Η ρήτρα επίλυσης διαφορών γράφεται όταν όλα πάνε καλά και δουλεύει όταν όλα πάνε στραβά. Τι πραγματικά διαλέγετε όταν διαλέγετε διαιτησία ή δικαστήριο, χωρίς τα κλισέ.
Τι κρίνει αυτή η ρήτρα
Όταν η διαφορά έρθει, η ρήτρα επίλυσης θα καθορίσει πού θα κριθεί, με ποια διαδικασία, σε πόσο χρόνο, με τι κόστος, και πόσο εύκολα θα εκτελεστεί το αποτέλεσμα. Είναι από τους λίγους όρους της σύμβασης που δεν διαπραγματεύεται κανείς όταν πια τους χρειάζεται. Γι' αυτό αξίζει δέκα λεπτά σκέψης τη στιγμή της σύνταξης, αντί για την αντιγραφή της ρήτρας από την προηγούμενη σύμβαση.
Ό,τι διαλέξετε, θα τηρηθεί
Πρώτο σημείο, γιατί ακυρώνει τις μισές δεύτερες σκέψεις: η ρήτρα διαιτησίας επιβάλλεται. Σε διεθνή εμπορική διαιτησία, το κυπριακό δικαστήριο οφείλει να παραπέμψει τα μέρη στη διαιτησία αν του ζητηθεί εγκαίρως, εκτός αν η συμφωνία διαιτησίας είναι άκυρη ή ανενεργή. Στην εγχώρια διαιτησία το δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια, που ασκείται σε καθιερωμένες προϋποθέσεις, και η αίτηση αναστολής πρέπει να γίνει μετά την εμφάνιση και πριν από οποιοδήποτε άλλο δικονομικό βήμα: η συμμετοχή στη δίκη ισοδυναμεί με παραίτηση. Με απλά λόγια, αν υπογράψατε διαιτησία, μην υπολογίζετε στο δικαστήριο, και αντίστροφα.
Πότε συμφέρει η διαιτησία
Στις διεθνείς συμβάσεις, το ισχυρότερο επιχείρημά της είναι η εκτέλεση: η διαιτητική απόφαση ταξιδεύει καλύτερα από τη δικαστική, χάρη στη Σύμβαση της Νέας Υόρκης που εφαρμόζεται σε μεγάλο μέρος του κόσμου, και στην Κύπρο οι αλλοδαπές διαιτητικές αποφάσεις αναγνωρίζονται και εκτελούνται μέσα από θεσμοθετημένη διαδικασία. Αν ο αντισυμβαλλόμενός σας έχει τα περιουσιακά του στοιχεία σε τρίτη χώρα, αυτό μπορεί να είναι το επιχείρημα που κλείνει τη συζήτηση.
Μετρούν επίσης η εμπιστευτικότητα, όταν η φύση της διαφοράς δεν σηκώνει δημοσιότητα, η δυνατότητα να επιλεγεί διαιτητής με τεχνική γνώση του αντικειμένου, χρήσιμη σε κατασκευαστικές και εξειδικευμένες διαφορές, και η ευελιξία της διαδικασίας.
Πότε συμφέρει το δικαστήριο
Η διαιτησία δεν είναι αυτομάτως φθηνότερη ούτε γρηγορότερη: οι αμοιβές του διαιτητή και η διοίκηση της διαδικασίας πληρώνονται από τα μέρη, και μια κακοσχεδιασμένη διαιτησία σέρνεται όσο και μια δίκη. Για καθαρές χρηματικές απαιτήσεις χωρίς πραγματική άμυνα, ο δικαστικός δρόμος με τα εργαλεία του είναι συχνά αποτελεσματικότερος. Το δικαστήριο υπερτερεί και όταν η υπόθεση χρειάζεται τρίτους: εγγυητές, ασφαλιστές, περισσότερους εναγόμενους που δεν δεσμεύονται από τη ρήτρα διαιτησίας, γιατί η διαιτησία δεσμεύει μόνο όσους την υπέγραψαν.
Η χειρότερη επιλογή δεν είναι ούτε η διαιτησία ούτε το δικαστήριο: είναι η ασαφής ρήτρα που επιτρέπει έναν χρόνο δικονομικής μάχης για το πού θα γίνει η μάχη.
Τα προσωρινά μέτρα δεν χάνονται
Μια διαδεδομένη παρανόηση: ότι όποιος διαλέξει διαιτησία μένει χωρίς προστασία μέχρι την απόφαση. Δεν ισχύει. Τα κυπριακά δικαστήρια μπορούν να διατάξουν προσωρινά μέτρα προς υποστήριξη διαιτησίας, όπως η παγοποίηση περιουσιακών στοιχείων, ώστε το αποτέλεσμα της διαιτησίας να έχει αντίκρισμα όταν έρθει. Το πώς λειτουργούν τα μέτρα αυτά το περιγράφουμε στη σελίδα για την παγοποίηση περιουσιακών στοιχείων.
Ο πρακτικός κανόνας της σύνταξης
Για σύμβαση με κυπριακό αντισυμβαλλόμενο και περιουσιακά στοιχεία στην Κύπρο, η δικαιοδοσία των κυπριακών δικαστηρίων είναι συνήθως η απλή και σωστή επιλογή. Για διεθνή σύμβαση, ιδίως με μέρη ή περιουσιακά στοιχεία εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, η διαιτησία με σωστά σχεδιασμένη ρήτρα κερδίζει τις περισσότερες φορές λόγω εκτέλεσης. Και σε κάθε περίπτωση: μία ρήτρα, καθαρή, με έδρα, γλώσσα και κανόνες ορισμένους, γραμμένη για τη συγκεκριμένη σύμβαση και όχι αντιγραμμένη από την προηγούμενη.
Συχνές Ερωτήσεις
Η σύμβασή μου έχει ρήτρα διαιτησίας αλλά προτιμώ το δικαστήριο. Μπορώ να καταχωρίσω αγωγή;
Μπορείτε, αλλά αν η άλλη πλευρά ζητήσει εγκαίρως την παραπομπή στη διαιτησία, στη διεθνή εμπορική διαιτησία το δικαστήριο οφείλει να παραπέμψει, και στην εγχώρια αποφασίζει με καθιερωμένα κριτήρια. Κατά κανόνα, η ρήτρα κερδίζει.
Η διαιτησία είναι πιο φθηνή;
Όχι απαραίτητα. Τα μέρη πληρώνουν τον διαιτητή και τη διοίκηση της διαδικασίας, κόστη που στο δικαστήριο δεν υπάρχουν. Το πλεονέκτημά της είναι αλλού: εκτέλεση στο εξωτερικό, εμπιστευτικότητα, τεχνικός κριτής. Αν αυτά δεν σας αφορούν, το κόστος δεν είναι επιχείρημα υπέρ της.
Τι γίνεται αν η ρήτρα καλύπτει μέρος μόνο της διαφοράς;
Η αναστολή υπέρ της διαιτησίας μπορεί να δοθεί μερικώς, στην έκταση της ρήτρας, με αποτέλεσμα η διαφορά να τρέχει σε δύο βήματα. Είναι ακριβώς το σενάριο που αποφεύγεται με προσεκτική σύνταξη της ρήτρας εξαρχής.
Σχετικά Άρθρα
Διασυνοριακές Διαφορές στην Κύπρο
Παγοποίηση Περιουσιακών Στοιχείων στην Κύπρο
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Παρακαλούμε επικοινωνήστε με το γραφείο Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε. για συμβουλή προσαρμοσμένη στη δική σας υπόθεση.
Του Κλείτου Πλατή, Δικηγόρου
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 11 Αυγούστου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Στείλτε μας τα έγγραφα και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας.
Ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας.
Υποβολή ερωτήματος · +357 22 680 330 · office@kleanthousplatis.com