- Στοιχεία
- Αποτέλεσμα
- Επικοινωνία
Τα στοιχεία σας
Συμπληρώστε τα δικά σας στοιχεία. Δεν χρειάζονται στοιχεία επικοινωνίας για το αποτέλεσμα.
Το αποτέλεσμά σας
Το αποτέλεσμα θα εμφανιστεί εδώ
Συμπληρώστε τα στοιχεία και επιλέξτε «Δείτε το αποτέλεσμα».
| Διάταξη | |
|---|---|
| Ελεύθερα διαθέσιμο με διαθήκη | |
| Περιέρχεται βάσει του νόμου | |
| Μερίδα συζύγου επί ολόκληρης της κληρονομιάς | |
| Κάθε τέκνο | |
| Το υπόλοιπο της νόμιμης μοίρας |
Τα κλάσματα είναι επί της καθαρής αξίας της κληρονομιάς μετά τα χρέη και τις υποχρεώσεις. Το εργαλείο προϋποθέτει ότι τη διαδοχή διέπει το κυπριακό δίκαιο, που δεν είναι αυτονόητο.
Για το εργαλείο
Ερωτήσεις και διευκρινίσεις
Σύντομες απαντήσεις και οι κανόνες πίσω από το αποτέλεσμα.
Μπορώ να αφήσω το κυπριακό μου ακίνητο σε όποιον θέλω;
Όχι αν το κυπριακό δίκαιο διέπει τη διαδοχή και αφήνετε ορισμένους συγγενείς. Το άρθρο 41 του Κεφ. 195 περιορίζει το διαθέσιμο μέρος σε ένα τέταρτο της καθαρής περιουσίας όπου αφήνετε τέκνο ή κατιόντα τέκνου, και στο ήμισυ όπου αφήνετε σύζυγο ή γονέα αλλά όχι τέκνο. Μόνο όπου δεν αφήνετε ούτε σύζυγο, ούτε τέκνο ή κατιόντα τέκνου, ούτε πατέρα ή μητέρα, είναι διαθέσιμη ολόκληρη η περιουσία.
Τι γίνεται αν η διαθήκη μου δίνει περισσότερα από το διαθέσιμο μέρος;
Το άρθρο 41(2) προβλέπει ότι η διάθεση μειώνεται και περιορίζεται αναλογικά ώστε να περιοριστεί στο διαθέσιμο μέρος. Η διαθήκη δεν είναι άκυρη· περικόπτεται.
Υπάρχει τρόπος να αφήσω τα πάντα στον σύζυγο ή στη σύζυγό μου;
Ναι, σε μία διάταξη. Η επιφύλαξη του άρθρου 41(2) προβλέπει ότι δεν γίνεται μείωση όπου ο αποβιώσας αφήνει σύζυγο αλλά ούτε τέκνο ή κατιόντα τέκνου ούτε πατέρα ή μητέρα, και το πλεόνασμα, που μπορεί να ανέρχεται σε ολόκληρη τη νόμιμη μοίρα, αφέθηκε στον επιζώντα σύζυγο. Άτεκνο ζευγάρι του οποίου οι γονείς έχουν αποβιώσει μπορεί να αφήσει τα πάντα ο ένας στον άλλο.
Πόσο λαμβάνει ο σύζυγος αν υπάρχουν τέκνα;
Κατά το άρθρο 44(α), όπου ο αποβιώσας άφησε τέκνο, εν ζωή ή εκπροσωπούμενο από κατιόντες, ο σύζυγος λαμβάνει μερίδιο ίσο με το μερίδιο καθενός από τα τέκνα. Με τρία τέκνα η νόμιμη μοίρα διαιρείται σε τέσσερα ίσα μέρη.
Είμαι Βρετανός υπήκοος. Με αφορά η κυπριακή νόμιμη μοίρα;
Ενδέχεται. Η εξαίρεση του άρθρου 42 του Κεφ. 195 διαγράφηκε με τον Ν. 96(Ι)/2015 στις 3 Ιουλίου 2015. Από τις 17 Αυγούστου 2015 το ζήτημα διέπεται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 650/2012, ο οποίος επιτρέπει σε πρόσωπο να επιλέξει το δίκαιο της ιθαγένειάς του για να διέπει τη διαδοχή. Το αν η επιλογή αυτή έγινε εγκύρως είναι το πρώτο που πρέπει να διαπιστωθεί, και είναι ερώτημα για τη δική σας διαθήκη και όχι για το Κεφ. 195.
Ισχύει και για περιουσία που μεταβιβάζω όσο ζω;
Η σελίδα αυτή αφορά την περιουσία κατά τον θάνατο. Οι εν ζωή μεταβιβάσεις γεννούν χωριστά ερωτήματα και δεν μοντελοποιούνται εδώ.
Τι αλλάζει αν δεν αφήσω καθόλου διαθήκη;
Με διαθήκη κατευθύνετε το διαθέσιμο μέρος κατά το άρθρο 41, ενώ η νόμιμη μοίρα περνά κατά το άρθρο 44 και τον Πρώτο Πίνακα ούτως ή άλλως. Χωρίς διαθήκη δεν υπάρχει διαθέσιμο μέρος να κατευθυνθεί: ολόκληρη η περιουσία περνά κατά το άρθρο 44 και τον Πρώτο Πίνακα. Η διαθήκη δεν ελέγχει ποτέ τα πάντα, αλλά η εξ αδιαθέτου διαδοχή δεν ελέγχει τίποτε.
Πώς λειτουργεί ο υπολογισμός
Η διαθήκη στην Κύπρο δεν διαθέτει τα πάντα
Το άρθρο 41 του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου, Κεφ. 195, ορίζει διαθέσιμη μοίρα, και ό,τι μένει εκτός της περιέρχεται βάσει του νόμου σε καθορισμένο κύκλο συγγενών, ό,τι και αν λέει η διαθήκη. Το άρθρο 41(2) ορίζει ότι διάθεση μεγαλύτερη από τη διαθέσιμη μοίρα μειώνεται και περικόπτεται ανάλογα.
Το μέγεθος της διαθέσιμης μοίρας δεν εξαρτάται από την αξία της κληρονομιάς ούτε από το τι ήθελε ο διαθέτης. Εξαρτάται μόνο από το ποιοι συγγενείς επιζούν. Με ένα τέκνο στη ζωή, τα τρία τέταρτα είναι ήδη δεσμευμένα.
Εδώ αποτυγχάνουν συχνότερα οι ξένες διαθήκες επί κυπριακών περιουσιακών στοιχείων, και συνήθως δεν το ανακαλύπτει κανείς παρά μετά τον θάνατο.
Τι λέει πράγματι το άρθρο 41
Το άρθρο 41(1) θέτει τρεις περιπτώσεις, και είναι εξαντλητικές. Όταν πρόσωπο αποβιώσει αφήνοντας:
- σύζυγο και τέκνο, ή σύζυγο και κατιόντα τέκνου, ή όχι σύζυγο αλλά τέκνο ή κατιόντα τέκνου, η διαθέσιμη μοίρα δεν υπερβαίνει το ένα τέταρτο της καθαρής αξίας της κληρονομιάς
- σύζυγο ή πατέρα ή μητέρα, αλλά όχι τέκνο και όχι κατιόντα τέκνου, η διαθέσιμη μοίρα δεν υπερβαίνει το ήμισυ της καθαρής αξίας
- ούτε σύζυγο, ούτε τέκνο ή κατιόντα τέκνου, ούτε πατέρα ή μητέρα, η διαθέσιμη μοίρα είναι το σύνολο της κληρονομιάς
Δύο στοιχεία της διατύπωσης κρίνουν τις περισσότερες πραγματικές υποθέσεις. Το τέκνο ενεργοποιεί τον κανόνα του ενός τετάρτου είτε υπάρχει σύζυγος είτε όχι. Και ένας μόνο επιζών γονέας αρκεί για να μειώσει στο μισό την ελευθερία διαθέτη που δεν έχει τέκνα.
Τα αδέλφια δεν περιορίζουν καθόλου τον διαθέτη. Η παράγραφος (γ) εξαιρεί μόνο σύζυγο, τέκνο ή κατιόντα τέκνου, και πατέρα ή μητέρα. Πρόσωπο που αποβιώνει αφήνοντας αδελφούς, αδελφές ή παππούδες αλλά κανέναν από αυτούς, μπορεί να διαθέσει ολόκληρη την κληρονομιά με διαθήκη, παρότι οι συγγενείς αυτοί θα λάμβαναν κατά το Πρώτο Παράρτημα σε περίπτωση αδιαθεσίας.
Υπάρχει μία διέξοδος, και ωφελεί μόνο τον σύζυγο. Η επιφύλαξη του άρθρου 41(2) ορίζει ότι δεν γίνεται μείωση και περικοπή όταν κάποιο πρόσωπο αποβιώσει αφήνοντας σύζυγο, αλλά ούτε τέκνο ή κατιόντα τέκνου, ούτε πατέρα ούτε μητέρα, και το μέρος της περιουσίας που διατέθηκε με διαθήκη και υπερβαίνει τη διαθέσιμη μοίρα, το οποίο δυνατό να ανέρχεται μέχρι το σύνολο της νόμιμης μοίρας, κληροδοτήθηκε στον επιζώντα σύζυγο. Άτεκνο ζευγάρι χωρίς επιζώντες γονείς μπορεί επομένως να αφήσει τα πάντα ο ένας στον άλλο.
Η νόμιμη μοίρα δεν πάει όπου επιλέγετε
Ό,τι δεν είναι διαθέσιμο περιέρχεται βάσει του Νόμου. Το άρθρο 44 ορίζει τη μερίδα του επιζώντος συζύγου σε αυτό, και το Πρώτο Παράρτημα ορίζει κατόπιν τις τάξεις που λαμβάνουν το υπόλοιπο.
Η μερίδα του συζύγου στη νόμιμη μοίρα, και σε τυχόν αδιάθετο μέρος, είναι:
- όπου ο αποβιώσας άφησε τέκνο, είτε εν ζωή είτε εκπροσωπούμενο από κατιόντες, μερίδα ίση με τη μερίδα καθενός από τα τέκνα. Δύο τέκνα και σύζυγος διαιρούν επομένως τη νόμιμη μοίρα στα τρία
- όπου δεν υπάρχει τέκνο ή κατιών αλλά υπάρχουν ανιόντες, ή κατιόντες τους, μέχρι και του τρίτου βαθμού συγγένειας, το ήμισυ
- όπου δεν υπάρχει κανείς εντός του τρίτου βαθμού αλλά υπάρχουν συγγενείς του τέταρτου βαθμού, τα τρία τέταρτα
- όπου δεν υπάρχει κανείς εντός του τέταρτου βαθμού, ολόκληρο
Το υπόλοιπο πηγαίνει στις τάξεις του Πρώτου Παραρτήματος, με τον πλησιέστερο βαθμό να αποκλείει τον απώτερο. Η πρώτη τάξη είναι τα τέκνα σε ίσες μερίδες, με τους κατιόντες τέκνου που απεβίωσε πρώτο να λαμβάνουν τη μερίδα εκείνου κατά ρίζες. Η δεύτερη τάξη είναι ο πατέρας και η μητέρα, ή ελλείψει αυτών ο πλησιέστερος επιζών ανιών, μαζί με αδελφούς και αδελφές, όπου οι ετεροθαλείς λαμβάνουν το ήμισυ της μερίδας αμφιθαλούς. Η τρίτη τάξη είναι οι πλησιέστεροι επιζώντες ανιόντες, με την πατρική και τη μητρική γραμμή να λαμβάνουν το ήμισυ η καθεμία όπου εκπροσωπούνται και οι δύο στον ίδιο βαθμό. Η τέταρτη τάξη είναι οι πλησιέστεροι συγγενείς μέχρι και του έκτου βαθμού.
Το άρθρο 47(1) ορίζει ότι όπου δεν υπάρχει στη ζωή συγγενής εντός του έκτου βαθμού κατά τον θάνατο, ο αποβιώσας θεωρείται ότι απεβίωσε χωρίς κληρονόμους.
Η εξαίρεση στην οποία στηρίζονταν οι αλλοδαποί δεν υπάρχει πια
Το Κεφ. 195 περιείχε παλαιότερα άρθρο 42, με τίτλο απόλυτη ελευθερία διάθεσης σε ορισμένες περιπτώσεις. Το άρθρο 3 του περί Διαθηκών και Διαδοχής (Τροποποιητικού) Νόμου του 2015, Ν. 96(Ι)/2015, που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της 3ης Ιουλίου 2015, διέγραψε το άρθρο 42.
Ο χρόνος έχει σημασία. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 650/2012 εφαρμόζεται από τις 17 Αυγούστου 2015, έξι εβδομάδες μετά τη διαγραφή αυτή. Όποιος στηρίζει τον κυπριακό κληρονομικό του σχεδιασμό σε συμβουλή που δόθηκε πριν από τον Ιούλιο του 2015, ή σε διαθήκη που συντάχθηκε τότε, στηρίζεται σε διάταξη που δεν υπάρχει πλέον.
Αυτό που την αντικατέστησε δεν είναι εξαίρεση αλλά επιλογή, και πρέπει να γίνει σωστά. Ο Κανονισμός και ο τρόπος που λειτουργεί η επιλογή δικαίου εκτίθενται στη σελίδα The EU Succession Regulation and Cyprus.
Ο υπολογιστής προϋποθέτει ότι τη διαδοχή διέπει το κυπριακό δίκαιο. Όπου έχει γίνει έγκυρη επιλογή άλλου δικαίου δυνάμει του Κανονισμού, τα πιο πάνω κλάσματα μπορεί να μην ισχύουν καθόλου. Ποιο δίκαιο διέπει είναι το πρώτο ερώτημα, όχι το δεύτερο.
Πού μια πραγματική κληρονομιά αποκλίνει από την αριθμητική
Τα κλάσματα είναι ακριβή. Η δυσκολία βρίσκεται σε αυτό επί του οποίου εφαρμόζονται.
Οι μοίρες λαμβάνονται επί της καθαρής αξίας της κληρονομιάς, μετά την αποπληρωμή των χρεών και υποχρεώσεων με τα οποία βαρύνεται, και η αποτίμηση κληρονομιάς δεν είναι αριθμητική. Το άρθρο 45 ορίζει ότι ο σύζυγος που καθίσταται δικαιούχος μερίδας δεν λογαριάζει στον υπολογισμό αυτόν κινητή ή ακίνητη ιδιοκτησία που λήφθηκε από τον αποβιώσαντα δυνάμει γαμικής σύμβασης. Το άρθρο 40 μεταχειρίζεται τη δωρεά αιτία θανάτου ως ειδική κληροδοσία κατά τη διαχείριση.
Ο Νόμος έχει επίσης κανόνες για το ποιος δεν μπορεί καθόλου να λάβει. Ρυθμίζει την αναξιότητα για διαδοχή, και το άρθρο 33(1) περιορίζει την κληροδοσία σε θρησκευτικό οργανισμό από πρόσωπο που έχει συγγενή εντός του τρίτου βαθμού, εκτός αν η διαθήκη εκτελέστηκε τρεις τουλάχιστον μήνες πριν από τον θάνατο.
Οι εν ζωή μεταβιβάσεις είναι εντελώς εκτός της σελίδας αυτής. Το ίδιο και το ζήτημα της ακίνητης ιδιοκτησίας σε περιοχή μη ελεγχόμενη από τη Δημοκρατία. Και τίποτε εδώ δεν αφορά φορολογία.
Από πού προέρχονται τα κλάσματα
Κάθε κλάσμα και κάθε τάξη της σελίδας προέρχεται από το ενοποιημένο κείμενο του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου, Κεφ. 195, όπως δημοσιεύεται από το CyLaw: άρθρα 41, 44, 45 και 47 και το Πρώτο Παράρτημα που εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 46.
Η διαγραφή του άρθρου 42 προέρχεται από την Επίσημη Εφημερίδα: ο περί Διαθηκών και Διαδοχής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2015, Ν. 96(Ι)/2015, Αρ. 4518 της 3ης Ιουλίου 2015.
Ελέγχθηκε στις 15 Αυγούστου 2026. Ο Νόμος έχει τροποποιηθεί και η σελίδα δεν ενημερώνεται αυτόματα.
Για τη θέση της δικής σας κληρονομιάς
Θα χρειαστούμε τη διαθήκη αν υπάρχει, σημείωμα για το ποιοι επιζούν και με ποια συγγένεια, και κατάλογο των περιουσιακών στοιχείων στην Κύπρο και αλλού. Το πρώτο ερώτημα που απαντούμε είναι ποιο δίκαιο διέπει τη διαδοχή, γιατί τα κλάσματα μετρούν μόνο αφού κριθεί αυτό.
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία.
Σχετικά κείμενα
Η αγγλική έκδοση βρίσκεται στη σελίδα Cyprus Forced Heirship Calculator.
Ποιοι αναλαμβάνουν την εργασία αυτή
Οι δύο συνεταίροι έχουν συνολικά άνω των 40 ετών δικηγορικής εμπειρίας στην Κύπρο. Κάθε υπόθεση τη χειρίζεται ένας από τους δύο.
Ανδρέας Κλεάνθους
Δικηγόρος και Συνέταιρος
Ασκεί δικηγορία στην Κύπρο πάνω των 30 ετών. Η εργασία του περιλαμβάνει δικαστηριακές υποθέσεις, σωματικές βλάβες και ασφαλιστικές απαιτήσεις, είσπραξη οφειλών, διοικητικό δίκαιο, ακίνητα, διαθήκες και διαχείριση κληρονομιών.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος και Συνέταιρος
Συμβουλεύει σε δικαστηριακές υποθέσεις, σε εταιρικά και εμπορικά ζητήματα και σε θέματα ακινήτων και κατασκευών. Η δικαστηριακή του εργασία περιλαμβάνει δικόγραφα, ενδιάμεσες αιτήσεις, μαρτυρία, διαπραγματεύσεις και προετοιμασία ακρόασης.
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Παρακαλούμε επικοινωνήστε με το γραφείο Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε. για συμβουλή προσαρμοσμένη στη δική σας υπόθεση.