Η είσοδος, η διαμονή και το δικαίωμα εργασίας είναι τρεις χωριστές άδειες, με διαφορετικούς κατόχους και διαφορετικούς τρόπους απώλειας. Ο εργοδότης έχει τρεις υποχρεώσεις πριν από την πρώτη μέρα, και η παράλειψή τους κοστίζει πολύ περισσότερο από το πρόστιμο.
Τα περισσότερα μεταναστευτικά προβλήματα που βλέπουμε δεν άρχισαν με μια απόρριψη. Άρχισαν με πρόσωπο που εισήλθε νόμιμα στην Κύπρο, πίστεψε ότι η είσοδος ήταν άδεια παραμονής, και πίστεψε ότι η άδεια παραμονής περιείχε και άδεια εργασίας. Είναι τρία χωριστά πράγματα, τα οποία χορηγούν διαφορετικές αρχές, τα κατέχουν διαφορετικά πρόσωπα και χάνονται με διαφορετικό τρόπο.
Τρεις άδειες, όχι μία
Κανείς δεν έχει απόλυτο δικαίωμα εισόδου, και το πλαίσιο το λέει από την πρώτη στιγμή. Ο περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμος, ΚΕΦ. 105 στο άρθρο 10 ορίζει ότι αλλοδαπός, ανεξάρτητα από το ότι μπορεί να κατέχει διαβατήριο με θεώρηση και να μην είναι απαγορευμένος μετανάστης, δεν έχει απόλυτο δικαίωμα να εισέλθει στη Δημοκρατία και μπορεί σε κάθε περίπτωση να του απαγορευθεί η είσοδος, εκτός αν: ως μόνιμος κάτοικος κατέχει έγκυρο πιστοποιητικό μόνιμης διαμονής εκδοθέν δυνάμει Κανονισμών· ως μετανάστης κατέχει έγκυρη άδεια μετανάστευσης δυνάμει των Κανονισμών· ή ως προσωρινός κάτοικος κατέχει έγκυρη άδεια εισόδου ή προσγείωσης δυνάμει αυτών. Τρία καθεστώτα, τρία διαφορετικά έγγραφα, καθένα με τον δικό του Κανονισμό. Γι' αυτό οι τρεις άδειες δεν υποκαθιστούν η μία την άλλη.
Είσοδος
Η είσοδος είναι η άδεια να περάσετε τα σύνορα. Για ορισμένες υπηκοότητες χορηγείται εκ των προτέρων με θεώρηση από προξενείο· για άλλες προκύπτει χωρίς θεώρηση, με ρυθμίσεις που διαφέρουν ανά υπηκοότητα και μεταβάλλονται. Δίδεται για συγκεκριμένο σκοπό, συνήθως τουρισμό, επαγγελματικές συναντήσεις ή οικογενειακή επίσκεψη, και για περιορισμένο χρόνο. Δεν λέει τίποτε για το τι επιτρέπεται στον κάτοχο μόλις βρεθεί εδώ.
Διαμονή
Η παραμονή πέραν του χρόνου της εισόδου απαιτεί άδεια διαμονής. Είναι χωριστή αίτηση προς τις μεταναστευτικές αρχές, η οποία υποβάλλεται στην Κύπρο και στηρίζεται σε συγκεκριμένη βάση: απασχόληση, σπουδές, οικογενειακή ιδιότητα, αυτάρκεια, επένδυση ή ειδικό σχέδιο. Χορηγείται για ορισμένο χρόνο και ανανεώνεται πριν λήξει, όχι μετά. Το κενό ανάμεσα στη λήξη και σε μια καθυστερημένη ανανέωση είναι περίοδος παράνομης παραμονής, και δεν εξαφανίζεται όταν τελικά εγκριθεί η ανανέωση.
Το δικαίωμα εργασίας
Την άδεια εργασίας δεν την κρατά ο εργαζόμενος: τη ζητά ο εργοδότης, και δένεται στη συγκεκριμένη θέση. Ο εργοδότης αιτείται έγκριση για να πληρώσει συγκεκριμένη θέση με συγκεκριμένο πρόσωπο, και η έγκριση αφορά εκείνη τη θέση και εκείνον τον εργοδότη. Δεν είναι άδεια που μεταφέρεται από δουλειά σε δουλειά. Όπου οι εφαρμοστέοι κανόνες απαιτούν έλεγχο της τοπικής αγοράς εργασίας, ο εργοδότης πρέπει να δείξει ότι η θέση δεν μπορούσε να καλυφθεί από την εγχώρια ή την ευρωπαϊκή αγορά, που στην πράξη σημαίνει δημοσιευμένη κενή θέση, τεκμηριωμένη διαδικασία πρόσληψης και καταγραφή του γιατί οι υποψήφιοι δεν ήταν κατάλληλοι.
Τρεις υποχρεώσεις βαρύνουν τον εργοδότη πριν και κατά τη διάρκεια της πρόσληψης, και γύρω από αυτές χτίζονται οι επιθεωρήσεις. Το άρθρο 18ΡΓ(1) απαιτεί από τον εργοδότη, πριν από την ανάληψη απασχόλησης, να αξιώνει από τον υπήκοο τρίτης χώρας να κατέχει και να του παρουσιάζει έγκυρη και ισχύουσα άδεια ή άλλο τίτλο που να επιτρέπει τη διαμονή και την απασχόλησή του στη Δημοκρατία· να διατηρεί αντίγραφο της άδειας διαμονής ή του άλλου τίτλου, ή να καταγράφει σε μητρώο τα στοιχεία της, και να τα θέτει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών τουλάχιστον για όσο διαρκεί η απασχόληση· και να ενημερώνει εντός επτά ημερών το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης και το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων για την έναρξη της απασχόλησης. Κατά το άρθρο 18ΡΓ(2), η ενημέρωση προς τη Μετανάστευση δεν οφείλεται όταν ο εργαζόμενος έχει καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος.
Τα ίδια αυτά τρία είναι και η ασπίδα του εργοδότη. Κατά το άρθρο 18ΡΓ(3), ο εργοδότης που εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του δεν θεωρείται υπεύθυνος για παράβαση της απαγόρευσης, εκτός αν γνώριζε ότι το έγγραφο που του παρουσιάστηκε ως έγκυρη άδεια ή τίτλος ήταν πλαστογραφημένο. Αυτή είναι όλη η προστασία, και τη διαθέτει μόνο ο εργοδότης που μπορεί να βγάλει το αντίγραφο ή την εγγραφή στο μητρώο.
Πού σπάει η αλυσίδα
Τέσσερις καταστάσεις καλύπτουν σχεδόν όλα όσα πηγαίνουν στραβά.
- Εργασία με άδεια μόνο για επίσκεψη. Η εξ αποστάσεως εργασία για αλλοδαπό εργοδότη ενόσω βρίσκεστε στην Κύπρο ως επισκέπτης, η άμισθη βοήθεια στην επιχείρηση φίλου, και η έναρξη εργασίας τη Δευτέρα ενώ εκκρεμεί η αίτηση, αντιμετωπίζονται όλες ως εργασία χωρίς άδεια.
- Αλλαγή εργοδότη. Επειδή η άδεια δένεται στον εργοδότη και στη θέση, η μετακίνηση σε άλλη εταιρεία απαιτεί νέα αίτηση. Η παραίτηση πρώτα και η αίτηση μετά αφήνει το πρόσωπο χωρίς βάση παραμονής στο ενδιάμεσο.
- Αλλαγή θέσης ή όρων. Ουσιώδης μεταβολή στη θέση, στον μισθό ή στον τόπο εργασίας μπορεί να βγάλει την απασχόληση εκτός των όρων υπό τους οποίους δόθηκε η άδεια.
- Λήξη της άδειας. Η ανανέωση κατατίθεται μέσα στο παράθυρο.
Αυτό που κάνει καθεμία από αυτές κάτι περισσότερο από γραφειοκρατικό πρόβλημα είναι το άρθρο 6(1) του ΚΕΦ. 105, που απαριθμεί τις κατηγορίες απαγορευμένων μεταναστών, μεταξύ τους πρόσωπο που δεν είναι ούτε μόνιμος κάτοικος ούτε κάτοχος έγκυρης άδειας μετανάστευσης δυνάμει των Κανονισμών. Πρόσωπο του οποίου η άδεια έληξε δεν είναι απλώς εκπρόθεσμο. Και το άρθρο 6(1Α) δίνει στην αστυνομία, για να διαπιστώσει αν υπήκοος τρίτης χώρας είναι απαγορευμένος μετανάστης, εξουσία σύλληψης και κράτησης για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τις είκοσι τέσσερις ώρες, στο τέλος του οποίου το πρόσωπο απολύεται εκτός αν εκδοθούν διατάγματα κράτησης και απέλασης κατά το άρθρο 14 ή διάταγμα κράτησης κατά το άρθρο 18ΠΣΤ.
Η συνεχής νόμιμη διαμονή είναι το νόμισμα για όλα όσα έρχονται αργότερα, περιλαμβανομένης της μόνιμης διαμονής και της πολιτογράφησης, και ένα κενό σε αυτήν δεν αγοράζεται πίσω με πρόστιμο.
Τι κοστίζει στον εργοδότη μια παράνομη πρόσληψη
Ο λογαριασμός δεν είναι το πρόστιμο. Είναι το πρόστιμο, συν όλα όσα θα κόστιζε η νόμιμη απασχόληση, συν το κόστος επιστροφής του εργαζομένου. Δύο χωριστά καθεστώτα φτάνουν στον εργοδότη, και το δεύτερο είναι το ακριβό.
Η απασχόληση χωρίς άδεια είναι ποινικό αδίκημα από μόνη της. Το άρθρο 14Β(1) καθιστά την εργοδότηση αλλοδαπού χωρίς την απαιτούμενη άδεια, ή κατά παράβαση των όρων άδειας εργοδότησης, ή κατά παράβαση οποιουδήποτε άλλου νόμου ή κανονισμού, αδίκημα τιμωρούμενο με φυλάκιση μέχρι πέντε έτη ή με χρηματική ποινή μέχρι είκοσι χιλιάδες ευρώ ή και με τις δύο. Το άρθρο 14Β(2) επιτρέπει στο δικαστήριο να διατάξει τον καταδικασθέντα εργοδότη, πρόσθετα προς κάθε άλλη ποινή, να καταβάλει όλες τις εισφορές που καταβάλλονται στα διάφορα ταμεία σε περίπτωση νόμιμης εργοδότησης, και η επιφύλαξή του βάζει πάτο: ποτέ χαμηλότερες από τις εισφορές που αναλογούν σε απασχόληση τριών μηνών. Το άρθρο 14Β(3) επιτρέπει στο δικαστήριο να στερήσει από τον εργοδότη το δικαίωμα εργοδότησης αλλοδαπού για όση περίοδο κρίνει σκόπιμη, και το άρθρο 14Β(4) καθιστά την εργοδότηση κατά παράβαση εκείνου του διατάγματος αδίκημα με φυλάκιση μέχρι πέντε έτη.
Έπειτα έρχεται αυτό που οφείλεται στον εργαζόμενο, και υπολογίζεται σαν να ήταν η απασχόληση νόμιμη. Το άρθρο 18ΡΕ(1) απαιτεί από τον εργοδότη, για κάθε παράβαση της απαγόρευσης του άρθρου 18ΡΒ, να καταβάλει όλες τις οφειλόμενες αποδοχές στον παρανόμως παραμένοντα υπήκοο τρίτης χώρας, με το συμφωνημένο επίπεδο αποδοχών να τεκμαίρεται τουλάχιστον στο ελάχιστο ημερομίσθιο της κυπριακής νομοθεσίας, των συλλογικών συμβάσεων ή της καθιερωμένης πρακτικής του κλάδου εκτός αν αποδειχθεί διαφορετικά· τις εισφορές και τα τέλη στα ταμεία κοινωνικών ασφαλίσεων, πλεονάζοντος προσωπικού, ετησίων αδειών μετ' απολαβών, κοινωνικής συνοχής και ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και τους φόρους που θα είχε καταβάλει αν η απασχόληση ήταν νόμιμη, περιλαμβανομένων των επιβαρύνσεων για καθυστερήσεις και των σχετικών διοικητικών προστίμων· και, εφόσον ενδείκνυται, κάθε δαπάνη αποστολής των καθυστερούμενων οφειλών στη χώρα στην οποία ο εργαζόμενος επέστρεψε ή υποχρεώθηκε να επιστρέψει. Κατά το άρθρο 18ΡΔ(1), ο Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Επιθεωρήσεων του Υπουργείου Εργασίας μπορεί να επιβάλει διοικητικό πρόστιμο και, κατόπιν συνεννόησης με τον Διευθυντή, υποχρέωση καταβολής ποσού ίσου με τα έξοδα επιστροφής.
Πέντε καταστάσεις μετατρέπουν το θέμα από διοικητικό σε ποινική δίωξη. Το άρθρο 18ΡΗ(1) καθιστά την εκ προθέσεως παράβαση ποινικό αδίκημα όταν συνεχίζεται ή επαναλαμβάνεται συστηματικά· ή αφορά ταυτόχρονη απασχόληση σημαντικού αριθμού παρανόμως παραμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών· ή συνοδεύεται από εξαιρετικά καταχρηστικούς όρους εργασίας· ή διαπράττεται από εργοδότη που χρησιμοποιεί την εργασία προσώπου γνωρίζοντας ότι είναι θύμα εμπορίας ανθρώπων· ή αφορά την παράνομη απασχόληση ανηλίκου. Η ποινή είναι φυλάκιση μέχρι πέντε έτη ή πρόστιμο μέχρι είκοσι χιλιάδες ευρώ ή και τα δύο, και το άρθρο 18ΡΗ(2) την επεκτείνει στην ηθική αυτουργία και τη συνεργασία. Το άρθρο 18ΡΗ(3) αποκλείει την εφαρμογή του άρθρου 14Β σε αυτές τις περιπτώσεις: ισχύει η βαρύτερη διάταξη, όχι και οι δύο.
Ο εργαζόμενος δεν εξαρτάται από τους επιθεωρητές. Το άρθρο 18ΡΘ(1) δίνει στους παρανόμως απασχολούμενους υπηκόους τρίτων χωρών δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση κατά του εργοδότη τους στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών, είτε απευθείας είτε μέσω συνδικαλιστικών οργανώσεων, κατά τον περί Ετησίων Αδειών Μετ' Απολαβών Νόμο και τους δικονομικούς του κανονισμούς, και το άρθρο 18ΡΘ(2) επιτρέπει σε συνδικαλιστική οργάνωση με σχετικό σκοπό να κινήσει αστική διαδικασία εξ ονόματος ή προς υποστήριξή τους, με τη συγκατάθεσή τους.
Μέλη οικογένειας
Ο/η σύζυγος και τα ανήλικα τέκνα μπορούν κατά κανόνα να συνοδεύσουν ή να ακολουθήσουν τον κάτοχο άδειας, και το καθεστώς τους είναι παράγωγο: εξαρτάται από το καθεστώς του κυρίως δικαιούχου και τελειώνει μαζί του. Τα νοικοκυριά συχνά υποθέτουν ότι η άδεια εργασίας του ενός συνεπάγεται δικαίωμα εργασίας για τον άλλο. Συνήθως δεν συνεπάγεται, και ο Νόμος λέει γιατί.
Ο συντηρών πρέπει να πληροί ο ίδιος τις προϋποθέσεις πριν έρθει η οικογένεια. Το άρθρο 18ΛΒ απαιτεί από τον συντηρούντα να έχει παραμείνει νόμιμα στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές για δύο τουλάχιστον έτη· να διαθέτει κατάλυμα που θεωρείται ικανοποιητικό για αντίστοιχη οικογένεια στην ίδια περιοχή, να πληροί τις γενικές προδιαγραφές ασφάλειας και υγιεινής και να διασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση· να διαθέτει ασφάλιση ασθένειας για τον ίδιο και την οικογένειά του που καλύπτει το σύνολο των κινδύνων που συνήθως καλύπτονται για τους πολίτες της Δημοκρατίας· και να διαθέτει σταθερούς και τακτικούς πόρους, επαρκείς ώστε να μην επιβαρύνει το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας. Η διετία έχει εξαίρεση που αφορά τις εταιρείες ξένων συμφερόντων: η επιφύλαξη του άρθρου 18ΛΒ(α) δίνει στον Διευθυντή διακριτική ευχέρεια να μην την απαιτεί όταν ο συντηρών απασχολείται σε εταιρεία που έχει έγκριση να απασχολεί αλλοδαπό προσωπικό.
Μόλις βρεθούν εδώ, τα μέλη της οικογένειας δικαιούνται να εργαστούν με τους ίδιους όρους με τον συντηρούντα, αλλά όχι αμέσως. Το άρθρο 18ΛΔ(1) τους δίνει πρόσβαση στην εκπαίδευση, σε μισθωτή εργασία και ανεξάρτητη επαγγελματική δραστηριότητα, και σε επαγγελματικό προσανατολισμό και κατάρτιση, με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις όπως ο συντηρών. Το άρθρο 18ΛΔ(3) όμως περιορίζει την πρόσβαση σε μισθωτή εργασία ή ανεξάρτητη δραστηριότητα για περίοδο μέχρι δώδεκα μήνες, για σκοπούς διερεύνησης της αγοράς εργασίας της Δημοκρατίας, μετά την πάροδο της οποίας επιτρέπεται κατόπιν αίτησης. Αυτό το δωδεκάμηνο είναι που τα νοικοκυριά εκλαμβάνουν ως απόρριψη.
Η άδεια μέλους οικογένειας μπορεί τελικά να πάψει να εξαρτάται από τον συντηρούντα. Το άρθρο 18ΛΕ(1) δίνει στα τέκνα που ενηλικιώθηκαν και στον/στη σύζυγο του συντηρούντος αυτόνομη άδεια διαμονής μόλις συμπληρώσουν πέντε έτη παραμονής στη Δημοκρατία, εφόσον δεν έχουν εξασφαλίσει άλλου τύπου άδεια δυνάμει του Νόμου.
Τα έγγραφα, και γιατί απορρίπτονται φάκελοι
Οι φάκελοι σπάνια απορρίπτονται στην ουσία τους. Απορρίπτονται επειδή λείπει μια επικύρωση, μια μετάφραση ή μια υπογραφή, και ο χρόνος που χάνεται είναι χρόνος κατά τον οποίο η υφιστάμενη άδεια τρέχει προς τη λήξη της. Τα πιστοποιητικά από το εξωτερικό χρειάζονται τη μορφή επικύρωσης που ισχύει για τη χώρα έκδοσης, οι μεταφράσεις πρέπει να είναι επίσημες, και τα αντίγραφα διαβατηρίων πρέπει να καλύπτουν τις σελίδες που ζητούνται και όχι μόνο τη σελίδα με τη φωτογραφία.
Υπάρχει προθεσμία και για την αρχή, και αξίζει να τη γνωρίζετε πριν αρχίσετε να πιέζετε. Το άρθρο 18ΥΖ(1) απαιτεί από τον Διευθυντή να αποφασίσει επί του συνόλου της αίτησης το συντομότερο δυνατόν και σε κάθε περίπτωση πριν από την πάροδο τεσσάρων μηνών από την υποβολή. Το άρθρο 18ΥΖ(2) επιτρέπει παράταση, αλλά μόνο με καταγεγραμμένη προπαρασκευαστική απόφαση, σε εξαιρετικές περιπτώσεις που σχετίζονται με την πολυπλοκότητα της εξέτασης. Το σημαντικό είναι το άρθρο 18ΥΖ(4): όταν τα έγγραφα είναι ανεπαρκή, ο Διευθυντής ενημερώνει γραπτώς τι χρειάζεται και θέτει εύλογη προθεσμία, και οι τέσσερις μήνες αναστέλλονται μέχρι να φτάσει το υλικό. Ο φάκελος που γυρίζει πίσω για ένα έγγραφο έχει σταματήσει το ρολόι, δεν το έχει μηδενίσει, και αν το υλικό δεν έρθει μέσα στην προθεσμία η αίτηση μπορεί να απορριφθεί.
Τι να μας στείλετε
Για να απαντήσουμε χρήσιμα χρειαζόμαστε πρώτα τα ονόματα: ποιος είναι ο εργοδότης, ποιος ο εργαζόμενος και ποια η υπηκοότητα. Έπειτα, με δύο γραμμές: ποια είναι η τρέχουσα άδεια και πότε λήγει, ποια θέση αφορά, και τι έχει ήδη κατατεθεί. Μη μας στείλετε αντίγραφα διαβατηρίων ή φακέλους πριν σας επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια η διαφορά ανάμεσα σε είσοδο, διαμονή και δικαίωμα εργασίας;
Είναι τρεις χωριστές άδειες, τις οποίες χορηγούν διαφορετικές αρχές, τις κατέχουν διαφορετικά πρόσωπα και χάνονται με διαφορετικό τρόπο. Η είσοδος είναι η άδεια να περάσετε τα σύνορα, για συγκεκριμένο σκοπό και περιορισμένο χρόνο. Η παραμονή πέραν αυτού απαιτεί άδεια διαμονής, που ζητείται στην Κύπρο με βάση συγκεκριμένο λόγο. Το δικαίωμα εργασίας χορηγείται ξανά χωριστά. Το άρθρο 10 του ΚΕΦ. 105 ορίζει ότι κανείς δεν έχει απόλυτο δικαίωμα εισόδου.
Ποιος αιτείται την άδεια εργασίας, ο εργοδότης ή ο εργαζόμενος;
Κανονικά ο εργοδότης. Αιτείται έγκριση για να καλύψει συγκεκριμένη θέση με συγκεκριμένο πρόσωπο, και η έγκριση αφορά εκείνη τη θέση και εκείνον τον εργοδότη. Δεν είναι άδεια που κρατά ο εργαζόμενος και τη μεταφέρει από δουλειά σε δουλειά, γι' αυτό και η αλλαγή εργοδότη απαιτεί νέα αίτηση.
Τι περιλαμβάνει ο έλεγχος της αγοράς εργασίας;
Όπου οι εφαρμοστέοι κανόνες τον απαιτούν, ο εργοδότης πρέπει να δείξει ότι η θέση δεν μπορούσε να καλυφθεί από την εγχώρια ή την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Στην πράξη αυτό σημαίνει δημοσιευμένη κενή θέση, τεκμηριωμένη διαδικασία πρόσληψης και καταγραφή του γιατί οι υποψήφιοι που εμφανίστηκαν δεν ήταν κατάλληλοι. Το ίδιο σκεπτικό εμφανίζεται και στο άρθρο 18ΛΔ(3), που επιτρέπει να περιοριστεί για μέχρι δώδεκα μήνες η πρόσβαση των μελών της οικογένειας στην εργασία, ακριβώς για σκοπούς διερεύνησης της αγοράς εργασίας της Δημοκρατίας.
Υπάρχει ταχύτερη οδός για εταιρεία ξένων συμφερόντων;
Υπάρχει χωριστή οδός για υπηκόους τρίτων χωρών που απασχολούνται σε εταιρείες εγγεγραμμένες στο Μητρώο Εταιρειών Ξένων Συμφερόντων, η οποία ορίζεται με αναφορά στην εγγραφή της εργοδότριας εταιρείας και σε ελάχιστο μεικτό μηνιαίο μισθό για θέσεις υψηλότερης ειδίκευσης, με δική της μέγιστη διάρκεια άδειας. Το ποσό του μισθού και η διάρκεια αναθεωρούνται και πρέπει να επιβεβαιώνονται κάθε φορά. Η ίδια ιδιότητα μετρά και για την οικογένεια: η επιφύλαξη του άρθρου 18ΛΒ(α) δίνει στον Διευθυντή διακριτική ευχέρεια να μην απαιτεί τη διετή προηγούμενη παραμονή όταν ο συντηρών απασχολείται σε εταιρεία με έγκριση να απασχολεί αλλοδαπό προσωπικό.
Τι πρέπει να ελέγξει ο εργοδότης πριν από την πρώτη μέρα;
Τρία πράγματα, και τα ορίζει το άρθρο 18ΡΓ(1) του ΚΕΦ. 105. Πριν από την ανάληψη απασχόλησης πρέπει να αξιώσει από τον υπήκοο τρίτης χώρας να κατέχει και να του παρουσιάσει έγκυρη και ισχύουσα άδεια ή άλλο τίτλο που επιτρέπει διαμονή και απασχόληση στη Δημοκρατία· να διατηρήσει αντίγραφό της ή να καταγράψει τα στοιχεία της σε μητρώο και να τα θέτει στη διάθεση των αρχών τουλάχιστον για όσο διαρκεί η απασχόληση· και να ενημερώσει εντός επτά ημερών το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης και το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων. Ο εργοδότης που τα έκανε και τα τρία προστατεύεται από το άρθρο 18ΡΓ(3), εκτός αν γνώριζε ότι το έγγραφο ήταν πλαστογραφημένο.
Τι κοστίζει στον εργοδότη η απασχόληση χωρίς άδεια;
Περισσότερα από το πρόστιμο. Το άρθρο 14Β(1) προβλέπει φυλάκιση μέχρι πέντε έτη ή πρόστιμο μέχρι είκοσι χιλιάδες ευρώ ή και τα δύο, και το άρθρο 14Β(2) επιτρέπει στο δικαστήριο να διατάξει τις εισφορές που θα είχε η νόμιμη απασχόληση, ποτέ λιγότερες από τριών μηνών. Το άρθρο 18ΡΕ(1) απαιτεί έπειτα όλες τις οφειλόμενες αποδοχές, με τεκμήριο τουλάχιστον στο ελάχιστο ημερομίσθιο ή στη συλλογική σύμβαση, όλες τις εισφορές και τους φόρους της νόμιμης απασχόλησης μαζί με τις επιβαρύνσεις καθυστέρησης και τα διοικητικά πρόστιμα, και τη δαπάνη αποστολής των οφειλών στο εξωτερικό. Κατά το άρθρο 18ΡΔ(1) μπορεί να κληθεί να πληρώσει και τα έξοδα επιστροφής, και κατά το άρθρο 14Β(3) να στερηθεί το δικαίωμα εργοδότησης αλλοδαπού συνολικά.
Μπορεί ο/η σύζυγός μου να εργαστεί μόλις φτάσουμε;
Όχι κατ' ανάγκη. Το άρθρο 18ΛΔ(1) δίνει στα μέλη της οικογένειας πρόσβαση σε εργασία με τους ίδιους όρους με τον συντηρούντα, αλλά το άρθρο 18ΛΔ(3) επιτρέπει να περιοριστεί αυτή η πρόσβαση για περίοδο μέχρι δώδεκα μήνες, όσο διερευνάται η αγορά εργασίας της Δημοκρατίας, και μετά επιτρέπεται κατόπιν αίτησης. Τα ενήλικα τέκνα και ο/η σύζυγος αποκτούν δική τους άδεια με τη συμπλήρωση πέντε ετών, κατά το άρθρο 18ΛΕ(1).
Πόσο χρόνο μπορεί να πάρει η απόφαση;
Το άρθρο 18ΥΖ(1) απαιτεί απόφαση επί του συνόλου της αίτησης το συντομότερο δυνατόν και σε κάθε περίπτωση εντός τεσσάρων μηνών από την υποβολή. Το άρθρο 18ΥΖ(2) επιτρέπει παράταση σε εξαιρετικές περιπτώσεις πολυπλοκότητας, με καταγεγραμμένη προπαρασκευαστική απόφαση. Αν ο φάκελος γυρίσει πίσω για έγγραφο που λείπει, το άρθρο 18ΥΖ(4) αναστέλλει τους τέσσερις μήνες μέχρι να φτάσει το υλικό: το αίτημα για έγγραφα σταματά το ρολόι, δεν το μηδενίζει.
Τι γίνεται αν η άδεια διαμονής λήξει πριν εγκριθεί η ανανέωση;
Η άδεια διαμονής χορηγείται για ορισμένο χρόνο και ανανεώνεται πριν λήξει, όχι μετά. Το κενό ανάμεσα στη λήξη και σε μια καθυστερημένη ανανέωση είναι περίοδος παράνομης παραμονής, και δεν εξαφανίζεται όταν τελικά εγκριθεί η ανανέωση. Κατά το άρθρο 6(1) του ΚΕΦ. 105, πρόσωπο που δεν είναι μόνιμος κάτοικος ούτε κάτοχος έγκυρης άδειας μετανάστευσης εμπίπτει στις κατηγορίες απαγορευμένων μεταναστών.
Πηγές
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 24 Αυγούστου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Γράψτε μας ποιοι εμπλέκονται και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας. Τα έγγραφα θα σας τα ζητήσουμε μόλις επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο.
Περισσότερα για αυτό: Ετήσια άδεια και χρόνος εργασίας στην Κύπρο, Οικογενειακές άδειες και ευέλικτη εργασία στην Κύπρο, Ο εργοδότης πρέπει να αποδείξει ότι κατέβαλε τον κατώτατο μισθό, Τριάντα μήνες, και η σύμβαση ορισμένου χρόνου παύει να είναι ορισμένου, Το προσωπικό όταν πωλείται η επιχείρηση στην Κύπρο.