Εξεταστής: η εταιρεία υπό την προστασία του Δικαστηρίου

Όποιος έχει να κάνει με αφερέγγυα κυπριακή εταιρεία σκέφτεται σε όρους εκκαθάρισης, γιατί αυτή είναι η διαδικασία που έχουν ακουστά όλοι. Το Μέρος IVA του περί Εταιρειών Νόμου, Κεφ. 113, κάνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Σταματά τους πιστωτές, διορίζει κάποιον να εξετάσει την επιχείρηση, και δίνει στην εταιρεία ορισμένο χρόνο να προτείνει συμφωνία σε όσους οφείλει.

Είναι η μόνη διαδικασία του κυπριακού δικαίου σχεδιασμένη να κρατήσει μια εταιρεία ζωντανή αντί να μοιράσει ό,τι απέμεινε, και πρέπει να την ξέρουν και οι δύο πλευρές, γιατί η πρώτη αίτηση κρίνει ποιος ελέγχει τους επόμενους τέσσερις μήνες.

Τι πρέπει να ικανοποιηθεί το Δικαστήριο

Το άρθρο 202Α(1) επιτρέπει τον διορισμό εξεταστή όταν η εταιρεία τελεί σε αφερεγγυότητα ή υφίσταται πιθανότητα αφερεγγυότητας, δεν έχει εγκριθεί και δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα ψήφισμα εκκαθάρισης, και δεν έχει εκδοθεί διάταγμα εκκαθάρισης. Οι δύο τελευταίες σημαίνουν ότι ο χρόνος καταχώρισης αίτησης εκκαθάρισης μετρά πολύ.

Το άρθρο 202Α(2) είναι η ουσιαστική δοκιμασία. Το Δικαστήριο εκδίδει διάταγμα μόνο εφόσον ικανοποιηθεί ότι υπάρχει εύλογη προοπτική επιβίωσης της εταιρείας και ολόκληρης ή μέρους της επιχείρησής της ως δρώσας οικονομικής μονάδας. Εταιρεία χωρίς επιχείρηση που αξίζει να σωθεί δεν παίρνει εξεταστή, παίρνει εκκαθαριστή.

Η ίδια η αφερεγγυότητα ορίζεται στο άρθρο 202Α(3) με τρεις εναλλακτικές βάσεις: αδυναμία πληρωμής των χρεών όταν καθίστανται πληρωτέα, ενεργητικό χαμηλότερο από τις υποχρεώσεις λαμβάνοντας υπόψη ενδεχόμενες και μελλοντικές, ή εφαρμογή του άρθρου 212.

Το άρθρο 202Α(4) επιτρέπει στο Δικαστήριο να λάβει υπόψη τη συμπεριφορά ως ένδειξη, μεταξύ άλλων αν η εταιρεία ζήτησε από τους πιστωτές της σημαντικές παρατάσεις χρόνου για πληρωμή, από όπου εύλογα συνάγεται πιθανότητα αφερεγγυότητας.

Δύο κατηγορίες μένουν εκτός συνολικά. Το άρθρο 202Α(5) ορίζει ότι εξεταστής δεν διορίζεται σε πιστωτικά ιδρύματα στα οποία εφαρμόζεται ο περί Εργασιών Πιστωτικών Ιδρυμάτων Νόμος, ούτε σε ασφαλιστικές επιχειρήσεις.

Ποιος μπορεί να καταχωρίσει αίτηση

Το άρθρο 202Β(1) επιτρέπει την αίτηση στην ίδια την εταιρεία ή σε πιστωτή, περιλαμβανομένου ενδεχόμενου ή μελλοντικού πιστωτή και περιλαμβανομένου εργοδοτουμένου της εταιρείας.

Ότι μπορεί να την κινήσει εργοδοτούμενος, ή πιστωτής που δεν του οφείλεται ακόμη τίποτα, είναι το σημείο που προσπερνιέται πιο συχνά. Πιστωτής που βλέπει εταιρεία να καταρρέει δεν περιορίζεται στην αίτηση εκκαθάρισης.

Η προστασία, και τι σταματά

Κατά το άρθρο 202Η(1) η εταιρεία τελεί υπό την προστασία του Δικαστηρίου από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης του άρθρου 202Α, και η περίοδος διαρκεί τέσσερις μήνες από εκείνη την ημερομηνία ή μέχρι την απόσυρση ή απόρριψη της αίτησης, όποιο επέλθει πρώτο.

Η προστασία αρχίζει με την καταχώριση, όχι με τον διορισμό. Πιστωτής που ετοιμάζεται να κινηθεί μπορεί να βρει την πόρτα κλειστή πριν κριθεί οτιδήποτε.

Το άρθρο 202Η(2) ορίζει τι σημαίνει η προστασία, και ο κατάλογος είναι αυστηρός:

• δεν μπορούν να αρχίσουν διαδικασίες εκκαθάρισης, ούτε να εγκριθεί ψήφισμα εκκαθάρισης, και ψήφισμα που εγκρίνεται δεν έχει αποτέλεσμα
• δεν διορίζεται παραλήπτης επί οποιουδήποτε μέρους της περιουσίας ή της επιχείρησης, ενώ παραλήπτης διορισμένος πριν την αίτηση μπορεί να συνεχίσει μόνο υπό τις διατάξεις του άρθρου 202Ι
• καμία κατάσχεση στα χέρια τρίτου, μεσεγγύηση, κατάσχεση ή εκτέλεση δεν λαμβάνει χώρα κατά της περιουσίας ή των αντικειμένων της εταιρείας παρά μόνο με τη συγκατάθεση του εξεταστή
• όπου αξίωση εξασφαλίζεται με υποθήκη, επιβάρυνση, δικαίωμα επίσχεσης ή ενέχυρο επί της περιουσίας, καμία ενέργεια δεν λαμβάνει χώρα για τη ρευστοποίηση της εξασφάλισης παρά μόνο όπως το άρθρο επιτρέπει

Το άρθρο 202Η(4) κλείνει μια πλάγια οδό: παράπονα για τον τρόπο διεξαγωγής των εργασιών της εταιρείας ενώ τελεί υπό προστασία δεν αποτελούν βάση για θεραπεία κατά το άρθρο 202.

Τέσσερις μήνες, δώδεκα το πολύ

Οι τέσσερις μήνες παρατείνονται. Το άρθρο 202Η(5) επιτρέπει στο Δικαστήριο, μετά από αίτημα οποιουδήποτε προσώπου του άρθρου 202Β(1) ή του εξεταστή ή αυτεπάγγελτα, να παρατείνει την αρχική περίοδο εφόσον ικανοποιηθεί ότι εκκρεμεί η εξέταση προτάσεων και έχει καταγραφεί πρόοδος στις διαπραγματεύσεις, και ότι η παράταση δεν πλήττει αδικαιολόγητα δικαιώματα ή συμφέροντα θιγόμενου μέρους.

Υπάρχει οροφή. Το άρθρο 202Η(6) ορίζει ότι η συνολική διάρκεια της προστασίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες. Το άρθρο 202Η(7) τη συντομεύει δραστικά σε μία περίπτωση: όταν το κέντρο των κυρίων συμφερόντων της εταιρείας μεταφέρθηκε από άλλο κράτος μέλος εντός του τριμήνου πριν την αίτηση, το σύνολο δεν υπερβαίνει τους τέσσερις μήνες.

Ο εξεταστής έχει δικό του ρολόι. Κατά το άρθρο 202ΙΘ(2) συγκαλεί και προεδρεύει σε συνελεύσεις μελών και πιστωτών με ειδοποίηση τουλάχιστον τριών ημερών, και εκθέτει στο Δικαστήριο εντός εξήντα ημερών από τον διορισμό του ή εντός μεγαλύτερης περιόδου που επιτρέπει το Δικαστήριο.

Η συμφωνία, και ποιος ψηφίζει

Το άρθρο 202ΙΘ(1)(α) υποχρεώνει τον εξεταστή, όσο πιο σύντομα γίνεται μετά τον διορισμό, να διαμορφώσει προτάσεις για συμβιβασμό ή σχέδιο διακανονισμού.

Στη συνέλευση που εξετάζει τις προτάσεις δύνανται να παρίστανται και να ψηφίζουν μόνο θιγόμενα μέρη, κατά το άρθρο 202ΚΔ(1Α), περιορισμός που εισήχθη με τον περί Εταιρειών (Τροποποιητικό) (Αρ. 4) Νόμο του 2022, Ν. 213(Ι)/2022.

Το όριο δεν είναι αυτό που υποθέτουν οι περισσότεροι. Κατά το άρθρο 202ΚΔ(3), οι προτάσεις θεωρούνται αποδεκτές από συνέλευση τάξης όταν η πλειοψηφία σε αξία των συνολικών αξιώσεων, ή των συνολικών συμφερόντων, στην τάξη αυτή ψηφίσει υπέρ. Είναι κριτήριο αξίας, και ο αριθμός των πιστωτών που ψηφίζουν δεν το κρίνει.

Διαφοροποιήσεις μπορούν να υποβληθούν, αλλά κατά το άρθρο 202ΚΔ(2) γίνονται δεκτές μόνο με την έγκριση του εξεταστή. Κατά το άρθρο 202ΚΔ(2Α) η εταιρεία μπορεί να υποβάλει δικές της προτάσεις, διαφορετικές από του εξεταστή, ανεξάρτητα από το ποιος κατέθεσε την αίτηση.

Η επιβεβαίωση δεν είναι τυπικότητα

Η αποδοχή από τις τάξεις δεν τελειώνει την υπόθεση. Κατά το άρθρο 202ΚΕ(3) το Δικαστήριο δύναται να επιβεβαιώσει τις προτάσεις, να τις επιβεβαιώσει με διαφοροποιήσεις, ή να αρνηθεί να τις επιβεβαιώσει.

Η επιφύλαξη του ίδιου εδαφίου λέει τι σταθμίζει το Δικαστήριο: αν οι προτάσεις είναι δίκαιες και σύμφωνες με τις αρχές της επιείκειας, τη συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, τη διάσωση θέσεων εργασίας, την εύλογη προοπτική αποτροπής της αφερεγγυότητας ή εξασφάλισης της βιωσιμότητας, και αν η κατηγοριοποίηση των θιγόμενων μερών σε τάξεις έγινε ορθά.

Το άρθρο 202ΚΕ(2) δίνει δικαίωμα εμφάνισης και ακρόασης στην εταιρεία, στον εξεταστή, σε κάθε θιγόμενο και σε κάθε ενδιαφερόμενο μέρος, και το άρθρο 202ΚΣΤ προβλέπει ένσταση κατά της επιβεβαίωσης.

Η κατηγοριοποίηση είναι εκεί όπου κερδίζονται και χάνονται αυτές οι αιτήσεις. Πιστωτής που θεωρεί ότι τοποθετήθηκε σε λάθος τάξη, ή ομαδοποιήθηκε με αξιώσεις ανόμοιες με τη δική του, εγείρει ακριβώς το σημείο που ο νόμος καλεί το Δικαστήριο να εξετάσει.

Αν είστε ο πιστωτής

Οι πρακτικές συνέπειες φτάνουν πριν από οποιαδήποτε νομική ανάλυση. Η εκτέλεση σταματά με την καταχώριση. Απόφαση που ετοιμαζόσασταν να εκτελέσετε δεν εκτελείται χωρίς τη συγκατάθεση του εξεταστή. Η εξασφάλιση δεν ρευστοποιείται. Και οι τέσσερις μήνες μπορεί να γίνουν δώδεκα.

Αυτό που διατηρείτε είναι ψήφος σταθμισμένη με την αξία της αξίωσής σας, δικαίωμα ακρόασης στην επιβεβαίωση και δικαίωμα ένστασης. Το αν οι προτάσεις σας αφήνουν σε καλύτερη θέση από μια εκκαθάριση είναι το ερώτημα που αξίζει να απαντηθεί νωρίς, γιατί όταν φτάσει η ακρόαση της επιβεβαίωσης τα επιχειρήματα πρέπει να προβληθούν, όχι να συγκεντρωθούν.

Τι να μας στείλετε

Αν είστε η εταιρεία: τις τελευταίες διαχειριστικές καταστάσεις, την ενηλικίωση των πιστωτών και τον κατάλογο των εξασφαλισμένων αξιώσεων με το αντικείμενο της εξασφάλισης. Αν είστε πιστωτής: τη σύμβαση ή την απόφαση, τι εξασφάλιση κρατάτε, και κάθε ειδοποίηση που λάβατε. Το πρώτο ερώτημα είναι πάντα αυτό του άρθρου 202Α(2), αν δηλαδή υπάρχει εδώ επιχείρηση που επιβιώνει, και όλα τα υπόλοιπα ακολουθούν την απάντηση.

Συχνές ερωτήσεις

Σχετική αρθρογραφία

Όπου η εταιρεία δεν σώζεται, η διαδικασία εκτίθεται στην εκκαθάριση κυπριακής εταιρείας. Για πιστωτή που ζυγίζει πώς να πιέσει οφειλή πριν αρχίσουν όλα αυτά, δείτε την είσπραξη οφειλών: βήματα και προθεσμίες.

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και η εφαρμογή της ενδέχεται να μεταβληθούν, ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει. Για συμβουλή στη δική σας υπόθεση επικοινωνήστε με τον Κλείτο Πλατή στο klitos@kleanthousplatis.com ή στο +357 22 680 330.

Κλείτος Πλατής

Δικηγόρος, Συνέταιρος

Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 16 Αυγούστου 2026