Η ΑΗΚ χρειάζεται συγκατάθεση για να περάσει γραμμή ή να τοποθετήσει πασσάλους σε ιδιωτική γη. Αν αρνηθείτε, αποφασίζει ο Έπαρχος, και η απόφασή του προσβάλλεται.
Η επιστολή της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου αναφέρει ότι στο κτήμα σας πρόκειται να τοποθετηθεί γραμμή, πάσσαλος ή επίτονος, την περιγράφει και ζητά τη συγκατάθεσή σας. Στηρίζεται στο άρθρο 31 του περί Ηλεκτρισμού Νόμου, ΚΕΦ. 170. Ο ιδιοκτήτης έχει σε αυτή τη διαδικασία περισσότερο λόγο απ' όσο δείχνει η επιστολή, και οι αποφάσεις που ακολουθούν μια άρνηση έχουν ακυρωθεί όταν λήφθηκαν χωρίς τα βήματα που απαιτεί ο Νόμος.
Ο Νόμος αποκαλεί όσους τοποθετούν γραμμές «αναδόχους», και το άρθρο 2 τους ορίζει ως τον Ιδιοκτήτη Συστήματος Διανομής και τον Ιδιοκτήτη Συστήματος Μεταφοράς. Σε όλες τις υποθέσεις που ακολουθούν, ήταν η ΑΗΚ.
Η γραμμή στο κτήμα σας δεν είναι απαλλοτρίωση
Η γη παραμένει δική σας. Στην υπόθεση Mallouros (1974) το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η τοποθέτηση υπέργειας γραμμής διαμέσου ιδιωτικής ιδιοκτησίας με βάση το άρθρο 31 είναι περιορισμός κατά το Άρθρο 23.3 του Συντάγματος και όχι στέρηση της κυριότητας, γι' αυτό δεν εφαρμόζεται ο περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμος, Ν. 15/1962. Μεταγενέστερες αποφάσεις, μεταξύ αυτών οι Ιωαννίδης (2004) και Παπουή (2010), ακολούθησαν την ίδια θέση.
Όταν η ΑΗΚ χρειάζεται γη για τον εαυτό της, για παράδειγμα για υποσταθμό, την απαλλοτριώνει, και αυτή είναι άλλη διαδικασία, με δικές της ενστάσεις και δικό της διάταγμα. Την καλύπτει το σημείωμά μας για την επιστολή απαλλοτρίωσης από Υπουργείο ή Δήμο.
Η επιστολή και οι δεκατέσσερις ημέρες
Το άρθρο 31(1) υποχρεώνει τον κύριο του δικτύου, πριν τοποθετήσει οποιαδήποτε γραμμή διαμέσου γης, να επιδώσει στον ιδιοκτήτη και στον κάτοχο ειδοποίηση για την πρόθεσή του, μαζί με περιγραφή των γραμμών. Αν ο ιδιοκτήτης και ο κάτοχος δεν είναι γνωστοί, η ειδοποίηση αναρτάται στη γη σε πίνακα ειδοποιήσεων.
Ο ιδιοκτήτης και ο κάτοχος έχουν στη συνέχεια δεκατέσσερις ημέρες. Αν δεν συγκατατεθούν εντός αυτής της προθεσμίας, ή αν θέσουν όρους στους οποίους ενίσταται ο κύριος του δικτύου, η γραμμή μπορεί να προχωρήσει μόνο με τη συγκατάθεση του Επάρχου. Ο Έπαρχος μπορεί να δώσει τη συγκατάθεσή του, χωρίς όρους ή υπό όρους, και μόνο αφού προηγουμένως διαβουλευθεί με την αρμόδια αρχή τοπικής διοίκησης.
Τι δεν γίνεται χωρίς εσάς
Το άρθρο 31(2) προστατεύει τις οικοδομές. Δεν επιτρέπει την τοποθέτηση γραμμής εντός, διαμέσου ή πάνω από οικοδομή, ή σε γη καλυμμένη με οικοδομές, χωρίς τη συγκατάθεση του ιδιοκτήτη και του κατόχου. Ο Έπαρχος δεν μπορεί να συγκατατεθεί στη θέση τους.
Υπάρχει μία εξαίρεση: οι επίτονοι και τα άλλα στηρίγματα που χρειάζονται μόνο για τη στήριξη εναέριας γραμμής. Ο Έπαρχος μπορεί να τα επιτρέψει σε οποιαδήποτε γη ή οικοδομή, αφού διαβουλευθεί με την τοπική αρχή, αν κατά την κρίση του ο ιδιοκτήτης και ο κάτοχος αρνούνται παράλογα τη συγκατάθεσή τους, και τότε ορίζει την αποζημίωση ή το ετήσιο ενοίκιο που πληρώνει ο κύριος του δικτύου.
Η προστασία αφορά γη καλυμμένη με οικοδομές, όχι κάθε τεμάχιο που έχει μια οικοδομή. Στην υπόθεση Ζάκου (2008) στο τεμάχιο υπήρχαν κτίρια, αλλά η υπόγεια καλωδίωση θα κάλυπτε λωρίδα ενός έως ενάμισι μέτρου και η υπέργεια τέσσερα έως πέντε μέτρα από το σύνορο, σε μία άκρη του τεμαχίου, και το δικαστήριο έκρινε ότι η γραμμή δεν διερχόταν από γη καλυμμένη με κτίρια.
Τι γίνεται αφού αρνηθείτε
Αποφασίζει ο Έπαρχος, και τα δικαστήρια ελέγχουν πώς. Στην υπόθεση Ιωαννίδης ο ιδιοκτήτης πρότεινε διαφορετική όδευση μέσα στο τεμάχιό του. Η ΑΗΚ επισκέφθηκε τον χώρο και εξήγησε γραπτώς γιατί η όδευση αυτή θα επιμήκυνε τη γραμμή και θα όξυνε τις γωνίες της· ο Έπαρχος ζήτησε από την ΑΗΚ τεκμηριωμένη απάντηση σε κάθε ένσταση και έδωσε τη συγκατάθεσή του με όρους για μελλοντική ανάπτυξη. Η προσφυγή απορρίφθηκε.
Στην υπόθεση Συμεού (2001) η ΑΗΚ διαβίβασε την ένσταση του ιδιοκτήτη στον Έπαρχο χωρίς να εξετάσει τις εναλλακτικές λύσεις που είχε προτείνει, και η συγκατάθεση δόθηκε τυπικά. Η απόφαση ακυρώθηκε για έλλειψη δέουσας έρευνας και αιτιολογίας.
Η διαβούλευση με την τοπική αρχή είναι ουσιώδης τύπος. Στην υπόθεση Lordos United Plastics (2023), για τη γραμμή μεταφοράς 132 kV Βασιλικού προς Ύψωνα, και στην υπόθεση Καραντώκη (2026) στο Ακάκι, ο Έπαρχος δεν είχε διαβουλευθεί με την τοπική αρχή, και οι δύο συγκαταθέσεις ακυρώθηκαν. Στην υπόθεση Παπουή (2010) τη συγκατάθεση είχε υπογράψει Επαρχιακή Επόπτρια βάσει εκχώρησης του Επάρχου, μετά από διαβούλευση, και η συγκατάθεση έμεινε.
Το δικαστήριο δεν χαράσσει ξανά τη γραμμή. Ελέγχει ότι η ένστασή σας απαντήθηκε και ότι τηρήθηκαν τα βήματα που απαιτεί ο Νόμος.
Όροι που προστατεύουν τη μελλοντική ανάπτυξη
Οι συγκαταθέσεις στις δημοσιευμένες υποθέσεις περιείχαν όρους για την ημέρα που η γη θα αναπτυχθεί. Στην υπόθεση Μιχαηλίδη (2000) η συγκατάθεση του Επάρχου προνοούσε ότι, αν η γη χρειαζόταν μελλοντικά να αναπτυχθεί οικοδομικά και οι γραμμές αποτελούσαν εμπόδιο, η ΑΗΚ θα τις μετακινούσε ή θα τις διαφοροποιούσε με δικά της έξοδα, μόλις ο ιδιοκτήτης παρουσίαζε άδεια οικοδομής ή διαχωρισμού. Στην υπόθεση Παπουή ο όρος πήγαινε πιο μακριά: αν η μετακίνηση αποδεικνυόταν τεχνικά ανέφικτη, η ΑΗΚ θα κατέβαλλε στον ιδιοκτήτη δίκαιη αποζημίωση, που σε περίπτωση διαφωνίας θα καθόριζε το δικαστήριο.
Τέτοιος όρος αξίζει να ζητηθεί με την ένσταση και να φυλαχθεί μαζί με τον τίτλο ιδιοκτησίας.
Μετακίνηση γραμμής που ήδη υπάρχει
Το άρθρο 31(3) επιτρέπει στον ιδιοκτήτη ή στον κάτοχο γης από την οποία διέρχεται γραμμή να ζητήσει τη μετακίνησή της. Ο Έπαρχος, αφού διαβουλευθεί με την τοπική αρχή, μπορεί τότε να απαιτήσει με γραπτή ειδοποίηση από τον κύριο του δικτύου να αλλάξει τη θέση της γραμμής, με όρους που, αν δεν υπάρξει συμφωνία, αποφασίζει το Υπουργικό Συμβούλιο, του οποίου η απόφαση είναι τελική.
Το άρθρο 31(4) προσθέτει κανόνα για το κόστος. Αν για την τοποθέτηση της γραμμής καταβλήθηκε αποζημίωση στο πρόσωπο που ζητά τη μετακίνηση ή στον προκάτοχό του στον τίτλο, το πρόσωπο αυτό προσφέρει στον κύριο του δικτύου το κόστος της μετακίνησης. Όταν η γραμμή υπάρχει περισσότερο από πέντε χρόνια και, κατά την κρίση του Υπουργικού Συμβουλίου, η θέση της προκαλεί αδικαιολόγητη ταλαιπωρία ή καθυστερεί την ανάπτυξη, το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να ορίσει ποιος πληρώνει και σε ποια αναλογία.
Δέντρα, και οικοδομή κοντά στη γραμμή
Ο κύριος του δικτύου δεν κόβει δέντρα στο κτήμα σας χωρίς έγκριση του Επάρχου. Το άρθρο 31(5) του επιτρέπει να κόψει δέντρα και θάμνους που εμποδίζουν τη γραμμή ή την κατασκευή της μόνο με αυτή την έγκριση.
Ο κανόνας ισχύει και αντίστροφα. Το άρθρο 32 απαγορεύει την ανέγερση οικοδομής κάτω, πάνω ή κοντά σε δεόντως εγκριμένη γραμμή χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του κυρίου του δικτύου, και απαιτεί επαρκή απόσταση ώστε να αποκλείεται ζημιά ή ατύχημα. Η παράβαση είναι αδίκημα, και το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την αφαίρεση της οικοδομής ή της κατασκευής. Ο έλεγχος της γραμμής πριν από τον σχεδιασμό μιας οικοδομής το αποφεύγει.
Η προσφυγή κατά της συγκατάθεσης
Τα δικαστήρια αντιμετωπίζουν την απόφαση της ΑΗΚ και τη συγκατάθεση του Επάρχου ως μία σύνθετη διοικητική πράξη, η οποία γίνεται εκτελεστή όταν δοθεί η συγκατάθεση (Μιχαηλίδη· Ιωαννίδης). Προσβάλλεται με προσφυγή κατά το Άρθρο 146 του Συντάγματος, εντός εβδομήντα πέντε ημερών από τη δημοσίευση ή, αν δεν δημοσιεύθηκε, από τότε που ο ιδιοκτήτης έλαβε γνώση της.
Στην υπόθεση Μιχαηλίδη η συγκατάθεση δεν κοινοποιήθηκε ποτέ γραπτώς, και το δικαστήριο μέτρησε τις εβδομήντα πέντε ημέρες από τηλεφώνημα που ενημέρωνε την ιδιοκτήτρια ότι οι εργασίες θα προχωρήσουν. Οι δημόσιες διαμαρτυρίες, τα διαβήματα στα Υπουργεία και το παράπονο στον Επίτροπο Διοικήσεως δεν σταμάτησαν την προθεσμία, και η προσφυγή ήταν εκπρόθεσμη. Κάτοικοι από τη γη των οποίων δεν διερχόταν η γραμμή δεν είχαν έννομο συμφέρον να προσφύγουν.
Το δικαστήριο δεν αποφασίζει τεχνικά ζητήματα, όπως η όδευση ή η επιλογή ανάμεσα σε εναέρια και υπόγεια γραμμή (Ιωαννίδης· Ζάκου· Παπουή). Εξετάζει αν ο Έπαρχος είχε ενώπιόν του τα στοιχεία, αν διαβουλεύθηκε με την τοπική αρχή και αν απάντησε στις ενστάσεις. Το ποιος πρέπει να αναφέρεται ως καθ' ου η αίτηση συζητήθηκε και αυτό σε αυτές τις υποθέσεις, λόγος παραπάνω για προσεκτική σύνταξη της προσφυγής. Στην υπόθεση Mallouros το Ανώτατο Δικαστήριο πρόσθεσε ότι το αν η γραμμή γεννά δικαίωμα αποζημίωσης κατά το Άρθρο 23.3 του Συντάγματος είναι ζήτημα για πολιτικό δικαστήριο.
Τι σημαίνει στην πράξη
Δείτε ποιο άρθρο επικαλείται η επιστολή. Ειδοποίηση κατά το άρθρο 31 του ΚΕΦ. 170 αφορά γραμμή ή πάσσαλο σε γη που παραμένει δική σας. Η γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης είναι άλλη διαδικασία.
Απαντήστε εντός δεκατεσσάρων ημερών, γραπτώς. Πείτε αν συγκατατίθεστε και, αν όχι, γιατί, και προτείνετε συγκεκριμένη εναλλακτική θέση ή όδευση, με σχέδιο αν μπορείτε. Στείλτε την απάντηση στην ΑΗΚ και στον Έπαρχο.
Επισημάνετε τις οικοδομές. Γραμμή εντός, διαμέσου ή πάνω από οικοδομή, ή σε γη καλυμμένη με οικοδομές, χρειάζεται τη δική σας συγκατάθεση, και ο Έπαρχος δεν μπορεί να τη δώσει για εσάς.
Ζητήστε όρους. Αν η γραμμή πρόκειται να προχωρήσει, ζητήστε η συγκατάθεση να υποχρεώνει τον κύριο του δικτύου να τη μετακινήσει με δικά του έξοδα αν αργότερα εμποδίζει επιτρεπόμενη ανάπτυξη, ή να καταβάλει αποζημίωση αν η μετακίνηση είναι αδύνατη.
Μετρήστε από την ημέρα που μαθαίνετε για τη συγκατάθεση. Οι εβδομήντα πέντε ημέρες για την προσφυγή δεν περιμένουν επίσημη επιστολή, και τα παράπονα αλλού δεν τις σταματούν.
Για παλιά γραμμή, το άρθρο 31(3). Γραμμή που σήμερα εμποδίζει την οικοδόμηση μπορεί να μετακινηθεί με ειδοποίηση του Επάρχου, και η αρχική συγκατάθεση μπορεί ήδη να λέει ποιος πληρώνει.
Ερωτήσεις που μας γίνονται
Η ΑΗΚ μου έστειλε επιστολή και ζητά συγκατάθεση για πασσάλους στο κτήμα μου. Είμαι υποχρεωμένος να συμφωνήσω;
Όχι. Το άρθρο 31(1) του περί Ηλεκτρισμού Νόμου, ΚΕΦ. 170, απαιτεί ειδοποίηση προς τον ιδιοκτήτη και τον κάτοχο και δίνει δεκατέσσερις ημέρες για συγκατάθεση. Αν αρνηθείτε, ή θέσετε όρους που δεν αποδέχεται ο κύριος του δικτύου, η γραμμή μπορεί να προχωρήσει μόνο αν συγκατατεθεί στη θέση σας ο Έπαρχος, αφού διαβουλευθεί με την τοπική αρχή.
Η ηλεκτρική γραμμή που περνά από το χωράφι μου είναι απαλλοτρίωση;
Όχι. Στην υπόθεση Mallouros (1974) το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η τοποθέτηση γραμμής διαμέσου ιδιωτικής γης με βάση το άρθρο 31 είναι περιορισμός κατά το Άρθρο 23.3 του Συντάγματος και όχι στέρηση της κυριότητας, γι' αυτό δεν εφαρμόζεται ο περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμος. Η γη παραμένει δική σας. Όταν η ΑΗΚ χρειάζεται γη για τον εαυτό της, για παράδειγμα για υποσταθμό, την απαλλοτριώνει, και αυτή είναι χωριστή διαδικασία.
Μπορεί η ΑΗΚ να περάσει γραμμή πάνω από το σπίτι μου;
Όχι χωρίς τη συγκατάθεσή σας. Το άρθρο 31(2) δεν επιτρέπει γραμμή εντός, διαμέσου ή πάνω από οικοδομή, ή σε γη καλυμμένη με οικοδομές, χωρίς τη συγκατάθεση του ιδιοκτήτη και του κατόχου. Εξαίρεση αποτελούν οι επίτονοι και τα στηρίγματα εναέριας γραμμής, τα οποία ο Έπαρχος μπορεί να επιτρέψει όταν ο ιδιοκτήτης και ο κάτοχος αρνούνται παράλογα τη συγκατάθεσή τους, ορίζοντας αποζημίωση ή ετήσιο ενοίκιο.
Ποιος αποφασίζει αν αρνηθώ: η ΑΗΚ ή ο Έπαρχος;
Ο Έπαρχος, ή Επαρχιακός Επόπτης στον οποίο ο Έπαρχος έχει εκχωρήσει την εξουσία, όπως στην υπόθεση Παπουή (2010). Τα δικαστήρια αντιμετωπίζουν την απόφαση της ΑΗΚ και τη συγκατάθεση του Επάρχου ως μία σύνθετη διοικητική πράξη, η οποία γίνεται εκτελεστή όταν δοθεί η συγκατάθεση.
Θα αποζημιωθώ για τη γραμμή;
Εξαρτάται. Για τους επιτόνους και τα στηρίγματα, το άρθρο 31(2) αναθέτει στον Έπαρχο να ορίσει αποζημίωση ή ετήσιο ενοίκιο. Στην υπόθεση Mallouros το Ανώτατο Δικαστήριο σημείωσε ότι το αν η γραμμή γεννά δικαίωμα αποζημίωσης κατά το Άρθρο 23.3 του Συντάγματος είναι ζήτημα για πολιτικό δικαστήριο. Οι συγκαταθέσεις στις δημοσιευμένες υποθέσεις υποχρέωναν επίσης την ΑΗΚ να μετακινήσει τη γραμμή με δικά της έξοδα αν αργότερα εμπόδιζε επιτρεπόμενη ανάπτυξη.
Η γραμμή υπάρχει χρόνια και τώρα εμποδίζει την οικοδομή που σχεδιάζω. Τι μπορώ να κάνω;
Να ζητήσετε τη μετακίνησή της. Κατά το άρθρο 31(3) ο Έπαρχος, αφού διαβουλευθεί με την τοπική αρχή, μπορεί να απαιτήσει από τον κύριο του δικτύου να μετακινήσει τη γραμμή κατόπιν αιτήματος του ιδιοκτήτη, με όρους που καθορίζει το Υπουργικό Συμβούλιο αν δεν υπάρξει συμφωνία. Ελέγξτε επίσης αν η αρχική συγκατάθεση περιέχει όρο για μελλοντική ανάπτυξη.
Πόσο χρόνο έχω για προσφυγή κατά της συγκατάθεσης του Επάρχου;
Εβδομήντα πέντε ημέρες κατά το Άρθρο 146.3 του Συντάγματος, από τη δημοσίευση ή, αν η απόφαση δεν δημοσιεύθηκε, από τότε που λάβατε γνώση της. Στην υπόθεση Μιχαηλίδη (2000) η προθεσμία μετρήθηκε από τηλεφώνημα που ενημέρωνε την ιδιοκτήτρια ότι οι εργασίες θα προχωρήσουν· διαμαρτυρίες και παράπονο στον Επίτροπο Διοικήσεως δεν τη σταμάτησαν, και η προσφυγή ήταν εκπρόθεσμη.
Πηγές
- Ο περί Ηλεκτρισμού Νόμος, ΚΕΦ. 170, ενοποιημένο κείμενο, άρθρα 2, 31 και 32, CyLaw
- Το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, Άρθρα 23 και 146, CyLaw
- Ακίνητα Νικολάου Καραντώκη Λτδ ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.ά., Υπόθεση Αρ. 1987/2022, Διοικητικό Δικαστήριο, 10 Μαρτίου 2026
- Lordos United Plastics Public Ltd κ.ά. ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.ά., Υπόθεση Αρ. 604/2018, Διοικητικό Δικαστήριο, 31 Μαρτίου 2023
- Παπουή κ.ά. ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.ά., Υπόθεση Αρ. 1852/2008, Ανώτατο Δικαστήριο, 29 Σεπτεμβρίου 2010
- Ζάκου ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.ά., (2008) 4 ΑΑΔ 953
- Ιωαννίδης ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.ά., Υπόθεση Αρ. 687/2002, Ανώτατο Δικαστήριο, 7 Μαΐου 2004
- Συμεού ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.ά., Υπόθεση Αρ. 18/2000, Ανώτατο Δικαστήριο, 8 Ιουνίου 2001
- Μιχαηλίδη κ.ά. ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.ά., Υπόθεση Αρ. 937/96, Ανώτατο Δικαστήριο, 11 Μαΐου 2000
- Mallouros and another v. Electricity Authority of Cyprus and another, (1974) 3 CLR 220
Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για σκοπούς γενικής ενημέρωσης και δεν συνιστά νομική συμβουλή.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 8 Οκτωβρίου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Περιγράψτε σύντομα την υπόθεση, τα εμπλεκόμενα πρόσωπα και τυχόν προθεσμία.
Απαντούμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας. Θα ζητήσουμε τα έγγραφα αφού επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε.
Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.
Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.