε για λογαριασμό σας. Πείτε μας αμέσως αν το άλλο όχημα δεν σταμάτησε ή αν φαίνεται ανασφάλιστο, διότι αυτό αλλάζει και τι πρέπει να γίνει και με ποια σειρά.
Αν ήσασταν επιβάτης
Στον επιβάτη σπάνια αποδίδεται ευθύνη για τη σύγκρουση, και για τον λόγο αυτό οι απαιτήσεις επιβατών είναι συχνά οι πιο καθαρές στον τομέα αυτό. Η απαίτηση μπορεί να στραφεί κατά του οδηγού του οχήματος στο οποίο επέβαινε ο παθών, κατά του οδηγού του άλλου οχήματος, ή και κατά των δύο.
Δεν έχει σημασία ότι ο οδηγός του δικού σας οχήματος είναι φίλος, συνάδελφος ή μέλος της οικογένειάς σας. Το άρθρο 7 του Νόμου 96(Ι)/2000 προβλέπει ότι, όταν πρόσωπο χρησιμοποιεί όχημα υπό περιστάσεις που απαιτούν ασφαλιστήριο δυνάμει του άρθρου 3, κάθε προηγούμενη συμφωνία ή διακανονισμός μεταξύ του προσώπου αυτού και προσώπου που μεταφέρεται εντός ή επί του οχήματος, ανεξαρτήτως αν προοριζόταν να είναι νομικά δεσμευτική, στερείται νομικής ισχύος κατά το μέρος που αποκλείει ή περιορίζει την ευθύνη του χρήστη έναντι των μεταφερομένων ή επιβάλλει όρους στην ευθύνη αυτή. Το άρθρο προσθέτει ότι το γεγονός ότι ο μεταφερόμενος αποδέχθηκε εκουσίως τον κίνδυνο αμέλειας του χρήστη του οχήματος δεν αίρει την ευθύνη. Περιλαμβάνεται και το πρόσωπο που επιβιβάζεται ή αποβιβάζεται.
Τι καλύπτει η απαίτηση
Η απαίτηση στρέφεται στον τραυματισμό και στις τεκμηριωμένες συνέπειές του, κατά κατηγορία και όχι με βάση τιμοκατάλογο. Τα κονδύλια ζημιάς που συνήθως εξετάζονται εκτίθενται στον οδηγό του γραφείου Personal Injury Claims in Cyprus: ο πόνος, η ταλαιπωρία και η επίδραση στη ζωή σας, η απώλεια εισοδημάτων που έχει ήδη επέλθει, η απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων ή ικανότητας προς εργασία όπου ο τραυματισμός επηρεάζει την εργασία που μπορείτε να εκτελείτε, τα ιατρικά έξοδα και τα έξοδα αποκατάστασης, παρελθόντα και μελλοντικά, η φροντίδα και η βοήθεια, περιλαμβανομένης της άμισθης βοήθειας από την οικογένεια, καθώς και τα οδοιπορικά και λοιπά έξοδα από την τσέπη σας.
Το ύψος μιας συγκεκριμένης απαίτησης εξαρτάται από την ιατρική μαρτυρία και από την τεκμηριωμένη ζημιά. Δεν εκτιμάται από το είδος της σύγκρουσης, και για τον λόγο αυτό καμία αριθμητική ένδειξη δεν εμφανίζεται πουθενά στη σελίδα αυτή. Κρατήστε αποδείξεις, κρατήστε καταστάσεις μισθοδοσίας ή λογαριασμούς, και κρατήστε σύντομο σημείωμα με ημερομηνίες για το τι δεν μπορούσατε να κάνετε και για πόσο. Το τελευταίο είναι αυτό που κανείς δεν κρατά και που είναι δυσκολότερο να ανασυσταθεί αργότερα.
Η ζημιά του οχήματος είναι χωριστό αντικείμενο από τον τραυματισμό. Πρόκειται για αξίωση για ζημιά σε περιουσία και όχι για σωματική βλάβη, οι κανόνες υπολογισμού είναι διαφορετικοί, και οι Κανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας 2023 τις διακρίνουν ήδη στο Έντυπο Α της επιστολής απαίτησης, το οποίο χωρίζει τις απαιτήσεις υλικών ζημιών από τις λοιπές ειδικές ζημιές και από τις γενικές αποζημιώσεις. Ομοίως, το άρθρο 16Β του Νόμου 96(Ι)/2000 αντιμετωπίζει τον θάνατο ή τη σωματική βλάβη και τη ζημία σε περιουσία ως διακεκριμένες κατηγορίες για τους σκοπούς της αιτιολογημένης προσφοράς του ασφαλιστή. Τίποτε δεν εμποδίζει τη σώρευση των δύο σε μία αγωγή, στην πράξη όμως χειρίζονται συχνά σε χωριστές τροχιές, ιδίως όταν ο ιδιοκτήτης του οχήματος δεν είναι ο τραυματίας. Ο διακανονισμός του σκέλους του οχήματος δεν διακανονίζει από μόνος του το σκέλος του τραυματισμού, και αξίζει να διαβάζεται με αυτό κατά νου οτιδήποτε σας ζητείται να υπογράψετε για το όχημα.
Τρία χρόνια, και γιατί ο τρίτος χρόνος είναι αργά
Η αγωγή για αποζημίωση λόγω σωματικής βλάβης υπόκειται σε προθεσμία παραγραφής τριών ετών, βάσει του περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου 66(Ι)/2012. Από πότε άρχισε να τρέχει η προθεσμία αυτή στα δικά σας γεγονότα είναι ερώτημα που τίθεται σε δικηγόρο νωρίς, όσο υπάρχει ακόμη χρόνος να αξιοποιηθεί η απάντηση.
Η παγίδα είναι ότι η προθεσμία και η ωφέλιμη ζωή της μαρτυρίας δεν είναι η ίδια ημερομηνία. Αγωγή που εγείρεται τον τριακοστό πέμπτο μήνα είναι εμπρόθεσμη και συχνά μη κερδίσιμη. Το βίντεο σβήστηκε την πρώτη εβδομάδα, και τα δύο οχήματα επιδιορθώθηκαν ή διαλύθηκαν τον πρώτο μήνα, οι μάρτυρες άλλαξαν τηλέφωνα, και η μόνη εκδοχή της σύγκρουσης που επιβιώνει είναι εκείνη που κατέγραψε η άλλη πλευρά τις ημέρες μετά. Η τριετία σας λέει πότε κλείνει η πόρτα. Δεν σας λέει τίποτε για το πότε παύει η υπόθεση να είναι αποδείξιμη.
Ο ασφαλιστής
Τι χρειάζεται προσοχή.
Στα περισσότερα τροχαία ο αντισυμβαλλόμενός σας στην πράξη είναι ασφαλιστής και όχι οδηγός. Αυτό δεν αποτελεί κριτική προς τους ασφαλιστές, και το γραφείο ενεργεί και για αυτούς. Σημαίνει όμως ότι η αλληλογραφία που λαμβάνετε γράφεται από πρόσωπο που χειρίζεται τέτοιους φακέλους επαγγελματικά και καθημερινά, και είναι εύλογο να απαντηθεί στην ίδια βάση.
Η πρόωρη προσφορά γίνεται με ελλιπή στοιχεία
Προσφορά που γίνεται πριν είναι γνωστή η ιατρική εικόνα γίνεται στο σημείο όπου γνωρίζουμε τα λιγότερα για τον τραυματισμό. Το αν ο τραυματισμός αποκαθίσταται ή είναι μόνιμος αποτελεί τη μεγαλύτερη μεταβλητή στην αξία μιας απαίτησης, και συνήθως είναι το τελευταίο που ξεκαθαρίζει. Τίποτε δεν σας εμποδίζει να ζητήσετε συμβουλή για μια προσφορά. Μη θεωρήσετε ότι η αλληλογραφία με ασφαλιστή μεταβάλλει την τριετία, και μη την αφήσετε να τρέχει χωρίς να γνωρίζετε πού βρίσκεστε ως προς τον χρόνο.
Διαβάστε τι σας ζητείται να υπογράψετε, όχι μόνο το ποσό
Άλλο η πληρωμή και άλλο το τι τερματίζει το έγγραφο που τη συνοδεύει, και τα δύο δεν περιγράφονται πάντοτε με την ίδια ευκρίνεια. Πριν υπογράψετε οποιαδήποτε εξοφλητική απόδειξη, απαλλαγή ή έντυπο διακανονισμού, στείλτε το σε δικηγόρο και ρωτήστε τι κλείνει: την απαίτηση για τον τραυματισμό, την απαίτηση για το όχημα, τη μελλοντική επιδείνωση, ή όλα μαζί. Αν έχετε ήδη υπογράψει κάτι, στείλτε το επίσης, διότι το τι μπορεί να γίνει εξαρτάται από το τι λέει.
Το έγγραφο αυτό είναι σύμβαση. Σας δεσμεύει εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 10 του περί Συμβάσεων Νόμου, ΚΕΦ. 149, και παραμερίζεται μόνο για τους λόγους που ο ίδιος Νόμος προβλέπει: εξαναγκασμός κατά το άρθρο 15, ψυχική πίεση κατά το άρθρο 16, απάτη κατά το άρθρο 17, ψευδής παράσταση κατά το άρθρο 18 και κοινή πλάνη ως προς ουσιώδες πραγματικό γεγονός κατά το άρθρο 21. Δύο από αυτούς αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή μετά από τροχαίο. Το άρθρο 16(2)(β) και (3) ορίζει ότι, όταν το ένα μέρος συμβάλλεται με πρόσωπο του οποίου η ικανότητα είναι προσωρινά επηρεασμένη λόγω ασθένειας ή σωματικής κατάπτωσης και η συναλλαγή φαίνεται από μόνη της υπέρμετρα επαχθής, το βάρος απόδειξης ότι η σύμβαση δεν συνάφθηκε υπό ψυχική πίεση φέρει εκείνο. Το άρθρο 21 καθιστά άκυρη τη συμφωνία όταν αμφότερα τα μέρη τελούσαν σε πλάνη ως προς ουσιώδες γεγονός, κάτι που έχει σημασία όταν καμία πλευρά δεν γνώριζε την πλήρη έκταση του τραυματισμού, ενώ η πεπλανημένη αντίληψη ως προς την αξία της αξίωσης δεν συνιστά τέτοια πλάνη. Το ότι το ποσό ήταν χαμηλό δεν αρκεί από μόνο του, αν και το άρθρο 25(3) επιτρέπει στο Δικαστήριο να λάβει υπόψη την ανεπάρκεια της αντιπαροχής κατά την κρίση του αν η συναίνεση δόθηκε ελεύθερα. Δεν υπάρχει διάταξη του κυπριακού δικαίου που να καθιστά άκυρη καθ' εαυτήν την παραίτηση από μελλοντικές αξιώσεις σωματικής βλάβης.
Η ιατρική έκθεση είναι η απαίτηση
Η ιατρική μαρτυρία επιτελεί δύο χωριστά έργα. Συνδέει τον τραυματισμό με τη σύγκρουση, και τεκμηριώνει τη φύση, τη σοβαρότητα και την πιθανή διάρκεια των συνεπειών. Το κενό μεταξύ του ατυχήματος και της πρώτης ιατρικής επίσκεψης είναι το σημείο που προβάλλεται συχνότερα εις βάρος του παθόντος, διότι επιτρέπει το επιχείρημα ότι ο τραυματισμός προήλθε από κάτι άλλο. Επισκεφθείτε ιατρό, κρατήστε τα αρχεία, και αναφέρετε κάθε σύμπτωμα και όχι μόνο το εντονότερο.
Όταν ο ασφαλιστής αμφισβητεί ότι είναι αυτός που οφείλει να καταβάλει, όπως συμβαίνει όταν τίθεται ζήτημα κάλυψης, το άρθρο 16Α του Νόμου 96(Ι)/2000 και οι διατάξεις για το Ταμείον Ασφαλιστών Μηχανοκινήτων Οχημάτων που περιγράφηκαν πιο πάνω αποτελούν το πλαίσιο εντός του οποίου επιλύεται η διαφορά αυτή, ενώ το εδάφιο (2) του άρθρου 32 προβλέπει ενδιάμεση καταβολή κατά το ήμισυ όταν το Ταμείο και ο ασφαλιστής διαφωνούν ως προς το ποιος απαντά.
Τι να μας στείλετε
Τι χρειαζόμαστε σε μια πρώτη επικοινωνία
Την ημερομηνία, την ώρα και τον ακριβή τόπο της σύγκρουσης, και τέσσερις ή πέντε προτάσεις για το πώς έγινε. Τους αριθμούς εγγραφής των οχημάτων, τα στοιχεία του άλλου οδηγού αν τα έχετε, και το όνομα κάθε ασφαλιστή ή εκτιμητή που σας έχει ήδη γράψει. Κάθε φωτογραφία και κάθε βίντεο από τον τόπο ή από μετά, ακόμη και όσα θεωρείτε άχρηστα. Το πρώτο ιατρικό αρχείο. Το όνομα του συνεργείου που κατέχει το όχημά σας αν δεν έχει επιδιορθωθεί. Αν το άλλο όχημα δεν σταμάτησε, ή σας έχει λεχθεί ότι ήταν ανασφάλιστο, γράψτε το στην πρώτη γραμμή. Αν σας έχει ζητηθεί να υπογράψετε οτιδήποτε, στείλτε το πριν το υπογράψετε.
Απαντούμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας. Προηγείται έλεγχος σύγκρουσης συμφερόντων, διότι το γραφείο ενεργεί τόσο για παθόντες όσο και για ασφαλιστές, και δεν ενεργεί και για τις δύο πλευρές της ίδιας υπόθεσης.
Ερωτήσεις που μας τίθενται
Τι πρέπει να κάνω αμέσως μετά από τροχαίο στην Κύπρο;
Φωτογραφίστε τα οχήματα εκεί όπου σταμάτησαν, από αρκετές γωνίες και με αρκετό πλάτος ώστε να φαίνονται ο κόμβος και οι διαγραμμίσεις, πριν μετακινηθεί οτιδήποτε. Το εδάφιο (2) του άρθρου 14Β του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου του 1972 (86/1972) απαιτεί από τους οδηγούς να ενημερώσουν αμέσως τους ασφαλιστές τους και να λάβουν χωρίς καθυστέρηση φωτογραφίες του τόπου, πριν από τη μετακίνηση των οχημάτων στις περιπτώσεις που το άρθρο καλύπτει. Πάρτε τα στοιχεία του άλλου οδηγού και τα ονόματα και τηλέφωνα όσων είδαν το συμβάν, και επισκεφθείτε ιατρό αν έχετε οποιοδήποτε σύμπτωμα.
Ο άλλος οδηγός δεν είχε ασφάλεια. Μπορώ να διεκδικήσω αποζημίωση;
Η παράγραφος (α) του άρθρου 29 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων (Ασφάλιση Ευθύνης έναντι Τρίτου) Νόμου του 2000, 96(Ι)/2000, προβλέπει ότι οι υποχρεώσεις του Ταμείου Ασφαλιστών Μηχανοκινήτων Οχημάτων για καταβολή αποζημίωσης δυνάμει της Βασικής Συμφωνίας περιλαμβάνουν απαιτήσεις για ευθύνη που προκύπτει από πρόσωπα που δεν διαθέτουν την απαιτούμενη από τον Νόμο ασφαλιστική κάλυψη. Το εδάφιο (1) του άρθρου 32 προβλέπει ότι η διαδικασία καταβολής από το Ταμείο καθορίζεται στη Βασική Συμφωνία. Τι απαιτεί η Συμφωνία αυτή από τον απαιτούντα, και μέχρι πότε, είναι το σημείο που ελέγχεται εξαρχής επί των δικών σας γεγονότων.
Το όχημα που με χτύπησε έφυγε και δεν βρέθηκε ποτέ. Υπάρχει κάτι που μπορώ να κάνω;
Η παράγραφος (β) του άρθρου 29 του Νόμου 96(Ι)/2000 προβλέπει ότι οι υποχρεώσεις του Ταμείου Ασφαλιστών Μηχανοκινήτων Οχημάτων για καταβολή αποζημίωσης δυνάμει της Βασικής Συμφωνίας περιλαμβάνουν απαιτήσεις για ευθύνη που προκύπτει από οδηγούς οχημάτων αγνώστων στοιχείων. Το άρθρο 34 προβλέπει ότι η διαδικασία υποβολής τέτοιων απαιτήσεων στο Ταμείο καθορίζεται στη Βασική Συμφωνία ως χωριστό μέρος αυτής. Επομένως ο άγνωστος οδηγός δεν θέτει αυτομάτως τέλος στο ζήτημα, και οι προϋποθέσεις της οδού αυτής είναι το πρώτο που πρέπει να διαπιστωθεί.
Μπορώ να στραφώ απευθείας κατά της ασφαλιστικής εταιρείας αντί κατά του οδηγού;
Το εδάφιο (1) του άρθρου 16Α του Νόμου 96(Ι)/2000 παρέχει στον ζημιωθέντα απευθείας αγώγιμο δικαίωμα κατά του ασφαλιστή που καλύπτει την αστική ευθύνη του υπευθύνου, χωρίς υποχρέωση να στραφεί και κατά του ασφαλισμένου, με τη διαφορά ότι, όταν ο ασφαλιστής έχει αποποιηθεί ή ακυρώσει το ασφαλιστήριο, ο ασφαλισμένος πρέπει να λάβει μέρος στη διαδικασία. Το εδάφιο (2) του άρθρου 16Α επιτρέπει στον ασφαλιστή να προβάλει κατά του ζημιωθέντος κάθε υπεράσπιση που έχει κατά του δικού του ασφαλισμένου.
Ήμουν επιβάτης στο όχημα που προκάλεσε το ατύχημα. Μπορώ να στραφώ κατά του δικού μου οδηγού;
Στον επιβάτη σπάνια αποδίδεται ευθύνη για την ίδια τη σύγκρουση, και η απαίτηση μπορεί να στραφεί κατά του οδηγού του οχήματος στο οποίο επέβαινε, κατά του άλλου οδηγού, ή και κατά των δύο. Το άρθρο 7 του Νόμου 96(Ι)/2000 προβλέπει ότι προηγούμενη συμφωνία ή διακανονισμός μεταξύ του χρήστη του οχήματος και προσώπου που μεταφέρεται σε αυτό στερείται νομικής ισχύος κατά το μέρος που αποκλείει ή περιορίζει την ευθύνη έναντι των μεταφερομένων, και ότι η εκούσια αποδοχή του κινδύνου αμέλειας του οδηγού δεν αίρει την ευθύνη. Το ότι ο οδηγός είναι φίλος ή συγγενής δεν διαφοροποιεί τη διάταξη αυτή.
Νομίζω ότι φταίω και εγώ εν μέρει. Χάνω την απαίτησή μου;
Το άρθρο 57 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, ΚΕΦ. 148, προβλέπει ότι, όταν κάποιος υποστεί ζημιά εν μέρει συνεπεία δικού του πταίσματος και εν μέρει συνεπεία πταίσματος άλλου, η αξίωση δεν αναιρείται λόγω του δικού του πταίσματος, αλλά η αποζημίωση μειώνεται στην έκταση που το Δικαστήριο κρίνει δίκαιη, λαμβάνοντας υπόψη το μερίδιο ευθύνης του. Η Κύπρος δηλαδή καταμερίζει την ευθύνη και δεν την αντιμετωπίζει ως όλα ή τίποτα. Πώς θα καταμεριστεί σε μια συγκεκριμένη υπόθεση είναι ζήτημα μαρτυρίας και συχνά διαφέρει από ό,τι υποθέτει ο ίδιος ο εμπλεκόμενος.
Πόσο χρόνο έχω για να καταχωρίσω αγωγή μετά από τροχαίο στην Κύπρο;
Η αγωγή για αποζημίωση λόγω σωματικής βλάβης υπόκειται σε προθεσμία παραγραφής τριών ετών, βάσει του περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου 66(Ι)/2012. Από πότε άρχισε να τρέχει στα δικά σας γεγονότα είναι ερώτημα που τίθεται σε δικηγόρο νωρίς, και μη θεωρήσετε ότι η αλληλογραφία με ασφαλιστή τη μεταβάλλει. Πρακτικά, η μαρτυρία φθείρεται πολύ ταχύτερα από όσο τρέχει η προθεσμία, οπότε ο τρίτος χρόνος είναι κακή αφετηρία.
Η ασφαλιστική μού πρόσφερε ποσό και μου έστειλε έντυπο να υπογράψω. Τι πρέπει να προσέξω;
Ελέγξτε τι τερματίζει το έγγραφο και όχι μόνο τι καταβάλλει, διότι μια απαλλαγή μπορεί να καλύπτει περισσότερα από το ποσό που έχετε μπροστά σας και να αφορά ζητήματα που η ιατρική μαρτυρία δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει. Η υπογεγραμμένη απαλλαγή είναι σύμβαση κατά τον περί Συμβάσεων Νόμο, ΚΕΦ. 149, και παραμερίζεται μόνο για τους λόγους που ο Νόμος αυτός επιτρέπει, κυρίως τον εξαναγκασμό, την ψυχική πίεση, την απάτη, την ψευδή παράσταση και την κοινή πλάνη ως προς ουσιώδες γεγονός. Στείλτε την προσφορά και το έντυπο σε δικηγόρο πριν υπογράψετε, μαζί με τα ιατρικά αρχεία. Αν έχετε ήδη υπογράψει, στείλτε το ούτως ή άλλως, διότι το τι μπορεί να γίνει εξαρτάται από τη διατύπωση και από τις συνθήκες υπό τις οποίες υπογράψατε.
Σχετικά κείμενα
Personal Injury Claims in Cyprus: Liability, Evidence and Damages
Σωματικές βλάβεςΚανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας 2023: Πρακτικός Οδηγός
ΔικονομίαΗ σελίδα αυτή εντάσσεται στη δικαστηριακή εκπροσώπηση. Επιστροφή στις σωματικές βλάβες. Η αγγλική έκδοση βρίσκεται στη σελίδα Road Traffic Accident Claims.
Επικοινωνία
Πώς ξεκινά μια υπόθεση
Λίγες προτάσεις αρκούν: τι συνέβη, πού, και πότε. Απαντούμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας. Παρακαλούμε μη μας αποστέλλετε εμπιστευτικά έγγραφα προτού σας επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε.
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία. Τηλέφωνο +357 22 680 330. Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο office@kleanthousplatis.com. Για επείγοντα, klitos@kleanthousplatis.com.
Του Κλείτου Πλατή, Δικηγόρου.
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Παρακαλούμε επικοινωνήστε με το γραφείο Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε. για συμβουλή προσαρμοσμένη στη δική σας υπόθεση.