Δεκαπέντε ημέρες από το ηλεκτρονικό μήνυμα, όλοι οι λόγοι στο έντυπο, απόφαση εντός 45 ημερών από την ακρόαση. Η Αρχή ακυρώνει την απόφαση· δεν σας αναθέτει τη σύμβαση.
Το μήνυμα έρχεται μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος σύναψης συμβάσεων. Η σύμβαση κατακυρώθηκε σε ανταγωνιστή, ή η προσφορά απορρίφθηκε για ένα έγγραφο που έλειπε, ή οι προδιαγραφές ενός νέου διαγωνισμού είναι γραμμένες έτσι ώστε η επιχείρηση να μην μπορεί να τις πληροί. Η προσφυγή στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών (η Αρχή) είναι ο ταχύτερος τρόπος να προσβληθεί η απόφαση, και είναι σύντομη από κάθε άποψη: δεκαπέντε ημέρες για την καταχώριση, γραπτή διαδικασία που κρίνεται πάνω στον φάκελο του διαγωνισμού, και αποτέλεσμα που μπορεί να ακυρώσει την απόφαση αλλά δεν μπορεί να δώσει τη σύμβαση σε όποιον προσέφυγε.
Ο οδηγός αυτός ακολουθεί την προσφυγή από την απόφαση μέχρι την κρίση της Αρχής και ό,τι έρχεται μετά. Τα προσωρινά μέτρα και η προσωπική εγγύηση που εισήχθη τον Νοέμβριο του 2025 εξηγούνται στο άρθρο μας για την εγγύηση που κοστίζει πλέον η προσφυγή σε διαγωνισμό, και εδώ μόνο συνοπτικά.
Ποιος προσφεύγει και κατά ποιων αποφάσεων
Προσφεύγει κάθε προσφέρων ή υποψήφιος που ήθελε τη σύμβαση και θίγεται από απόφαση που λήφθηκε πριν από την υπογραφή της. Δικαίωμα προσφυγής έχει, κατά το άρθρο 19(1) του Ν. 104(Ι)/2010, «κάθε ενδιαφερόμενος ο οποίος έχει ή είχε συμφέρον να του ανατεθεί συγκεκριμένη σύμβαση» και ο οποίος υπέστη ή ενδέχεται να υποστεί ζημία από πράξη ή απόφαση της αναθέτουσας αρχής που προηγείται της σύναψης της σύμβασης και για την οποία εικάζεται ότι παραβιάζει διάταξη του ισχύοντος δικαίου. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει κρίνει ρητά ότι η απόφαση αναθέτουσας αρχής να μην κάνει δεκτή την προσφορά κάποιου προσφοροδότη αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη, που ελέγχεται είτε από την Αρχή είτε από το Διοικητικό Δικαστήριο. Καλύπτεται επίσης η κατακύρωση σε ανταγωνιστή, ενώ τα άρθρα 21(4) και 25(2)(γ) ρυθμίζουν χωριστά τα παράπονα για τις τεχνικές, οικονομικές και χρηματοοικονομικές προδιαγραφές του ίδιου του διαγωνισμού.
Δύο αποφάσεις δείχνουν πού μπορεί να αποτύχει μια προσφυγή πριν φθάσει στην ουσία.
- Επιστολή που απλώς επαναλαμβάνει προηγούμενη απόφαση δεν προσβάλλεται. Στην MSN Legal Consortium ν. Υπουργείου Οικονομικών, απόφαση της Αρχής της 17ης Ιουνίου 2024, η κοινοπραξία προσέβαλε επιστολή της 23ης Απριλίου 2024 που απέρριπτε την εκπρόθεσμη συγκατάθεσή της στην παράταση της ισχύος της προσφοράς της. Η Αρχή έκρινε ότι η επιστολή επαναλάμβανε, χωρίς νέα έρευνα, όσα είχαν σταλεί με ηλεκτρονικό μήνυμα στις 8 Απριλίου 2024. Ήταν βεβαιωτική, εκτελεστή ήταν η προηγούμενη απόφαση, η προθεσμία είχε παρέλθει, και η προσφυγή απορρίφθηκε.
- Η προσφορά πρέπει να παραμένει σε ισχύ όσο εκκρεμεί η προσφυγή. Στη Δημοσθένους ν. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της 7ης Ιουνίου 2021, προσφέρων σε διαγωνισμό του Πανεπιστημίου Κύπρου απέρριψε την πρόσκληση της αναθέτουσας αρχής να παρατείνει την ισχύ της προσφοράς του, και η προσφορά έληξε. Η προσφυγή απορρίφθηκε ως άνευ αντικειμένου: με τη στάση του εγκατέλειψε τον διαγωνισμό και απώλεσε την ιδιότητα του ενδιαφερομένου που απαιτεί το άρθρο 19(1).
Αναθεωρητική Αρχή ή Διοικητικό Δικαστήριο: κρίνει η αξία
Το αν η Αρχή μπορεί καν να εξετάσει την υπόθεση εξαρτάται από τη σύμβαση, και για τις περισσότερες συμβάσεις κριτήριο είναι η εκτιμώμενη αξία. Το άρθρο 3 του Ν. 104(Ι)/2010 εφαρμόζει τον Νόμο στις δημόσιες συμβάσεις του Ν. 73(Ι)/2016 που φθάνουν ή υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια του άρθρου 9 του νόμου αυτού, στις συμβάσεις των τομέων ύδατος, ενέργειας, μεταφορών και ταχυδρομικών υπηρεσιών, στις παραχωρήσεις και σε ορισμένες συμβάσεις άμυνας πάνω από τα δικά τους όρια, και, κάτω από τα ευρωπαϊκά όρια, μόνο στις συμβάσεις έργων και στις παραχωρήσεις έργων και υπηρεσιών «των οποίων η εκτιμώμενη αξία είναι ίση ή υπερβαίνει το ποσό του ενός εκατομμυρίου ευρώ (€1.000.000)».
Τα όρια του άρθρου 9 είναι τα ευρωπαϊκά, «όπως αυτά εκάστοτε αναθεωρούνται από την Επιτροπή», και το ενοποιημένο κείμενο στο CyLaw εξακολουθεί να τυπώνει τα ποσά με τα οποία ψηφίστηκε ο Νόμος. Με τον Κατ' εξουσιοδότηση Κανονισμό (ΕΕ) 2025/2152 της Επιτροπής, από την 1η Ιανουαρίου 2026 τα όρια είναι 5.404.000 ευρώ για τις συμβάσεις έργων, 140.000 ευρώ για τις συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών που ανατίθενται από κεντρικές κυβερνητικές αρχές και 216.000 ευρώ για όσες ανατίθενται από μη κεντρικές αναθέτουσες αρχές. Η εκτιμώμενη αξία είναι η εκτίμηση της ίδιας της αναθέτουσας αρχής για το συνολικό πληρωτέο ποσό, χωρίς ΦΠΑ, συμπεριλαμβανομένων τυχόν δικαιωμάτων προαιρέσεως ή παρατάσεων που ορίζουν ρητά τα έγγραφα του διαγωνισμού (άρθρο 10(1) του Ν. 73(Ι)/2016).
Κάτω από τα όρια αυτά η Αρχή δεν έχει αρμοδιότητα, και η απόφαση προσβάλλεται με προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, εντός εβδομήντα πέντε ημερών από τη δημοσίευσή της ή, αν δεν δημοσιεύθηκε, από την ημέρα που περιήλθε σε γνώση του προσφέροντος. Πάνω από τα όρια, το άρθρο 19(2) επιτρέπει στον ενδιαφερόμενο να προσφύγει στο Διοικητικό Δικαστήριο «αντί να προσφύγει στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών». Η επιλογή γίνεται στην αρχή και έχει συνέπειες: τα προσωρινά μέτρα του άρθρου 24, και η παράταση κατά το άρθρο 22(2) του κωλύματος υπογραφής της σύμβασης μέχρι να αποφασίσει η Αρχή γι' αυτά, υπάρχουν μόνο στη διαδικασία ενώπιον της Αρχής. Το άρθρο μας για την προσβολή διοικητικής απόφασης εξηγεί την προσφυγή του Άρθρου 146.
Δεκαπέντε ημέρες από την αποστολή
Η προθεσμία είναι σύντομη και μετρά από την αποστολή, όχι από την ανάγνωση. Όταν η απόφαση αποστέλλεται με τηλεομοιοτυπία ή ηλεκτρονικά μέσα, που είναι ο γενικός κανόνας για τις επικοινωνίες του διαγωνισμού κατά το άρθρο 55(1) του Ν. 73(Ι)/2016, το άρθρο 21(1)(α) δίνει δεκαπέντε ημερολογιακές ημέρες «από την επομένη της ημερομηνίας κατά την οποία απεστάλη η απόφαση». Όταν χρησιμοποιούνται άλλα μέσα, το άρθρο 21(1)(β) δίνει δεκαπέντε ημέρες από την επομένη της αποστολής ή δέκα από την επομένη της παραλαβής. Τα παράπονα για τις προδιαγραφές της προκήρυξης ή των εγγράφων του διαγωνισμού έχουν δική τους προθεσμία: δέκα ημερολογιακές ημέρες από τη δημοσίευση, κατά το άρθρο 21(4).
Η MSN Legal Consortium δείχνει πόσο αυστηρά εφαρμόζεται ο κανόνας. Η κοινοπραξία υποστήριξε ότι δεν διάβασε ποτέ τα μηνύματα που της γνωστοποιούσαν το αποτέλεσμα. Η Αρχή έκρινε ότι η αποστολή με ηλεκτρονικά μέσα κινεί την προθεσμία εφόσον δίνεται στον παραλήπτη η δυνατότητα να ανοίξει το μήνυμα και να λάβει γνώση του περιεχομένου του, ότι ο αιτητής φέρει το βάρος να αποδείξει την καθυστερημένη παραλαβή, και ότι «Σημασία ενέχει, για το υπό εξέταση θέμα, ότι οι επιστολές κοινοποιήθηκαν δεόντως, σύμφωνα με τις βεβαιώσεις αποστολής τους και όχι αν έχουν διαβαστεί».
Τους λόγους μπορεί κανείς να τους ζητήσει, αλλά το άρθρο 21 δεν τους περιμένει. Το άρθρο 54(2) του Ν. 73(Ι)/2016 υποχρεώνει την αναθέτουσα αρχή, κατόπιν γραπτής αίτησης, να γνωστοποιήσει στον απορριφθέντα προσφέροντα τους λόγους της απόρριψης και σε όποιον υπέβαλε παραδεκτή προσφορά τα χαρακτηριστικά και τα σχετικά πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προσφοράς, «το συντομότερο δυνατό και σε κάθε περίπτωση εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την παραλαβή γραπτής αίτησης». Το άρθρο 21 του Ν. 104(Ι)/2010 μετρά από την αποστολή ή την παραλαβή της απόφασης και δεν αναφέρεται σε αυτή την απάντηση, γι' αυτό η αίτηση και η προσφυγή ετοιμάζονται παράλληλα.
Η καταχώριση: έντυπο, λόγοι, τέλος
Ό,τι θέλει να υποστηρίξει ο προσφέρων πρέπει να βρίσκεται μέσα στην ίδια την προσφυγή. Κατά το άρθρο 20(1), ο ενδιαφερόμενος «προσδιορίζει τις αιτούμενες θεραπείες και τους νομικούς και πραγματικούς λόγους επί των οποίων βασίζεται η προσφυγή του, η οποία συνοδεύεται από τα στοιχεία που την υποστηρίζουν». Αυτό έχει σημασία και αργότερα: το Ανώτατο Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, για να εξεταστεί λόγος ακύρωσης από το Διοικητικό Δικαστήριο σε προσφυγή κατά της απόφασης της Αρχής, ο λόγος πρέπει να είχε τεθεί ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών.
Η προσφυγή υποβάλλεται «με συγκεκριμένο έντυπο, τον τύπο του οποίου καθορίζει η Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών», και με την υποβολή καταβάλλεται τέλος που καθορίζει ο Υπουργός Οικονομικών μετά από εισήγηση της Αρχής και δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα (άρθρο 20(2)). Η ανακοίνωση της 19ης Νοεμβρίου 2010, Κ.Δ.Π. 467/2010, καθόρισε το τέλος κλιμακωτά, ανάλογα με το ποσό της επιλεγείσας προσφοράς, και σε ενιαίο ποσό όταν η προσφυγή αφορά πράξη πριν από την υποβολή της προσφοράς ή απόφαση ακύρωσης διαγωνισμού· το ισχύον τέλος καλό είναι να επιβεβαιώνεται με την Αρχή κατά την καταχώριση. Οι κανόνες για την επιστροφή του τέλους και για τα έξοδα, τα οποία κατά κανόνα βαρύνουν το κάθε μέρος, βρίσκονται στο άρθρο 20 και στο προηγούμενο άρθρο μας.
Προσωρινά μέτρα, συνοπτικά
Η καταχώριση της προσφυγής καθυστερεί την υπογραφή της σύμβασης μόνο για λίγο: με την επιφύλαξη των παρεκκλίσεων του άρθρου 23, η προθεσμία άσκησης προσφυγής κωλύει τη σύναψη της σύμβασης, και αν ασκηθεί προσφυγή το κώλυμα παρατείνεται μέχρι την απόφαση της Αρχής για έκδοση προσωρινών μέτρων (άρθρο 22). Το προσωρινό μέτρο για αναστολή της διαδικασίας ανάθεσης, της εκτέλεσης της απόφασης ή της υπογραφής της σύμβασης ζητείται με το έντυπο της προσφυγής, και από τον Νοέμβριο του 2025 μαζί με υπεύθυνη δήλωση ότι ο προσφέρων θα καταβάλει προσωπική εγγυητική επιστολή· χωρίς τη δήλωση, «το αίτημα λήψης του προσωρινού μέτρου απορρίπτεται» (άρθρο 24(1Α)). Η Αρχή αποφασίζει εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση της προσφυγής στην αναθέτουσα αρχή, συνυπολογίζοντας τις πιθανές συνέπειες για όλα τα συμφέροντα που ενδέχεται να ζημιωθούν και το δημόσιο συμφέρον. Τα προσωρινά μέτρα εξετάζονται σε χωριστό άρθρο για τα προσωρινά μέτρα στους δημόσιους διαγωνισμούς.
Η έκθεση της αναθέτουσας αρχής, οι γραπτές αγορεύσεις και η ακρόαση
Μετά την καταχώριση η διαδικασία είναι γραπτή μέχρι την ακρόαση. Εντός δύο εργάσιμων ημερών από την καταχώριση η Αρχή κοινοποιεί την προσφυγή στην αναθέτουσα αρχή και ζητά να υποβληθεί, μέσα σε δέκα εργάσιμες ημέρες, «γραπτή έκθεση, συμπεριλαμβανομένων και οποιωνδήποτε στοιχείων τα οποία κρίνει αναγκαία» (άρθρο 24(1)(β)). Στις αποφάσεις της Αρχής το έγγραφο αυτό ονομάζεται Έκθεση Γεγονότων, και μετά την καταχώρισή του δίνονται οδηγίες για γραπτές αγορεύσεις, όπως κατέγραψε η Αρχή στην Logicom Solutions Limited ν. Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής το 2025. Το άρθρο 24(4) απαιτεί στη συνέχεια σύντομη ημερομηνία εξέτασης, κατά την οποία και τα δύο μέρη, ή οι αντιπρόσωποί τους, εκθέτουν τις απόψεις τους για κάθε θέμα που εγείρει η προσφυγή.
Η υπόθεση κρίνεται πάνω στον διοικητικό φάκελο. Στη Μιχαλίτσης (ΛΑΚΩΝ Α.Τ.Ε.) ν. Δήμου Πάφου, απόφαση της 13ης Δεκεμβρίου 2022, η Αρχή σημείωσε ότι «προβαίνει σε έλεγχο νομιμότητας στη βάση του περιεχομένου του διοικητικού φακέλου εκτός και αν η προσκόμιση άλλου εγγράφου δύναται να αποδεικνύει πλάνη της Αναθέτουσας Αρχής στη λήψη της απόφασής της ή αποδεικνύει σφάλμα σε επιχείρημα που εγείρουν οι Αιτητές». Ένορκη δήλωση που κατέθεσε ο Δήμος δεν ενέπιπτε σε καμία από τις περιπτώσεις αυτές και δεν λήφθηκε υπόψη.
Πρόσβαση στον φάκελο και στις άλλες προσφορές
Όποιος καταχωρίζει προσφυγή δικαιούται να επιθεωρήσει τον φάκελο του διαγωνισμού, όχι όμως ό,τι οι ανταγωνιστές του προστάτευσαν νόμιμα ως εμπιστευτικό. Στη Μιχαλίτσης οι αιτητές παραπονέθηκαν ότι δεν τους δόθηκε αντίγραφο έκθεσης. Η Αρχή απάντησε ότι «η μόνη υποχρέωση της Αναθέτουσας Αρχής είναι να παρέχει σε οποιοδήποτε πρόσωπο καταχωρίσει ιεραρχική προσφυγή το δικαίωμα πρόσβασης στο σύνολο του διοικητικού φακέλου, εκτός σε περιπτώσεις που έγγραφα κρίνονται ως εμπιστευτικά», και ότι η πρόσβαση αυτή είχε δοθεί με την επιθεώρηση των διοικητικών φακέλων. Το όριο τίθεται από το άρθρο 5(1) του Ν. 73(Ι)/2016: η αναθέτουσα αρχή δεν αποκαλύπτει πληροφορίες που της έχουν διαβιβάσει οικονομικοί φορείς και τις οποίες αυτοί χαρακτήρισαν ως εμπιστευτικές, «συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, των τεχνικών ή εμπορικών απορρήτων και των εμπιστευτικών πτυχών των προσφορών».
Η Interspiro AB ν. Υπουργείου Άμυνας, ενδιάμεση απόφαση της Αρχής της 26ης Ιανουαρίου 2023, δείχνει πού περνά η γραμμή. Ο αποκλεισθείς προσφέρων ζήτησε να επιθεωρήσει ολόκληρη την προσφορά της επιτυχούσας, μαζί με εγχειρίδιο χρήσης το οποίο εκείνη αρνήθηκε να αποδεσμεύσει. Η Αρχή έκρινε το εγχειρίδιο σχετικό, αφού η αναθέτουσα αρχή το είχε λάβει υπόψη για να κρίνει ότι η επιτυχούσα πληρούσε τους όρους του διαγωνισμού. Παρά ταύτα, έκρινε την άρνηση «εύλογη και αιτιολογημένη», επειδή το εγχειρίδιο αποτελούσε επιχειρηματικό απόρρητο, και απέρριψε το αίτημα. Αντλώντας από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημείωσε ακόμη ότι η άρνηση πρέπει να εκθέτει με σαφήνεια γιατί οι πληροφορίες θεωρούνται εμπιστευτικές, και ότι το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής δεν παραβιάζεται όταν η αναθέτουσα αρχή γνωστοποιεί, υπό ουδέτερη μορφή, ορισμένες πτυχές τους χωρίς να θίγεται ο εμπιστευτικός τους χαρακτήρας.
Σε πόσο χρόνο αποφασίζει η Αρχή
Τα πρώτα βήματα μετρούν σε εργάσιμες ημέρες και η απόφαση σε ημερολογιακές ημέρες από την ακρόαση. Η προσφυγή κοινοποιείται στην αναθέτουσα αρχή εντός δύο εργάσιμων ημερών από την καταχώριση, και η απόφαση για τα προσωρινά μέτρα εκδίδεται εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση (άρθρο 24(1) και (3)). Η τελική απόφαση εκδίδεται «το αργότερο μέσα σε σαράντα πέντε (45) ημερολογιακές ημέρες από την ολοκλήρωση της ακρόασης της προσφυγής» (άρθρο 25(1)). Για το διάστημα από την καταχώριση μέχρι την ακρόαση ο Νόμος δεν ορίζει προθεσμία, πέρα από την απαίτηση η ημερομηνία να είναι σύντομη.
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η Αρχή
Η Αρχή επικυρώνει ή ακυρώνει· δεν αναθέτει τη σύμβαση. Το άρθρο 25(2) της δίνει τρεις επιλογές: να επικυρώσει την πράξη ή απόφαση της αναθέτουσας αρχής· να την ακυρώσει, αν παραβιάζει οποιαδήποτε διάταξη του ισχύοντος δικαίου· ή να ακυρώσει ή να διατάξει την τροποποίηση όρου της προκήρυξης ή των εγγράφων του διαγωνισμού που αφορά τεχνικές, οικονομικές και χρηματοοικονομικές προδιαγραφές, πριν από την υποβολή των αιτήσεων συμμετοχής ή των προσφορών. Η επιλογή του αναδόχου δεν είναι μεταξύ τους, ούτε η αποζημίωση, την οποία το άρθρο 33 παραπέμπει σε δικαστήριο.
Η Αρχή δεν είναι δικαστήριο. Το Ανώτατο Δικαστήριο στη Δημοσθένους σημείωσε ότι σε αυτήν «παρέχεται η δυνατότητα για, εξ υπαρχής, έλεγχο της προσβαλλόμενης ενώπιόν της πράξης της αναθέτουσας αρχής, ως προς τη νομιμότητά της, καθώς και για εξέτασή της επί της ουσίας». Στην τεχνική αξιολόγηση όμως, όπως υπενθύμισε το Διοικητικό Δικαστήριο στην Α. Papaetis Medical Co. Ltd ν. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών στις 17 Σεπτεμβρίου 2019, «έχει κριθεί κατ' επανάληψη ότι και η Α.Α.Π. είναι ένα όργανο που ασκεί έλεγχο νομιμότητας και δεν υποκαθιστά την κρίση της Διοίκησης επί τεχνικών θεμάτων». Προσφυγή που απλώς αμφισβητεί τις τεχνικές βαθμολογίες των αξιολογητών προσκρούει σε αυτό το όριο. Προσφυγή που δείχνει ότι δεν εφαρμόστηκε όρος του διαγωνισμού, ή ότι προσφέρων αποκλείστηκε χωρίς να ακουστεί, θέτει ζήτημα νομιμότητας που η Αρχή κρίνει η ίδια.
Η χρονική στιγμή κρίνει τι αξίζει η ακύρωση. Εκτός όπου εφαρμόζεται το άρθρο 27, αν η Αρχή ακυρώσει πράξη μετά τη σύναψη της σχετικής σύμβασης, «η τελευταία δεν επηρεάζεται» (άρθρο 25(3)). Σύμβαση που υπογράφηκε κηρύσσεται ανενεργός μόνο με χωριστή προσφυγή, για τους λόγους του άρθρου 27 και εντός των προθεσμιών του άρθρου 26, που εξηγεί το προηγούμενο άρθρο μας.
Μετά την απόφαση
Η ακύρωση επιστρέφει τον διαγωνισμό στην αναθέτουσα αρχή· δεν τον ολοκληρώνει. Το άρθρο 15(2) υποχρεώνει τις αναθέτουσες αρχές να γνωστοποιούν εγγράφως στην Αρχή, εντός ευλόγου χρόνου, τα μέτρα που έλαβαν προς συμμόρφωση με κάθε απόφασή της. Η Μιχαλίτσης δείχνει πώς μπορεί να μοιάζει η συμμόρφωση. Σε προηγούμενη προσφυγή η Αρχή είχε ακυρώσει τον αποκλεισμό των αιτητών, επειδή ο Δήμος τους απέκλεισε χωρίς προηγουμένως να τους δώσει τη δυνατότητα να εκθέσουν τις απόψεις τους ως προς την αξιοπιστία τους. Ο Δήμος επανεξέτασε τις προσφορές, αντικατέστησε δύο μέλη της Επιτροπής Αξιολόγησης, ζήτησε τις θέσεις των αιτητών και τους απέκλεισε ξανά, και η Αρχή απέρριψε τη δεύτερη προσφυγή τους. Η νέα απόφαση είναι νέα πράξη, που προσβάλλεται αυτοτελώς, και μπορεί νόμιμα να καταλήξει στο ίδιο αποτέλεσμα.
Η Αρχή μπορεί να ακυρώσει την απόφαση που στέρησε από τον προσφέροντα τη σύμβαση. Δεν μπορεί να του τη δώσει.
Η απόφαση της ίδιας της Αρχής προσβάλλεται στο Διοικητικό Δικαστήριο. Κατά το άρθρο 32, «Κάθε απόφαση, πράξη ή παράλειψη της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών υπόκειται σε προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο, σύμφωνα με τις διατάξεις του Άρθρου 146 του Συντάγματος», η οποία ασκείται εντός των 75 ημερών του Άρθρου 146.3. Το Ανώτατο Δικαστήριο εξήγησε ότι «Η Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών δεν αποτελεί Αναθεωρητικό Δικαστήριο», ότι οι αποφάσεις της είναι διοικητικές πράξεις, και ότι η πράξη της αναθέτουσας αρχής, με την προσβολή της ενώπιον της Αρχής, χάνει την εκτελεστότητά της και ενσωματώνεται στην τελική απόφαση της Αρχής (Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, 28 Ιανουαρίου 2022). Η απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου υπόκειται σε έφεση στο Διοικητικό Εφετείο, μόνο για νομικό σημείο, εντός 42 ημερών (άρθρο 13 του Ν. 131(Ι)/2015).
Η ζημία διεκδικείται χωριστά, σε πολιτικό δικαστήριο. Κατά το άρθρο 33, η ακύρωση από την Αρχή της πράξης ή απόφασης της αναθέτουσας αρχής δημιουργεί δικαίωμα στον ενδιαφερόμενο, εφόσον υπέστη ζημιά, να αξιώσει αποζημίωση με αγωγή στο Δικαστήριο, το οποίο το άρθρο 2 ορίζει ως το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας. Το άρθρο μας για την αποζημίωση μετά την ακύρωση διοικητικής πράξης εξηγεί πώς υπολογίζονται τέτοιες αξιώσεις, και η ευρύτερη πρακτική περιγράφεται στη σελίδα μας για το δημόσιο και διοικητικό δίκαιο.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Μετρήστε από το μήνυμα, όχι από την ημέρα που το διαβάσατε. Οι δεκαπέντε ημερολογιακές ημέρες τρέχουν από την επομένη της ηλεκτρονικής αποστολής, είτε ανοίχτηκε το μήνυμα είτε όχι, και μεταγενέστερη επιστολή που επαναλαμβάνει την απόφαση δεν ανοίγει νέα προθεσμία.
Ελέγξτε την αξία πριν διαλέξετε δικαιοδοσία. Οι προμήθειες και οι υπηρεσίες κάτω από τα ευρωπαϊκά όρια, και τα έργα κάτω του ενός εκατομμυρίου ευρώ, είναι εκτός Αρχής· γι' αυτά η οδός είναι το Διοικητικό Δικαστήριο, εντός 75 ημερών.
Βάλτε όλους τους λόγους στην προσφυγή. Λόγος που δεν τέθηκε ενώπιον της Αρχής δεν μπορεί να προβληθεί αργότερα στο Διοικητικό Δικαστήριο.
Κρατήστε την προσφορά σε ισχύ. Ο προσφέρων που αφήνει την προσφορά του να λήξει ενώ εκκρεμεί η προσφυγή παύει να είναι ενδιαφερόμενος, και η προσφυγή χάνεται μαζί της.
Ζητήστε τον φάκελο και εξηγήστε γιατί. Η επιθεώρηση του διοικητικού φακέλου συνοδεύει την προσφυγή· τα επιχειρηματικά απόρρητα του ανταγωνιστή όχι, ακόμη κι όταν είναι σχετικά. Κατονομάστε τα έγγραφα που ζητάτε και συνδέστε το καθένα με λόγο της προσφυγής, και χαρακτηρίστε συγκεκριμένα ως εμπιστευτική τη δική σας τεχνογνωσία όταν υποβάλλετε προσφορά.
Περιμένετε ακύρωση, όχι ανάθεση. Η αναθέτουσα αρχή αποφασίζει εκ νέου, και η νέα απόφαση προσβάλλεται αυτοτελώς. Σύμβαση που έχει ήδη υπογραφεί δεν επηρεάζεται από την ακύρωση, εκτός αν εφαρμόζεται το άρθρο 27, και η ζημία διεκδικείται στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας.
Ερωτήσεις που μας γίνονται
Ποιος μπορεί να προσφύγει στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών;
Κατά το άρθρο 19(1) του Ν. 104(Ι)/2010, κάθε ενδιαφερόμενος που έχει ή είχε συμφέρον να του ανατεθεί η συγκεκριμένη σύμβαση και υπέστη ή ενδέχεται να υποστεί ζημία από πράξη ή απόφαση της αναθέτουσας αρχής που προηγείται της σύναψης της σύμβασης και για την οποία εικάζεται ότι παραβιάζει το ισχύον δίκαιο. Περιλαμβάνεται ο προσφέρων του οποίου απορρίφθηκε η προσφορά, όποιος έχασε την κατακύρωση και όποιος προσβάλλει τις προδιαγραφές. Η προσφορά πρέπει να παραμένει σε ισχύ: στη Δημοσθένους (2021) ο προσφέρων που αρνήθηκε την παράτασή της απώλεσε την ιδιότητα του ενδιαφερομένου.
Η σύμβασή μας είναι κάτω από τα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια. Μπορούμε να προσφύγουμε στην Αρχή;
Μόνο αν πρόκειται για σύμβαση έργων, ή για παραχώρηση έργων ή υπηρεσιών, εκτιμώμενης αξίας ενός εκατομμυρίου ευρώ και άνω. Κατά τα λοιπά η Αρχή εξετάζει συμβάσεις που φθάνουν ή υπερβαίνουν τα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια, τα οποία από την 1η Ιανουαρίου 2026 είναι 5.404.000 ευρώ για τα έργα, 140.000 ευρώ για προμήθειες και υπηρεσίες των κεντρικών κυβερνητικών αρχών και 216.000 ευρώ για όσες ανατίθενται από τις λοιπές αναθέτουσες αρχές. Κάτω από αυτά, η απόφαση προσβάλλεται με προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, εντός 75 ημερών.
Από πότε μετρά η προθεσμία των δεκαπέντε ημερών;
Όταν η απόφαση στάλθηκε με τηλεομοιοτυπία ή ηλεκτρονικά μέσα, από την επομένη της ημερομηνίας αποστολής, κατά το άρθρο 21(1)(α) του Ν. 104(Ι)/2010. Στην MSN Legal Consortium (2024) η Αρχή έκρινε ότι σημασία είχε ότι τα μηνύματα κοινοποιήθηκαν δεόντως και όχι αν διαβάστηκαν, και ότι μεταγενέστερη επιστολή που επαναλάμβανε την απόφαση δεν άνοιγε νέα προθεσμία. Για τις προδιαγραφές του διαγωνισμού η προθεσμία είναι δέκα ημερολογιακές ημέρες από τη δημοσίευση, κατά το άρθρο 21(4).
Μπορούμε να δούμε την προσφορά του επιτυχόντα;
Μπορείτε να επιθεωρήσετε τον διοικητικό φάκελο, όχι όμως ό,τι οι άλλοι προσφέροντες χαρακτήρισαν νόμιμα εμπιστευτικό. Η Αρχή έχει κρίνει ότι σε όποιον καταχωρίζει προσφυγή παρέχεται πρόσβαση στο σύνολο του διοικητικού φακέλου, εκτός από έγγραφα που κρίνονται εμπιστευτικά, και το άρθρο 5(1) του Ν. 73(Ι)/2016 απαγορεύει την αποκάλυψη τεχνικών ή εμπορικών απορρήτων που οι οικονομικοί φορείς χαρακτήρισαν εμπιστευτικά. Στην Interspiro (2023) η Αρχή έκρινε σχετικό το εγχειρίδιο χρήσης της επιτυχούσας, αλλά επικύρωσε την άρνηση επιθεώρησής του ως επιχειρηματικού απορρήτου.
Σε πόσο χρόνο αποφασίζει η Αρχή;
Η προσφυγή κοινοποιείται στην αναθέτουσα αρχή εντός δύο εργάσιμων ημερών από την καταχώριση, η γραπτή έκθεση της αναθέτουσας αρχής υποβάλλεται εντός δέκα εργάσιμων ημερών, και τα προσωρινά μέτρα κρίνονται εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση. Η εξέταση ορίζεται σε σύντομη ημερομηνία, και η απόφαση εκδίδεται το αργότερο εντός 45 ημερολογιακών ημερών από την ολοκλήρωση της ακρόασης, κατά το άρθρο 25(1). Για το διάστημα από την καταχώριση μέχρι την ακρόαση ο Νόμος δεν ορίζει προθεσμία.
Αν η Αρχή ακυρώσει την απόφαση, παίρνουμε τη σύμβαση;
Όχι. Κατά το άρθρο 25(2) η Αρχή επικυρώνει, ακυρώνει, ή ακυρώνει ή διατάσσει την τροποποίηση όρων για προδιαγραφές πριν από την υποβολή των προσφορών· η ανάθεση της σύμβασης δεν είναι μεταξύ των εξουσιών της. Η αναθέτουσα αρχή αποφασίζει εκ νέου, και η νέα της απόφαση προσβάλλεται κι αυτή. Σύμβαση που υπογράφηκε πριν από την ακύρωση δεν επηρεάζεται, εκτός αν εφαρμόζεται το άρθρο 27, και η ζημία διεκδικείται στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας κατά το άρθρο 33.
Προσβάλλεται η απόφαση της Αρχής;
Ναι, με προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, όπως ορίζει το άρθρο 32 του Ν. 104(Ι)/2010, εντός 75 ημερών. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει κρίνει ότι λόγος ακύρωσης εξετάζεται από το Δικαστήριο μόνο αν είχε τεθεί ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, γι' αυτό κάθε λόγος ανήκει στην αρχική προσφυγή. Η απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου υπόκειται σε έφεση στο Διοικητικό Εφετείο, μόνο για νομικό σημείο, εντός 42 ημερών, κατά το άρθρο 13 του Ν. 131(Ι)/2015.
Πηγές
- Ο περί των Διαδικασιών Προσφυγής στον Τομέα της Σύναψης των Δημοσίων Συμβάσεων Νόμος του 2010, Ν. 104(Ι)/2010, ενοποιημένο κείμενο, άρθρα 2, 3, 15, 19 έως 25, 32 και 33, CyLaw
- Ο περί της Ρύθμισης των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων και για Συναφή Θέματα Νόμος του 2016, Ν. 73(Ι)/2016, ενοποιημένο κείμενο, άρθρα 5, 9, 10, 54 και 55, CyLaw
- Κατ' εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2025/2152 της Επιτροπής, της 22ας Οκτωβρίου 2025, για τα κατώτατα όρια των δημοσίων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών και έργων για την περίοδο 2026 και 2027, άρθρο 1, EUR-Lex
- Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, Άρθρο 146, παράγραφοι 1 και 3, ενοποιημένο κείμενο, CyLaw
- Ο περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Νόμος του 2015, Ν. 131(Ι)/2015, ενοποιημένο κείμενο, άρθρο 13, CyLaw
- Καθορισμός τελών για την άσκηση Προσφυγής στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών δυνάμει του άρθρου 20(2) του Ν. 104(Ι)/2010, Κ.Δ.Π. 467/2010, Ε.Ε. Παρ. ΙΙΙ(Ι), Αρ. 4462, 19.11.2010, CyLaw
- Δημοσθένους ν. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, Αναθεωρητική Έφεση αρ. 137/2014, Ανώτατο Δικαστήριο Κύπρου, 7 Ιουνίου 2021
- Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, Έφεση κατά απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου αρ. 3/2020, Ανώτατο Δικαστήριο Κύπρου, 28 Ιανουαρίου 2022
- Α. Papaetis Medical Co. Ltd ν. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών κ.α., Υπόθεση αρ. 612/2016, Διοικητικό Δικαστήριο, 17 Σεπτεμβρίου 2019
- MSN Legal Consortium ν. Υπουργείου Οικονομικών, Προσφυγή αρ. 21/2024, Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών, 17 Ιουνίου 2024
- Παναγιώτης Μιχαλίτσης Ανώνυμη Τεχνική Οικοδομική Εργοληπτική Εμπορική & Ενεργειακή Εταιρεία (ΛΑΚΩΝ Α.Τ.Ε.) ν. Δήμου Πάφου, Προσφυγή αρ. 28/2022, Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών, 13 Δεκεμβρίου 2022
- Interspiro AB ν. Υπουργείου Άμυνας, Προσφυγή αρ. 31/2022, Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών, ενδιάμεση απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 2023
- Logicom Solutions Limited ν. Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Προσφυγή αρ. 8/2025, Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών, 2 Ιουνίου 2025
Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για σκοπούς γενικής ενημέρωσης και δεν συνιστά νομική συμβουλή.
Κλείτος Πλατής
Δικηγόρος, Συνέταιρος
Κλεάνθους & Πλατής Δ.Ε.Π.Ε., Λευκωσία · Δημοσιεύθηκε 7 Οκτωβρίου 2026
Χρειάζεστε συμβουλή για δική σας υπόθεση;
Περιγράψτε σύντομα την υπόθεση, τα εμπλεκόμενα πρόσωπα και τυχόν προθεσμία.
Απαντούμε εντός μίας εργάσιμης ημέρας. Θα ζητήσουμε τα έγγραφα αφού επιβεβαιώσουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε.
Λάβετε νομικές ενημερώσεις με email
Όταν αλλάζει το κυπριακό δίκαιο, να το μαθαίνετε από εμάς
Ένα σύντομο email όταν αλλάζει κάτι που μετρά: νέα νομοθεσία, μια απόφαση που αξίζει να ξέρετε, μια προθεσμία. Γραμμένο από τους συνεταίρους, χωρίς διαφημίσεις, διαγραφή με ένα κλικ.
Είστε στη λίστα. Η επόμενη ενημέρωση για το κυπριακό δίκαιο θα έρθει στο email σας.
Η εγγραφή δεν ολοκληρώθηκε. Γράψτε στο office@kleanthousplatis.com και θα σας προσθέσουμε.
Η διεύθυνσή σας χρησιμοποιείται για αυτές τις ενημερώσεις και για τίποτε άλλο. Προστασία προσωπικών δεδομένων.