Ραδιοφωνικός σταθμός πλήρωσε 1.050 ευρώ σε οργανισμό χωρίς πιστοποιητικό εγγραφής και ζήτησε τα πίσω. Το Εφετείο έκρινε ότι η συμφωνία παραμένει έγκυρη.
Ο ραδιοφωνικός σταθμός Rock FM υπέγραψε στις 17 Οκτωβρίου 2017 συμφωνία με εταιρεία που παρουσιαζόταν ως Ανεξάρτητη Οντότητα Διαχείρισης συγγενικών δικαιωμάτων και της κατέβαλε 1.050 ευρώ για άδεια μετάδοσης και αναμετάδοσης μουσικών έργων. Στη συνέχεια θεώρησε ότι η εταιρεία δεν κατείχε Πιστοποιητικό Εγγραφής και άρα δεν μπορούσε να χορηγήσει τίποτε. Τερμάτισε τη συμφωνία με επιστολή ημερομηνίας 28 Μαρτίου 2018, που επιδόθηκε στις 18 Απριλίου 2018, και αξίωσε πίσω τα χρήματά του μαζί με αποζημιώσεις.
Στις 14 Σεπτεμβρίου 2026 το Εφετείο απέρριψε την έφεση, όχι όμως με το σκεπτικό του πρωτόδικου δικαστηρίου. Εκείνο είχε κρίνει ότι η εφεσίβλητη λειτουργούσε νόμιμα ως Ανεξάρτητη Οντότητα Διαχείρισης. Το Εφετείο δεν αποφάνθηκε επί του ερωτήματος αυτού. Έκρινε ότι η απάντηση δεν είχε σημασία, επειδή ο νόμος που απαιτεί την εγγραφή δεν απαγορεύει τη σύμβαση.
Η απαίτηση άδειας δεν συνιστά απαγόρευση σύναψης συμβάσεων, εκτός αν ο νόμος το ορίζει ρητά ή κατ' αναγκαία συναγωγή.
Ποιους αφορά
Κάθε κυπριακή επιχείρηση που έχει συμβληθεί με αντισυμβαλλόμενο του οποίου η άδεια, η εγγραφή ή το πιστοποιητικό αποδεικνύεται ότι λείπει, αλλά και κάθε επιχείρηση που βρίσκεται στην άλλη πλευρά του ίδιου επιχειρήματος. Το ζήτημα ξεπερνά κατά πολύ τα μουσικά δικαιώματα. Οι επιχειρηματίες ανάπτυξης γης και οι εργολάβοι αναθέτουν εργασίες σε αρχιτέκτονες, πολιτικούς μηχανικούς, κτηματομεσίτες, εκτιμητές και συμβούλους ασφάλειας, όλοι τους με εγγραφές που μπορεί να λήξουν ή να καθυστερήσουν. Οι διευθυντές εταιρειών υπογράφουν με μεσάζοντες και παρόχους υπηρεσιών θεωρώντας δεδομένο ότι η άδεια που εμφανίζεται στην ιστοσελίδα είναι σε ισχύ. Όταν η σχέση χαλάσει, η απούσα άδεια είναι από τα πρώτα πράγματα στα οποία καταφεύγει ο δυσαρεστημένος, και η απόφαση αυτή λέει ότι συνήθως είναι λάθος καταφύγιο.
Το ερώτημα είναι ποιον σκοπό υπηρετεί ο νόμος
Το Εφετείο άντλησε καθοδήγηση από την Αγαθοκλέους κ.α. v. Λάππα (1998) 1 Α.Α.Δ. 2202, που χαράσσει τη διάκριση η οποία κρίνει τέτοιες υποθέσεις. Όταν ο νόμος απαιτεί άδεια κυρίως για την αύξηση των εσόδων ή για την τάξη ενός διοικητικού μητρώου, η σύμβαση του μη αδειούχου δεν είναι παράνομη και η κύρωση βαρύνει μόνο εκείνον. Όταν ο νόμος προστατεύει το κοινό αποκλείοντας τα μη προσοντούχα πρόσωπα από ένα επάγγελμα, η σύμβαση που συνάπτει τέτοιο πρόσωπο είναι παράνομη και δεν εκτελείται.
Οι αγγλικές αυθεντίες που χρησιμοποιούν από χρόνια τα κυπριακά δικαστήρια δείχνουν και τις δύο όψεις. Στην Smith v. Mawhood (1845) 14 M & W 452 ο καπνοπώλης που είχε παραλείψει να λάβει την άδειά του μπορούσε να διεκδικήσει την αξία του καπνού, γιατί σκοπός του νομοθετήματος δεν ήταν να πλήξει την ίδια τη σύμβαση αλλά να επιβάλει ποινή για λόγους δημοσίων εσόδων. Στην Cope v. Rowlands (1836) 2 M & W 149 ο χρηματιστής χωρίς άδεια δεν μπορούσε να εισπράξει την προμήθειά του, γιατί η άδεια υπήρχε για την ασφάλεια του κοινού στις συναλλαγές που διαπραγματεύονται οι χρηματιστές, οπότε το πρόστιμο υποδήλωνε απαγόρευση. Στην Archbolds (Freightage) Ltd v. S. Spanglett Ltd [1961] 1 All E.R. 417 ο νόμος έπληττε τη χρήση οχημάτων χωρίς άδεια και όχι τις συμβάσεις μεταφοράς, οπότε η σύμβαση μεταφοράς επιβίωσε.
Η αρχιτέκτονας που είχε αφήσει την άδεια να λήξει
Το πιο χρήσιμο παράδειγμα της απόφασης προέρχεται από τον χώρο των κατασκευών. Στην Αγαθοκλέους η αρχιτέκτονας ήταν προσοντούχος και εγγεγραμμένη στο μητρώο αρχιτεκτόνων του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων Κύπρου, αλλά κατά τον χρόνο που ανέλαβε την εκπόνηση των σχεδίων δεν κατείχε την ενιαύσια άδεια του άρθρου 12(Α) του Ν. 41/1962. Την απέκτησε εκ των υστέρων. Κρίθηκε ότι τίποτε στο άρθρο αυτό δεν την εμπόδιζε να διεκδικήσει την αμοιβή της, ούτε ρητά ούτε με εξυπακουόμενο τρόπο, και το συμπέρασμα στηρίχθηκε στην αντιπαράθεση με το άρθρο 10 του ίδιου νόμου, που απαγορεύει ρητά την είσπραξη αμοιβής σε ορισμένες περιπτώσεις και την τιμωρεί πολύ βαρύτερα. Αν ο νομοθέτης ήθελε το ίδιο αποτέλεσμα για την ενιαύσια άδεια, θα το είχε γράψει με τον ίδιο τρόπο.
Το δικαστήριο επισήμανε και το παράλογο της αντίθετης ερμηνείας. Ο μεταφορέας θα έχανε τον ναύλο επειδή ο οδηγός υπερέβη το όριο ταχύτητας, και η ζημιά του παραβάτη θα ξεπερνούσε κατά πολύ την προβλεπόμενη ποινή.
Γιατί άντεξε η συγκεκριμένη συμφωνία
Εφαρμόζοντας το σκεπτικό αυτό, το Εφετείο παρέθεσε σωρευτικούς λόγους. Ο Ν. 65(Ι)/2017 δεν προνοεί, ρητά ή εξυπακουόμενα, ότι μια Ανεξάρτητη Οντότητα Διαχείρισης δεν μπορεί να συνάπτει συμφωνίες για μετάδοση ή αναμετάδοση μουσικών έργων ή να εισπράττει αμοιβή από αυτές, επειδή δεν της έχει χορηγηθεί Πιστοποιητικό Εγγραφής δυνάμει του άρθρου 13(1)(α). Αν αυτή ήταν η πρόθεση του νομοθέτη, θα την είχε ορίσει ρητά. Η κύρωση που επέλεξε για τη μη χορήγηση του Πιστοποιητικού του άρθρου 11 είναι υψηλό διοικητικό πρόστιμο, όχι η ακύρωση των συμβάσεων της οντότητας.
Τα γεγονότα ενίσχυσαν το συμπέρασμα. Η εφεσίβλητη είχε αποταθεί το 2017, με τα σχετικά αποδεικτικά, για εγγραφή στα μητρώα και χορήγηση Πιστοποιητικού, και μέχρι τη δίκη το 2021 δεν της είχε χορηγηθεί. Προέκυψε επίσης ότι, όταν οι δικηγόροι του εφεσείοντα απέστειλαν το 2017 επιστολή σε άλλη εταιρεία πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων, αναμενόταν ακόμη η σύσταση της αρμόδιας αρχής και η ψήφιση Κανονισμών από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Τέλος, το δικαστήριο κοίταξε το ίδιο το αντικείμενο της συμφωνίας. Η εφεσίβλητη ενεργούσε ως μεσάζουσα εκπροσωπώντας τα συμφέροντα των δικαιούχων των μουσικών έργων και χορήγησε άδεια μετάδοσης των έργων αυτών. Αντικείμενο τέτοιο δεν αντιστρατεύεται νομοθετική διάταξη ούτε τη δημόσια πολιτική.
Πού βρίσκεται πράγματι το όριο
Το Εφετείο φρόντισε να σημειώσει το σύνορο. Διέκρινε τη Σκουτέλας v. Αγαπίου (2003) 1 Α.Α.Δ. 338, όπου η συμφωνία ήταν παράνομη επειδή παρασχέθηκαν υπηρεσίες από πρόσωπο που δεν ήταν προσοντούχο να τις παρέχει. Αυτή είναι η κατηγορία που το δίκαιο πράγματι πλήττει, και πρόκειται για ζήτημα ουσίας και όχι χαρτιών. Όποιος δεν είναι μηχανικός δεν σώζει τη σύμβαση μελέτης ενός κτιρίου επικαλούμενος ότι ο νόμος προβλέπει μόνο πρόστιμο. Η διάκριση είναι ανάμεσα σε εκείνον που δικαιούται να κάνει την εργασία και έχει μια διοικητική εκκρεμότητα, και σε εκείνον που δεν δικαιούται καθόλου να την κάνει.
Το δικαστήριο ανέφερε και το ένα σημείο όπου ο Κύπριος νομοθέτης έγραψε ρητά τη συνέπεια. Το άρθρο 11(4)(α) των περί Δικηγόρων Νόμων ορίζει ότι όποιος ασκεί δικηγορία χωρίς ετήσια άδεια κωλύεται να εγείρει ή να συνεχίσει αγωγή για είσπραξη αμοιβής. Η πρόνοια αυτή υπάρχει ακριβώς επειδή, χωρίς αυτήν, ο γενικός κανόνας θα οδηγούσε αλλού.
Τι σημαίνει στην πράξη
- Η απούσα εγγραφή δεν είναι έξοδος από μια σύμβαση που μετανιώσατε. Πριν τερματίσετε για τον λόγο αυτό, διαβάστε τον νόμο και βρείτε την κύρωσή του. Αν η κύρωση είναι πρόστιμο στον άλλο, κατά πάσα πιθανότητα εξακολουθείτε να δεσμεύεστε, και ο τερματισμός θα σας καταστήσει τον παραβάτη.
- Ψάξτε την απαγόρευση, όχι την ποινή. Το κριτήριο είναι αν ο νομοθέτης στόχευσε στη σύμβαση ή στον παραβάτη. Το πρόστιμο, ακόμη και υψηλό διοικητικό, δείχνει τον παραβάτη. Η ρητή απαγόρευση είσπραξης, όπως στους περί Δικηγόρων Νόμους, δείχνει τη σύμβαση.
- Ξεχωρίστε τα χαρτιά από την ικανότητα. Η εκκρεμής ανανέωση, η αίτηση που δεν εξετάστηκε ή το μητρώο που η ρυθμιστική αρχή δεν έχει καν συστήσει είναι διοικητικά ζητήματα. Το πρόσωπο που κάνει εργασία για την οποία δεν έχει προσόντα είναι άλλη περίπτωση και η σύμβαση δεν εκτελείται.
- Κρατήστε το αρχείο της αίτησής σας. Η εφεσίβλητη επιβίωσε εν μέρει επειδή μπορούσε να δείξει ότι είχε αποταθεί το 2017 και ότι η καθυστέρηση βάραινε αρχή που δεν είχε ακόμη συσταθεί. Όποιος περιμένει ρυθμιστική αρχή οφείλει να φυλάει την αίτηση, τη βεβαίωση παραλαβής και την αλληλογραφία.
- Μετρήστε το κόστος πριν εφεσιβάλετε για παρανομία. Ο σταθμός κλήθηκε να πληρώσει 1.100 ευρώ πλέον ΦΠΑ έξοδα μόνο για την έφεση, έναντι απαίτησης 1.050 ευρώ, με τα πρωτόδικα έξοδα επιπρόσθετα.
Ζητήματα αυτού του είδους κρίνονται στη διατύπωση του συγκεκριμένου νόμου και όχι σε κάποιον γενικό κανόνα, εκεί δηλαδή όπου οι εμπορικές συμβάσεις και το εταιρικό και εμπορικό δίκαιο συναντούν το καθεστώς αδειοδότησης του κάθε κλάδου.
Ερωτήσεις που μας γίνονται
Είναι άκυρη η σύμβαση αν ο αντισυμβαλλόμενος δεν έχει άδεια;
Όχι αυτόματα. Το ερώτημα είναι ποιον σκοπό εξυπηρετεί ο νόμος που απαιτεί την άδεια. Όταν αποβλέπει στην αύξηση των εσόδων ή στην τήρηση διοικητικού μητρώου, η σύμβαση είναι έγκυρη και η κύρωση βαρύνει μόνο τον παραβάτη. Όταν αποβλέπει στην προστασία του κοινού, απαγορεύοντας την άσκηση επαγγέλματος από μη προσοντούχα πρόσωπα, η συμφωνία που συνάπτει τέτοιο πρόσωπο είναι παράνομη και δεν εκτελείται. Το Εφετείο εφάρμοσε τη διάκριση αυτή στις 14 Σεπτεμβρίου 2026.
Τι ακριβώς έκρινε το Εφετείο στην έφεση του Rock FM;
Απέρριψε την έφεση αλλά με διαφορετικό σκεπτικό από το πρωτόδικο δικαστήριο. Το πρωτόδικο είχε κρίνει ότι η εφεσίβλητη λειτουργούσε νόμιμα ως Ανεξάρτητη Οντότητα Διαχείρισης. Το Εφετείο δεν αποφάνθηκε επ' αυτού. Έκρινε ότι ο Ν. 65(Ι)/2017 δεν προνοεί ρητά ή εξυπακουόμενα απαγόρευση σύναψης συμφωνιών ή είσπραξης αμοιβής πριν από τη χορήγηση Πιστοποιητικού Εγγραφής, και ότι η κύρωση που επέλεξε ο νομοθέτης είναι υψηλό διοικητικό πρόστιμο.
Μπορεί αρχιτέκτονας χωρίς ενιαύσια άδεια να διεκδικήσει την αμοιβή του;
Ναι, κατά την αυθεντία στην οποία στηρίχθηκε το Εφετείο. Στην Αγαθοκλέους κ.α. v. Λάππα (1998) 1 Α.Α.Δ. 2202 η αρχιτέκτονας ήταν προσοντούχος και εγγεγραμμένη στο μητρώο, αλλά δεν κατείχε την ενιαύσια άδεια του άρθρου 12(Α) του Ν. 41/1962 όταν ανέλαβε την εκπόνηση των σχεδίων, και την απέκτησε αργότερα. Κρίθηκε ότι τίποτε στο άρθρο αυτό δεν την εμπόδιζε να διεκδικήσει αμοιβή, σε αντιδιαστολή με το άρθρο 10 του ίδιου νόμου που απαγορεύει ρητά την είσπραξη αμοιβής σε ορισμένες περιπτώσεις.
Ποιο είναι το κριτήριο της εξυπακουόμενης απαγόρευσης;
Το αν ο νόμος στρέφεται κατά της σύμβασης ή μόνο κατά του παραβάτη. Στην Smith v. Mawhood (1845) 14 M & W 452 ο καπνοπώλης χωρίς άδεια μπορούσε να διεκδικήσει την αξία του καπνού, γιατί η πρόνοια υπηρετούσε τα δημόσια έσοδα. Στην Cope v. Rowlands (1836) 2 M & W 149 ο χρηματιστής χωρίς άδεια δεν μπορούσε να εισπράξει προμήθεια, γιατί η άδεια υπήρχε για την ασφάλεια του κοινού στις συναλλαγές που διαπραγματεύονται οι χρηματιστές.
Πού βρίσκεται το όριο για τον μη προσοντούχο;
Στην πραγματική έλλειψη προσόντων για την υπηρεσία που παρασχέθηκε. Το Εφετείο διέκρινε τη Σκουτέλας v. Αγαπίου (2003) 1 Α.Α.Δ. 338, όπου η συμφωνία ήταν παράνομη επειδή παρασχέθηκαν υπηρεσίες από πρόσωπο που δεν ήταν προσοντούχο να τις παρέχει. Εδώ η εφεσίβλητη ενεργούσε ως μεσάζουσα εκπροσωπώντας τα συμφέροντα των δικαιούχων των μουσικών έργων, και το αντικείμενο της συμφωνίας δεν αντιστρατευόταν νομοθετική διάταξη ή τη δημόσια πολιτική.
Μετρά η καθυστέρηση της ίδιας της αρμόδιας αρχής;
Εδώ μέτρησε. Η εφεσίβλητη είχε αποταθεί το 2017 στην Αρχή Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων, υποβάλλοντας τα σχετικά αποδεικτικά, για εγγραφή στα μητρώα και χορήγηση Πιστοποιητικού, και μέχρι τη δίκη το 2021 δεν της είχε χορηγηθεί. Προέκυψε επίσης ότι το 2017 αναμενόταν ακόμη η σύσταση της αρμόδιας αρχής και η ψήφιση Κανονισμών από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Πόσο κόστισε η έφεση στον σταθμό;
Περισσότερο από την ίδια την απαίτηση. Η έφεση απορρίφθηκε και επιδικάστηκαν έξοδα 1.100 ευρώ πλέον ΦΠΑ εναντίον του εφεσείοντα, σε απαίτηση για ανάκτηση 1.050 ευρώ, με τα πρωτόδικα έξοδα επιπρόσθετα. Μικρό ποσό που καταβλήθηκε δυνάμει σύμβασης σπάνια αξίζει δικαστική διεκδίκηση μέχρι το Εφετείο πάνω σε ζήτημα παρανομίας.
Πηγές
- Rock FM Ltd v. C.N.R. Cyprus Neighbouring Rights Management Ltd, Πολιτική Έφεση 263/2020, Εφετείο Κύπρου, 14 Σεπτεμβρίου 2026
- Ο περί της Συλλογικής Διαχείρισης Δικαιωμάτων Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων Νόμος του 2017, Ν. 65(Ι)/2017, CyLaw
- Ο περί Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών Νόμος του 1962, Ν. 41/1962, CyLaw
Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για σκοπούς γενικής ενημέρωσης και δεν συνιστά νομική συμβουλή.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 19 Σεπτεμβρίου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Γράψτε μας ποιοι εμπλέκονται και μια σύντομη περιγραφή στο office@kleanthousplatis.com και θα σας απαντήσουμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας.
Ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας, στείλτε μας μήνυμα στο WhatsApp, ή τηλεφωνήστε στο +357 22 680 330.
Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.
Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.